नवी दिल्ली,
ayatollah-khamenei-funeral : इराणचे सर्वोच्च नेते, अयातुल्ला अली खामेनी यांच्या शासकीय अंत्यविधीला उपस्थित राहणाऱ्या भारतीय प्रतिनिधींची नावे जाहीर करण्यात आली आहेत. २८ फेब्रुवारी रोजी तेहरानमध्ये झालेल्या अमेरिका-इस्रायलच्या संयुक्त हवाई हल्ल्यात खामेनी मारले गेले. आता त्यांचा अंत्यविधी ९ जुलै रोजी मशहद येथे होणार आहे. इराणने या कार्यक्रमासाठी पंतप्रधान मोदींना आमंत्रित केले होते, परंतु त्यांचे इंडोनेशिया, ऑस्ट्रेलिया आणि न्यूझीलंडचे दौरे आधीच नियोजित आहेत.

इराणचे माजी सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांच्या अंत्यविधीमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व कोण करणार यावरील उत्सुकता आता संपली आहे. इराणने या चार दिवसीय शासकीय कार्यक्रमासाठी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना आमंत्रित केले होते. तथापि, पंतप्रधान मोदींचे इंडोनेशिया, ऑस्ट्रेलिया आणि न्यूझीलंडचे परदेश दौरे आधीच नियोजित असल्याने ते उपस्थित राहू शकणार नाहीत. परिणामी, या कार्यक्रमात भारताचे प्रतिनिधित्व करण्यासाठी बिहारचे राज्यपाल लेफ्टनंट जनरल (निवृत्त) सय्यद अता हसनैन आणि परराष्ट्र व्यवहार राज्यमंत्री पवित्र मार्गेरिटा यांची निवड करण्यात आली आहे.
खामेनी यांचा अंत्यविधी पाच दिवस चालणार
इराणमध्ये खामेनी यांच्या सन्मानार्थ अंत्यविधी कार्यक्रम ४ जुलै रोजी सुरू होतील, ज्यात भारताचे प्रतिनिधित्व करणारे दोन्ही नेते सहभागी होतील. इराणी माध्यमांनुसार, ४ आणि ५ जुलै रोजी तेहरानमधील इमाम खोमेनी मशिदी प्रार्थना सभागृहात श्रद्धांजली कार्यक्रम आयोजित केले जातील. यानंतर, ६ आणि ७ जुलै रोजी तेहरान आणि धार्मिक शहर कोम येथे अंत्ययात्रा काढण्यात येतील.
अंतिम विधी ९ जुलै रोजी पवित्र शहर मशहद येथे पार पडेल, जिथे शिया मुस्लिमांचे आठवे इमाम, इमाम रझा यांच्या पवित्र दर्गा संकुलात खामेनी यांना दफन केले जाईल.
युद्धामुळे अंत्यविधी पुढे ढकलला
अहवालानुसार, २८ फेब्रुवारी रोजी तेहरानमध्ये झालेल्या अमेरिका आणि इस्रायलच्या संयुक्त हवाई हल्ल्यात अयातुल्ला अली खामेनी मारले गेले. प्रदेशातील वाढता तणाव आणि युद्धसदृश परिस्थितीमुळे त्यांचा अंत्यविधी पुढे ढकलण्यात आला होता. आता, सुमारे ११६ दिवसांनंतर, त्यांचा शासकीय अंत्यविधी पार पडत आहे.
खामेनी यांनी जवळपास ३६ वर्षे इराणचे सर्वोच्च नेते म्हणून सेवा बजावली. वयाच्या ८६ व्या वर्षी त्यांच्या निधनामुळे इराणमध्ये सत्तांतर झाले आणि मार्चमध्ये त्यांचे पुत्र, मोजतबा खामेनी, देशाचे नवे सर्वोच्च नेते म्हणून निवडले गेले.
भारत-इराण संबंधांसाठी एक महत्त्वपूर्ण भेट
खामेनी यांच्या अंत्यविधीला भारताचे प्रतिनिधित्व अशा वेळी झाले आहे, जेव्हा भारत आणि इराणमधील संबंध सामरिकदृष्ट्या महत्त्वाचे मानले जातात. ऊर्जा, व्यापार आणि प्रादेशिक सुरक्षा यांसारख्या मुद्द्यांवर दोन्ही देशांमध्ये दीर्घकाळापासून सहकार्य आहे.
लेफ्टनंट जनरल (निवृत्त) सय्यद अता हसनैन यांच्या नावालाही विशेष महत्त्व आहे, कारण त्यांनी सैन्यात महत्त्वाची पदे भूषवली आहेत आणि सध्या ते बिहारचे राज्यपाल आहेत. दरम्यान, पवित्र मार्गेरिटा या परराष्ट्र मंत्रालयात राज्यमंत्री असून भारताच्या राजनैतिक कार्यात सहभागी आहेत.
खामेनी यांच्या निधनाने इराणची राजकीय समीकरणे बदलली
खामेनी यांचे निधन हे इराणच्या ४६ वर्षे जुन्या शिया धर्मसत्तेसाठी एक मोठे राजकीय स्थित्यंतर मानले गेले. त्यांच्या कार्यकाळाचा इराणच्या परराष्ट्र धोरणावर, त्याच्या अमेरिकाविरोधी भूमिकेवर आणि पश्चिम आशियाच्या राजकारणावर खोलवर परिणाम झाला.
अमेरिका आणि इस्रायलच्या हल्ल्यानंतर इराणने प्रत्युत्तर दिले, ज्यामुळे मध्य-पूर्वेतील तणाव आणखी वाढला. आता त्यांच्या अंत्यविधीकडे जगभरातील लोकांचे लक्ष असेल, कारण अनेक देशांचे प्रतिनिधी उपस्थित राहण्याची शक्यता आहे.