१८ वर्षांपर्यंतच्या मुलांसाठी 'हेल्थ पासपोर्ट

health-passport : गुजरात सरकारने मुलांचे निरोगी आणि सुरक्षित भविष्य सुनिश्चित करण्यासाठी एक अनोखा उपक्रम सुरू केला आहे. आता राज्यातील प्रत्येक मुलाला, जन्मापासून ते १८ वर्षांपर्यंत, 'आरोग्य पासपोर्ट' दिला जाईल. या पासपोर्टमध्ये मुलाचा संपूर्ण वैद्यकीय इतिहास, आरोग्य तपासणी, पोषण स्थिती आणि विविध आजारांची नोंद एकाच दस्तऐवजात असेल. बाल आरोग्य सेवा अधिक पद्धतशीर, आधुनिक आणि कुटुंबांसाठी सुलभ बनवणे, हे राज्य सरकारचे उद्दिष्ट आहे.

 

 

 

 

 

 

हा उपक्रम 'शालेय आरोग्य-राष्ट्रीय बाल स्वास्थ्य कार्यक्रम' (SH-RBSK) चा एक भाग आहे. हा राज्यव्यापी कार्यक्रम २७ जून २०२६ रोजी केंद्रीय गृह आणि सहकार मंत्री अमित शाह यांनी मुख्यमंत्री भूपेंद्र पटेल यांच्या उपस्थितीत सुरू केला. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या 'निरोगी बालपण, निरोगी भारत' या संकल्पनेला पुढे नेण्याच्या दिशेने हे एक महत्त्वाचे पाऊल असल्याचे सरकारचे म्हणणे आहे.

 

 

गुजरातमध्ये दरवर्षी अंदाजे १.८९ कोटी मुलांची (० ते १८ वर्षे) आरोग्य तपासणी केली जाईल. या उद्देशासाठी ९९२ मोबाईल आरोग्य पथके तैनात करण्यात आली आहेत. ही पथके मुलांची आरोग्य तपासणी करण्यासाठी अंगणवाड्या, शाळा, मदरसे, गुरुकुल आणि विशेष शाळांना भेट देतील. आतापर्यंत, या तपासण्यांची नोंद केवळ एका डिजिटल पोर्टलवर उपलब्ध होती, परंतु पालकांकडे त्यांच्या मुलांच्या आरोग्याच्या माहितीसाठी सहज उपलब्ध दस्तऐवज नव्हता. नवीन आरोग्य पासपोर्ट ही उणीव दूर करेल आणि मुलांची संपूर्ण माहिती एकाच ठिकाणी उपलब्ध करून देईल.

 

 

सरकारने आरोग्य पासपोर्ट मिळवण्याची प्रक्रिया सोपी केली आहे. पालकांना कोणत्याही अतिरिक्त कागदपत्रांची आवश्यकता भासणार नाही. मोबाईल आरोग्य पथकाद्वारे आरोग्य तपासणी आणि डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर माहिती भरल्यानंतर, मुलांना जागेवरच आरोग्य पासपोर्ट दिला जाईल. आरोग्य पासपोर्ट दरवर्षी अद्ययावतही केला जाईल. ५ वर्षांपर्यंतच्या आणि शाळेत न जाणाऱ्या मुलांच्या आरोग्य पासपोर्टचे नूतनीकरण प्राथमिक आरोग्य केंद्रातील (PHC) वैद्यकीय अधिकाऱ्यामार्फत केले जाईल. शाळेत जाणाऱ्या मुलांच्या आरोग्य पासपोर्टचे नूतनीकरण संबंधित शाळेच्या मुख्याध्यापकांमार्फत केले जाईल.

 

 

आरोग्य पासपोर्टमध्ये मुलाच्या जन्मापासून ते १८ वर्षांपर्यंतच्या संपूर्ण आरोग्य प्रवासाची नोंद असेल. त्यात मुलाचे नाव, वय आणि इतर सामान्य माहिती, तसेच वयानुसार केलेल्या सर्व आरोग्य तपासण्यांची नोंद असेल. त्यात राष्ट्रीय बाल स्वास्थ्य कार्यक्रमांतर्गत (SH-RBSK) ओळखल्या गेलेल्या चार प्रमुख श्रेणींचा (4Ds) संपूर्ण तपशील देखील समाविष्ट असेल. यामध्ये जन्मजात विकार, रोग, पौष्टिकतेची कमतरता आणि विकासात्मक विलंब किंवा अपंगत्व यांचा समावेश आहे. याव्यतिरिक्त, आरोग्य पासपोर्टमध्ये मुलाची शारीरिक आणि मानसिक वाढ, पौष्टिक स्थिती, संदर्भ सेवांची नोंद, आरोग्य आणि पोषणासंबंधी शिफारसी, निरोगी जीवनशैली सल्ला आणि आपत्कालीन हेल्पलाइन क्रमांकांची माहिती देखील समाविष्ट असेल.

 

 

या योजनेचे एक प्रमुख वैशिष्ट्य म्हणजे, पालकांकडे आरोग्य पासपोर्टची एक छापील प्रत राहील, तर त्यातील संपूर्ण नोंदी एसएच-आरबीएसके डिजिटल पोर्टलशी जोडल्या जातील. आरोग्य पासपोर्ट हरवल्यास किंवा खराब झाल्यास, मोबाईल आरोग्य पथकाद्वारे नवीन पासपोर्ट सहज मिळवता येईल. राज्य सरकारच्या मते, या उपक्रमाचा उद्देश केवळ वैद्यकीय नोंदी तयार करणे हा नाही, तर पालकांना त्यांच्या मुलांच्या आरोग्यसेवेत सक्रिय भागीदार बनवणे हा देखील आहे.