मान्सून अनिश्चिततेकडे? एल निनो पुन्हा हवामान बिघडवणार

El Niño set to disrupt weather जगातील हवामान व्यवस्थेवर मोठा प्रभाव टाकणारी एल निनो ही हवामान घटना पुन्हा सक्रिय होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात असून, त्याचे परिणाम अनेक देशांवर जाणवू शकतात. हवामान तज्ज्ञांच्या मते, एल निनोमुळे जागतिक तापमानात वाढ होण्यासोबतच पर्जन्यमानाच्या पद्धतीत मोठे बदल होऊ शकतात. त्यामुळे काही भागांत दुष्काळ तर काही ठिकाणी अतिवृष्टी आणि पुराचा धोका वाढू शकतो.अमेरिकेच्या हवामान तज्ज्ञांनी दिलेल्या अंदाजानुसार, यंदाच्या अटलांटिक चक्रीवादळ हंगामावर एल निनोचा प्रभाव पडू शकतो. या परिस्थितीत अटलांटिक महासागरातील वादळांची संख्या आणि तीव्रता तुलनेने कमी राहण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. मात्र, त्याचवेळी पॅसिफिक महासागर परिसरातील वादळे अधिक शक्तिशाली होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.

 

 

 

एल निनो ही मध्य आणि पूर्व पॅसिफिक महासागरातील समुद्राच्या पृष्ठभागावरील तापमान वाढीशी संबंधित नैसर्गिक हवामान प्रक्रिया आहे. साधारणपणे दोन ते सात वर्षांच्या अंतराने ही घटना घडते आणि तिचा प्रभाव अनेक महिने टिकू शकतो. या काळात महासागरातील वाऱ्यांच्या दिशेत आणि वेगात बदल होतात, ज्याचा परिणाम जगभरातील हवामान चक्रावर दिसून येतो.हवामान तज्ज्ञांच्या मते, एल निनोचा प्रभाव भारत, ऑस्ट्रेलिया, आफ्रिकेतील काही भाग आणि ॲमेझॉन परिसरावर विशेषतः जाणवू शकतो. उष्णतेच्या लाटा अधिक तीव्र होणे, जंगलातील आगींच्या घटनांमध्ये वाढ आणि पावसाच्या वितरणात असमतोल निर्माण होणे अशा परिणामांची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. दुसरीकडे, अमेरिकेतील काही भागांमध्ये अतिवृष्टी आणि पुराचा धोका वाढू शकतो.

 

 

 

भारतासाठी एल निनो विशेष महत्त्वाचा मानला जातो, कारण त्याचा थेट संबंध मान्सूनशी जोडला जातो. एल निनोच्या प्रभावामुळे पावसाचे प्रमाण कमी होण्याची शक्यता असते. परिणामी शेती उत्पादनावर परिणाम होऊ शकतो, जलसाठ्यांवर ताण येऊ शकतो आणि अन्नधान्याच्या किमती वाढण्याची शक्यता निर्माण होऊ शकते. आधीच वाढत्या तापमानाचा सामना करणाऱ्या भारतासाठी ही परिस्थिती आणखी आव्हानात्मक ठरू शकते.हवामान बदलाच्या पार्श्वभूमीवर एल निनोसारख्या घटनांचा प्रभाव अधिक तीव्र होऊ शकतो, असा इशाराही तज्ज्ञांनी दिला आहे. त्यामुळे आगामी महिन्यांत हवामानातील बदलांवर बारकाईने लक्ष ठेवण्याची गरज निर्माण झाली आहे.