चिनाबच्या जलधारेतून आत्मनिर्भर भारताचे स्वप्न साकारणार!

Chenab-Beas Project केंद्र सरकारने उत्तर भारतातील जलव्यवस्थापन आणि ऊर्जा निर्मितीला चालना देण्यासाठी महत्त्वाच्या चिनाब-बियास लिंक प्रकल्पाच्या अंमलबजावणीसाठी निश्चित कालमर्यादा ठरवली आहे. हिमाचल प्रदेशातील लाहौल-स्पिती भागात उभारण्यात येणारा हा प्रकल्प ३१ जुलै २०२९ पर्यंत पूर्ण करण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. या प्रकल्पाद्वारे चिनाब नदीतील अतिरिक्त पाणी बियास नदीच्या खोऱ्यात वळवण्याची योजना असून, यामुळे देशांतर्गत पाणी वापर क्षमता वाढण्याची अपेक्षा आहे.

 

 

 

सुमारे २,३५० कोटी रुपयांच्या खर्चाचा हा प्रकल्प अभियांत्रिकी आणि जलसंपदा व्यवस्थापनाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा मानला जात आहे. प्रस्तावानुसार चिनाब नदीवर जलसाठा निर्माण करून जवळपास ८.७ किलोमीटर लांबीच्या बोगद्याद्वारे पाणी बियास खोऱ्याकडे नेले जाईल. यासोबतच भविष्यात जलविद्युत निर्मितीच्या संधीही विकसित करण्यात येणार आहेत.प्रकल्पाचे स्थान हिमाचल प्रदेशातील कोस्कर गावाजवळ असून, अटल बोगदा रोहतांगच्या उत्तरेकडील भागाशी त्याचा संबंध आहे. या योजनेमुळे पश्चिमेकडे वाहणाऱ्या नदीच्या पाण्याचा अधिक प्रभावी वापर भारताला करता येणार असल्याचे अधिकाऱ्यांचे मत आहे. देशातील वाढत्या पाण्याच्या गरजा आणि ऊर्जा सुरक्षेच्या दृष्टीने हा प्रकल्प महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.

 

 

सरकारी सूत्रांच्या माहितीनुसार, या योजनेमुळे जलविद्युत निर्मितीत मोठी वाढ होण्याची शक्यता आहे. तसेच पंजाब, हरियाणा आणि राजस्थानसारख्या राज्यांमध्ये सिंचन आणि पिण्याच्या पाण्याचा पुरवठा अधिक सक्षम होण्यास मदत मिळू शकते. कृषी क्षेत्रालाही याचा मोठा फायदा होईल, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे. चिनाब नदीच्या पाण्याचा अधिकाधिक वापर देशांतर्गत करण्याच्या दृष्टीने भारताने विविध पायाभूत प्रकल्पांवर भर दिला आहे. जलसंपत्तीचा कार्यक्षम वापर, ऊर्जा निर्मिती वाढवणे आणि भविष्यातील पाण्याच्या गरजांसाठी दीर्घकालीन उपाययोजना करणे, या उद्दिष्टांसाठी हा प्रकल्प महत्त्वाचा मानला जात आहे. त्यामुळे उत्तर भारतातील जल आणि ऊर्जा व्यवस्थापनात या योजनेची भूमिका निर्णायक ठरण्याची शक्यता आहे.