जगातील ९९ टक्के लोक घेतात प्रदूषित हवेत श्वास

Breathing polluted air जागतिक आरोग्य संघटनेच्या ताज्या अहवालानुसार, जगातील बहुसंख्य लोकसंख्या अजूनही वायू प्रदूषणाच्या असुरक्षित पातळीत जगत आहे, ज्यामुळे लाखो मृत्यू झाले आहेत. आरोग्यसेवेच्या सार्वत्रिक उपलब्धतेच्या दिशेने होणारी जागतिक प्रगती मंदावली आहे आणि सध्याच्या गतीने २०३० चे लक्ष्य गाठणे कठीण झाले असल्याचा इशारा अहवालात देण्यात आला आहे.

 

 

 

जागतिक आरोग्य संघटनेचा ‘जागतिक आरोग्य सांख्यिकी २०२६’ हा अहवाल धक्कादायक आहे. त्यानुसार, जगातील ९९ टक्के लोक अजूनही सुरक्षित मर्यादेपेक्षा जास्त प्रदूषित हवेत श्वास घेत आहे. २०२१ मध्ये, घरातील आणि बाहेरील वायू प्रदूषणामुळे ६६ लाख मृत्यू झाले. भारतासारख्या देशांसाठी हे एक मोठे सार्वजनिक आरोग्य आव्हान आहे. भारतासह अनेक देशांसाठी २०३० पर्यंत प्रत्येकाला दर्जेदार आणि परवडणारी आरोग्यसेवा (सार्वत्रिक आरोग्य संरक्षण) देण्याचे उद्दिष्ट गाठणे अधिकाधिक कठीण होत आहे, असे अहवालात म्हटले आहे. अलिकडच्या वर्षांत आरोग्यसेवेची उपलब्धता वाढवण्याचा वेग लक्षणीयरीत्या मंदावला आहे. अहवालानुसार, २०१५ ते २०२३ दरम्यान, जगाचा सार्वत्रिक आरोग्य सेवा व्याप्ती निर्देशांक ६८ वरून ७१ पर्यंत सुधारला आहे. ही प्रगती २००० ते २०१५ दरम्यान गाठलेल्या गतीच्या सुमारे एक-तृतीयांश आहे. जर हीच गती कायम राहिली, तर २०३० पर्यंत हा निर्देशांक केवळ ७४ पर्यंत पोहोचेल. ज्यामुळे सर्वांना दर्जेदार आरोग्य सेवा प्रदान करण्याच्या जागतिक उद्दिष्टाला संभाव्यतः बाधा येईल. भारताचा समावेश असलेल्या दक्षिण-पूर्व आशिया प्रदेशाने इतर प्रदेशांच्या तुलनेत आरोग्य सेवा व्याप्तीमध्ये अधिक सुधारणा दर्शविली आहे. या प्रदेशाचा आरोग्य सेवा व्याप्ती निर्देशांक २०१५ पासून सात अंकांनी वाढला आहे, परंतु २०३० चे लक्ष्य गाठण्यासाठी ही गती देखील पुरेशी मानली जात नाही, असे अहवालात म्हटले आहे.

अहवालानुसार, वैद्यकीय सेवेवरील खर्चामुळे जगातील जवळपास एक चतुर्थांश लोकसंख्येला आर्थिक ओझ्याचा सामना करावा लागत आहे. २०२२ पर्यंत, आरोग्य खर्चामुळे अंदाजे १.६ अब्ज लोक गरिबीत जगत असतील किंवा गरिबीत ढकलले जातील. जागतिक आरोग्य संघटनेने मुलांच्या नियमित लसीकरणाच्या गतीबद्दलही इशारा दिला आहे. अनेक महत्त्वाच्या लसींचे कव्हरेज ९० टक्क्यांच्या जागतिक लक्ष्यापेक्षा कमी आहे.

 

 

जागतिक आरोग्य संघटनेच्या मते, जर २०३० पर्यंत शाश्वत विकास उद्दिष्टे साध्य करायची असतील, तर सरकारांनी आरोग्य क्षेत्रात गुंतवणूक वाढवली पाहिजे. प्राथमिक आरोग्य सेवा मजबूत केल्या पाहिजेत, लसीकरणाचे कव्हरेज वाढवले पाहिजे आणि वैद्यकीय सेवेवरील वैयक्तिक खर्च कमी केला पाहिजे.