रणांगण बनली होर्मुझ सामुद्रधुनी!

Strait of Hormuz Become a Battlefiel होर्मुझची सामुद्रधुनी पुन्हा एकदा जागतिक तणावाचे केंद्र बनली असून अमेरिका आणि इराणमधील वाढत्या संघर्षामुळे हा महत्त्वाचा सागरी मार्ग 'रणांगणासारखा' बनल्याचे चित्र निर्माण झाले आहे. आंतरराष्ट्रीय तेल वाहतुकीसाठी अत्यंत महत्त्वाच्या असलेल्या या मार्गावरून जाणाऱ्या जहाजांवर निर्बंध, हल्ले आणि नियंत्रणाच्या प्रयत्नांमुळे परिस्थिती गंभीर झाल्याचे सांगितले जात आहे.अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी ५० दिवसांच्या संघर्षानंतर नौदल कारवाई थांबवण्याचा निर्णय घेतला असून काही प्रमाणात नाकेबंदी शिथिल केल्याची घोषणा करण्यात आली आहे. या निर्णयानंतर इराणकडूनही चर्चेसाठी सकारात्मक संकेत मिळाल्याचे बोलले जात आहे, मात्र परिस्थिती पूर्णपणे सामान्य झालेली नाही.

 

 

 

या संपूर्ण तणावाची सुरुवात अमेरिका आणि इस्रायलच्या कारवायांनंतर झाल्याचे सांगितले जाते, त्यानंतर इराणने होर्मुझ परिसरात नौदल हालचाली वाढवल्या आणि काही काळासाठी व्यापारी जहाजांच्या वाहतुकीवर परिणाम झाला. या काळात इराणच्या रिव्होल्युशनरी गार्ड्स (IRGC) कडून ड्रोन आणि क्षेपणास्त्रांद्वारे काही जहाजांना लक्ष्य केल्याचे आरोपही करण्यात आले.अमेरिकेने त्यानंतर मोठ्या प्रमाणावर नौदल तैनात केले होते, ज्यात विमानवाहू जहाजांसह अनेक युद्धनौकांचा समावेश होता. दोन्ही देशांच्या हालचालींमुळे ओमानच्या आखातापासून होर्मुझपर्यंतचा परिसर अत्यंत संवेदनशील बनला आणि जागतिक तेल पुरवठ्यावरही दबाव निर्माण झाला.

 

दरम्यान, इराणने काही टप्प्यांवर व्यापारी जहाजांसाठी नियम शिथिल केल्याचा दावा केला, तर काहीवेळा परवानगी प्रणाली आणि नियंत्रण यंत्रणा लागू केल्याचेही सांगण्यात आले. या काळात विविध देशांच्या तेलवाहू जहाजांना वेगवेगळ्या अटींनुसार मार्ग देण्यात आला, त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय व्यापारात अनिश्चितता निर्माण झाली.परिस्थिती आणखी गुंतागुंतीची करत इराणने होर्मुझ परिसरात आपले निगराणी क्षेत्र वाढवण्याचा आणि नवीन नियमावली लागू करण्याचा दावा केला आहे. या निर्णयांनुसार काही भागांमध्ये जहाजांना प्रवास करण्यासाठी अधिकृत परवानगी आवश्यक असल्याचे सांगण्यात आले असून पर्यायी मार्ग आणि करप्रणालीचाही उल्लेख करण्यात आला आहे. एकूणच, होर्मुझ सामुद्रधुनीवरील वाढत्या लष्करी आणि राजकीय हालचालींमुळे हा सागरी मार्ग अद्यापही अस्थिर असून जागतिक ऊर्जा बाजारावर त्याचा परिणाम कायम असल्याचे चित्र आहे.