झिरो माईलवर परतला वन्यजीव संवर्धनाचा दूत!

ashish-yadav : भारताचे भौगोलिक केंद्र असलेल्या झिरो माईलवरून चार महिन्यांपूर्वी सुरू झालेला एक अनोखा प्रवास बुधवारी त्याच ठिकाणी पूर्ण झाला. नागपूरचे वन्यजीवप्रेमी आशिष यादव यांनी १२१ दिवसांत मोटारसायकलवरून १८ हजार ७०० किलोमीटरहून अधिक अंतर पार केले. या काळात त्यांनी देशातील सर्व ५८ व्याघ्र प्रकल्पांना भेट दिली. वन्यजीव संवर्धनाचा संदेश देणे आणि भारताच्या नैसर्गिक वारशाचे दस्तऐवजीकरण करणे, हे या मोहिमेचे प्रमुख उद्दिष्ट होते. देशातील सर्व व्याघ्र प्रकल्पांना दुचाकीवरून भेट देणारी ही पहिलीच मोहीम असल्याचा दावा केला जात आहे.

 

 

 

 

 

 

 

 

१० फेब्रुवारी २०२६ रोजी भारताचे भौगोलिक केंद्र असलेल्या नागपूरच्या झिरो माईलवरून या मोहिमेची सुरुवात झाली. १० जून रोजी त्याच ठिकाणी या प्रवासाची सांगता झाली. देशाच्या उत्तर, दक्षिण, पूर्व आणि पश्चिम टोकांवरील व्याघ्र प्रकल्पांना भेट देताना आशिष यांनी केवळ प्रवास केला नाही, तर जंगलांचे, वन्यजीवांचे आणि संवर्धनासाठी झटणाऱ्या माणसांचे अनुभवही जपले.

 

 

 

प्रवासातील अनेक प्रसंग आजही त्यांच्या डोळ्यांसमोर जिवंत आहेत. एका दुर्गम जंगल परिसरात ना हॉटेल होते, ना जेवणाची व्यवस्था. त्या रात्री आशिष यांना चिप्स आणि बिस्किटांवरच समाधान मानावे लागले. मात्र, तेथील एका वनरक्षकाने स्वतःच्या डब्यातील अर्धे जेवण त्यांच्यासोबत वाटून घेतले. "तो प्रसंग माझ्यासाठी जंगलातील माणुसकीचे सर्वात सुंदर उदाहरण आहे," असे आशिष सांगतात.

 

 

 

अरुणाचल प्रदेशातील कामलांग व्याघ्र प्रकल्पातून नामदाफाकडे जाताना त्यांनी कमी अंतराचा मार्ग निवडला. मात्र पुढे रस्ताच संपला. समोर दोन वेगवान नद्या होत्या. अनेक तास भटकंतीनंतर काही स्थानिक नागरिक भेटले. त्यांनी मोटारसायकल बोटीवर चढवून नदी पार करण्यास मदत केली. त्यानंतरच पुढील प्रवास शक्य झाला.

 

 

 

आशिष यांच्या आयुष्यातही अनेक चढ-उतार आले. कोविड काळात त्यांनी आई-वडिलांना गमावले. २०२३ मध्ये डेअरी व्यवसाय बंद करावा लागला. मात्र परिस्थितीपुढे हार न मानता त्यांनी आयुष्याची नवी दिशा निवडली. आज पत्नी आणि साडेसात महिन्यांच्या मुलीसह ते आनंदी आयुष्य जगत आहेत. विशेष म्हणजे, ही मोहीम सुरू झाली तेव्हा त्यांची मुलगी केवळ साडेतीन महिन्यांची होती.

 

 

 

गेल्या २६ महिन्यांपासून वन्यजीवांचा अभ्यास करणाऱ्या आशिष यांना बांधवगड परिसरातील वास्तव्यातून प्रेरणा मिळाली. "जर माझ्या या प्रवासातून वन्यजीव संवर्धनासाठी एक टक्का लोक जरी प्रेरित झाले, तरी माझी मोहीम यशस्वी ठरेल," असे ते म्हणतात.

 

 

 

देशभरातील अनेक व्याघ्र प्रकल्पांमध्ये वनविभागाने त्यांना मोलाची मदत केली. काही ठिकाणी राहण्याची आणि जंगल सफारीची सुविधाही उपलब्ध करून देण्यात आली. "वनविभाग अत्यंत कठीण परिस्थितीत काम करतो. त्यांच्या नियमांचे पालन करणे म्हणजे संवर्धनाच्या कार्यात सहभागी होणे," असे आशिष यांनी सांगितले.

 

नागपूरच्या झिरो माईलवर सुरू झालेली ही मोहीम आता संपली असली, तरी वन्यजीव संवर्धनाचा संदेश घेऊन त्यांचा प्रवास पुढेही सुरू राहणार असल्याचे आशिष यादव यांनी सांगितले.