आता ४८ तासांचा वर्कवीक; ओव्हरटाईम आणि सुट्टीचे नवे नियम जाहीर

new labour code प्रदीर्घ प्रतीक्षेनंतर केंद्र सरकारने देशात चार नवीन कामगार संहिता पूर्णपणे लागू केल्या असून, भारतीय कामगार व्यवस्थेत मोठा आणि ऐतिहासिक बदल घडवून आणला आहे. या नव्या संहितांमुळे किमान वेतन, सामाजिक सुरक्षा, कामाचे तास आणि कामगारांच्या हक्कांबाबत एकसंध आणि आधुनिक व्यवस्था निर्माण होणार असल्याचे सरकारकडून सांगण्यात आले आहे.

 

 

 

सरकारने अधिकृत राजपत्रात आवश्यक नियम प्रसिद्ध केल्यानंतर या चारही संहिता पूर्णपणे लागू झाल्या आहेत. यामध्ये वेतन संहिता २०१९, औद्योगिक संबंध संहिता २०२०, सामाजिक सुरक्षा संहिता २०२० आणि व्यावसायिक सुरक्षा, आरोग्य व कामाची परिस्थिती संहिता २०२० यांचा समावेश आहे. या बदलामुळे देशातील तब्बल २९ जुने कामगार कायदे रद्द करून एक सुलभ, पारदर्शक आणि आधुनिक प्रणाली तयार करण्यात आली आहे. या निर्णयामागे सरकारचा उद्देश केवळ व्यवसाय सुलभ करणे नसून रोजगाराच्या नवीन संधी निर्माण करणे आणि प्रत्येक कामगाराला अधिक मजबूत संरक्षण देणे हा आहे. जुने कायदे वेळेनुसार क्लिष्ट झाले होते, ज्यामुळे कर्मचारी आणि नियोक्ते दोघांनाही अडचणी येत होत्या, असे सरकारचे म्हणणे आहे.

नवीन नियमांनुसार प्रत्येक कामगारासाठी आठवड्याला कमाल ४८ तासांचे काम निश्चित करण्यात आले आहे. यामुळे कामाचे तास नियंत्रित राहतील आणि कर्मचाऱ्यांवरील अतिरिक्त ताण कमी होईल. निश्चित मर्यादेपेक्षा जास्त काम केल्यास कर्मचाऱ्यांना पूर्ण ओव्हरटाईम वेतन देणे बंधनकारक असेल. तसेच प्रत्येक कामगाराला आठवड्यात किमान एक दिवस साप्ताहिक सुट्टी देणे आवश्यक करण्यात आले आहे. नवीन कामगार संहितेमुळे नोकरी स्वीकारताना प्रत्येक कर्मचाऱ्याला लेखी नियुक्तीपत्र देणे अनिवार्य करण्यात आले आहे, ज्यामुळे कामकाजात अधिक पारदर्शकता येणार आहे. तसेच ४० वर्षांवरील कर्मचाऱ्यांसाठी मोफत आरोग्य तपासणीची तरतूदही करण्यात आली आहे.

महिलांच्या हक्कांबाबतही मोठा बदल करण्यात आला आहे. समान कामासाठी समान वेतन आणि समान संधी याची हमी देण्यात आली आहे. वेगवेगळ्या शिफ्टमध्ये काम करणाऱ्या महिलांसाठीही समान हक्क सुनिश्चित केले जाणार आहेत, असे सरकारने स्पष्ट केले आहे.new labour code याशिवाय नोकरी गमावलेल्या कर्मचाऱ्यांसाठी सरकारने राष्ट्रीय पुनर्कौशल्य निधीची (Reskilling Fund) तरतूद केली आहे. या निधीच्या माध्यमातून कर्मचाऱ्यांना पुन्हा प्रशिक्षण देऊन नवीन रोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून दिल्या जाणार आहेत.

एकूणच, या चार नवीन कामगार संहिता भारतातील कामगार क्षेत्रात मोठी सुधारणा मानली जात आहे. यामुळे कामगारांना अधिक सुरक्षा, अधिक हक्क आणि चांगले कामाचे वातावरण मिळेल, तर उद्योगांसाठी नियम अधिक सोपे होतील. सरकारच्या मते, या बदलामुळे देशात रोजगार वाढीसह अर्थव्यवस्थेलाही नवी गती मिळेल.