महागल्या गॅसच्या ज्वाळा, सरकारचा तोट्याचा हिशेब निराळा!

Government on LPG Price Hike घरगुती एलपीजी सिलेंडरच्या किमतीत पुन्हा वाढ झाल्याने सर्वसामान्यांच्या स्वयंपाकघराचा खर्च वाढला आहे. तेल विपणन कंपन्यांनी १४.२ किलोच्या घरगुती गॅस सिलेंडरच्या दरात २९ रुपयांची वाढ जाहीर केली असून, त्यानंतर दिल्लीत सिलेंडरची किंमत ९१३ रुपयांवरून ९४२ रुपयांपर्यंत पोहोचली आहे. गेल्या तीन महिन्यांतील ही दुसरी दरवाढ असल्याने ग्राहकांमध्ये चिंता व्यक्त केली जात आहे.

 

 

यापूर्वी मार्च महिन्यात घरगुती गॅस सिलेंडरच्या दरात ६० रुपयांची वाढ करण्यात आली होती. जागतिक स्तरावर ऊर्जा क्षेत्रात निर्माण झालेल्या अनिश्चिततेचा परिणाम भारतातील एलपीजीच्या किमतींवर होत असल्याचे सरकारचे म्हणणे आहे. विशेषतः पश्चिम आशिया आणि मध्य-पूर्वेतील तणावामुळे तेल व नैसर्गिक वायूच्या पुरवठ्यावर दबाव निर्माण झाला असून, आंतरराष्ट्रीय बाजारातील दर वाढल्याने देशांतर्गत किमतींवरही त्याचा परिणाम झाला आहे.

 

दरवाढीबाबत स्पष्टीकरण देताना केंद्र सरकारने म्हटले आहे की, भारतातील घरगुती एलपीजीचे दर अजूनही जगातील अनेक देशांच्या तुलनेत कमी आहेत. शेजारी देशांसह अमेरिका, ऑस्ट्रेलिया आणि कॅनडा यांसारख्या विकसित राष्ट्रांमध्ये स्वयंपाकाच्या गॅससाठी अधिक पैसे मोजावे लागतात, असा दावा सरकारने केला आहे. तसेच भारतीय ग्राहकांना अनेक वर्षांपासून आंतरराष्ट्रीय बाजारभावापेक्षा कमी दरात एलपीजी उपलब्ध करून दिली जात असल्याचेही सरकारने नमूद केले आहे.

 

सरकारच्या माहितीनुसार, सध्या एका घरगुती एलपीजी सिलेंडरचा पुरवठा करण्यासाठी १,६०० रुपयांहून अधिक खर्च येत आहे. मात्र ग्राहकांकडून त्यापेक्षा कमी किंमत आकारली जात असल्याने प्रत्येक सिलेंडरमागे सुमारे ७०० रुपयांची 'अंडर-रिकव्हरी' म्हणजेच खर्च आणि विक्री किंमत यांतील तफावत निर्माण होत आहे. ही रक्कम थेट अनुदान नसून पुरवठा खर्च आणि निश्चित किरकोळ किंमत यातील फरक असल्याचे सरकारने स्पष्ट केले आहे.

 

फेब्रुवारी ते जून २०२६ या कालावधीत एलपीजीसाठीच्या आंतरराष्ट्रीय करार दरांमध्ये मोठी वाढ झाल्याने पुरवठा खर्चात लक्षणीय वाढ झाली. होर्मुझ सामुद्रधुनी परिसरातील तणावामुळे आखाती देशांकडून होणाऱ्या पुरवठ्यावर परिणाम झाल्याचेही सरकारने नमूद केले आहे. यामुळे एलपीजीच्या आयात खर्चात वाढ झाली आणि त्याचा परिणाम देशांतर्गत दरांवर झाला.

 

दरम्यान, आंतरराष्ट्रीय तणाव आणि पुरवठा साखळीवरील दबाव असूनही भारतात पेट्रोलियम उत्पादनांचा कोणताही तुटवडा निर्माण झालेला नाही. ऊर्जा पुरवठा सुरळीत ठेवण्यासाठी आवश्यक ती पावले उचलण्यात आल्याचा दावा सरकारने केला आहे. मात्र, वाढलेल्या एलपीजी दरांमुळे घरगुती खर्चावर परिणाम होणार असल्याने ग्राहकांकडून नाराजी व्यक्त केली जात आहे.