होर्मुझनंतर आता बाब-अल-मंदेब पेटणार!

Iran's Major Threat to the World मध्य पूर्वेतील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर इराणने दिलेल्या नव्या इशाऱ्यामुळे जागतिक व्यापार आणि ऊर्जा क्षेत्रात चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे. इस्रायलने गाझा आणि लेबनॉनमधील लष्करी कारवाया तातडीने थांबवल्या नाहीत, तर जगातील अत्यंत महत्त्वाच्या समुद्री मार्गांपैकी एक असलेल्या ‘बाब-अल-मंदेब’ जलमार्गावरील वाहतूक रोखण्याचा इशारा इराणने दिला आहे.इराणच्या रिव्होल्युशनरी गार्डच्या कुद्स फोर्सचे प्रमुख इस्माईल कानी यांनी ही भूमिका मांडताना इस्रायलविरोधी गटांकडून कठोर पावले उचलली जाऊ शकतात, असे संकेत दिले. इराणच्या पाठिंब्याने कार्यरत असलेल्या विविध संघटनांकडून या जलमार्गावर दबाव निर्माण केला जाऊ शकतो, असेही त्यांनी सूचित केले आहे.

 

 

 

 

‘बाब-अल-मंदेब’ हा लाल समुद्र आणि एडनच्या आखाताला जोडणारा अत्यंत महत्त्वाचा समुद्री मार्ग मानला जातो. आशिया आणि युरोप यांच्यातील व्यापाराचा मोठा हिस्सा याच मार्गातून होतो. येमेन, जिबूती आणि एरिट्रिया यांच्या दरम्यान असलेला हा अरुंद जलमार्ग जागतिक मालवाहतुकीसाठी जीवनवाहिनी समजला जातो.जागतिक व्यापारातील मोठ्या प्रमाणातील वस्तू, इलेक्ट्रॉनिक्स, यंत्रसामग्री, वाहनांचे सुटे भाग, कपडे आणि इतर माल या मार्गाने युरोपकडे पाठवला जातो. त्यामुळे हा मार्ग बंद पडल्यास आंतरराष्ट्रीय पुरवठा साखळीवर मोठा परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.

 

 

ऊर्जा क्षेत्रासाठीही हा मार्ग तितकाच महत्त्वाचा आहे. दररोज मोठ्या प्रमाणावर कच्चे तेल, पेट्रोलियम उत्पादने आणि द्रवरूप नैसर्गिक वायू (LNG) या मार्गातून युरोप व इतर देशांकडे पाठवला जातो. त्यामुळे या मार्गावरील कोणतीही अडचण जागतिक ऊर्जा बाजारात अस्थिरता निर्माण करू शकते.तज्ज्ञांच्या मते, परिस्थिती गंभीर झाल्यास जहाजांना आफ्रिका खंडाला वळसा घालून ‘केप ऑफ गुड होप’ मार्गे प्रवास करावा लागू शकतो. त्यामुळे वाहतुकीचा कालावधी वाढेल, इंधन आणि विमा खर्चात मोठी वाढ होईल तसेच जागतिक बाजारात वस्तूंच्या किमती वाढण्याची शक्यता निर्माण होईल.मध्य पूर्वेतील संघर्षामुळे आधीच जागतिक अर्थव्यवस्था दबावाखाली असताना, इराणच्या या इशाऱ्याने आंतरराष्ट्रीय व्यापार आणि ऊर्जा सुरक्षेबाबत नव्या चिंता निर्माण केल्या आहेत. परिस्थिती आणखी चिघळल्यास त्याचे परिणाम जगभरातील बाजारपेठांवर आणि ग्राहकांवरही दिसून येऊ शकतात.