राष्ट्रकुलमध्ये भारताला पदक मिळवून देणारा झंडू कुमार कोण?

zhandu kumar गरीबी, पोलिओ आणि आर्थिक संकटांवर मात करत बिहारच्या नालंदा जिल्ह्यातील झंडू कुमारने राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेत भारतासाठी कांस्यपदक जिंकले आहे. ग्लासगो राष्ट्रकुल स्पर्धा २०२६ मध्ये भारताला पहिले पदक मिळवून देणाऱ्या या २८ वर्षीय खेळाडूची कहाणी एखाद्या चित्रपटाच्या कथानकापेक्षा कमी नाही.

 

 

 

 

पुरुषांच्या हेवीवेट पॅरा-पॉवरलिफ्टिंग प्रकारात झंडू कुमारने १९० किलो वजन उचलत कांस्यपदकावर नाव कोरले. मात्र, हे पदक केवळ एका क्रीडा कामगिरीचे फलित नाही, तर अनेक वर्षांच्या संघर्षाचा आणि जिद्दीचा विजय आहे.

झंडू कुमार अवघा पाच वर्षांचा असताना पोलिओमुळे त्याच्या पायांवर गंभीर परिणाम झाला. मात्र, या शारीरिक अडचणीला त्याने कधीही आपल्या स्वप्नांच्या आड येऊ दिले नाही. त्याचबरोबर घरची आर्थिक परिस्थितीही अत्यंत हलाखीची होती. हरनौत बाजारात भाजी विकून कुटुंबाचा उदरनिर्वाह चालत होता.

कोविड-१९ महामारीच्या काळात ओव्हरब्रिजच्या बांधकामामुळे कुटुंबाचा भाजीविक्रीचा व्यवसाय बंद झाला. उत्पन्नाचा मोठा स्रोत अचानक बंद झाल्यानंतर झंडूने कुटुंबाची जबाबदारी स्वीकारली आणि ई-रिक्षा चालवण्यास सुरुवात केली.

त्याचे दैनंदिन जीवन अत्यंत संघर्षमय होते. पहाटे बिहार शरीफ येथे जाऊन भाजी खरेदी करणे, ती बाजारात विकणे आणि दिवसभराच्या कामानंतर थेट व्यायामशाळेत पोहोचणे, हा त्याचा रोजचा दिनक्रम झाला होता. दिवसभराचा थकवा असतानाही त्याने सराव कधीच सोडला नाही. भारताची जर्सी परिधान करून देशासाठी पदक जिंकणे, हेच त्याचे एकमेव ध्येय होते.

झंडूची दररोजची कमाई साधारण ४०० ते ५०० रुपये होती. याच पैशातून घरखर्च भागवावा लागत होता. दुसरीकडे, खेळाडूसाठी आवश्यक असलेल्या प्रथिनयुक्त आहारावरच त्यापेक्षा अधिक खर्च होत असे. २०२३ मध्ये राष्ट्रीय पॅरा-पॉवरलिफ्टिंग स्पर्धेत सहभागी होण्यासाठी त्याने स्वतःची ई-रिक्षाही विकली. मात्र, या स्पर्धेत त्याला एकही यशस्वी वजन उचलता आले नाही.

अनेक खेळाडूंसाठी हा क्षण कारकिर्दीचा शेवट ठरला असता.zhandu kumar मात्र, झंडू कुमारने या अपयशाला नव्या सुरुवातीची संधी मानली.

याच राष्ट्रीय स्पर्धेदरम्यान भारताचे माजी पॅरा-पॉवरलिफ्टर आणि राष्ट्रीय प्रशिक्षक राजिंदर सिंह राहेलू यांची नजर झंडूच्या मेहनतीवर पडली. त्यांनी झंडूला भारतीय क्रीडा प्राधिकरणाच्या गांधीनगर येथील राष्ट्रीय उत्कृष्टता केंद्रात प्रशिक्षणाची संधी मिळवून दिली. या संधीने झंडूच्या कारकिर्दीला निर्णायक वळण मिळाले. यानंतर झंडू कुमारने मागे वळून पाहिले नाही. खेलो इंडिया पॅरा गेम्समध्ये त्याने रौप्यपदक पटकावले. त्यानंतर राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्येही त्याने सातत्यपूर्ण कामगिरी केली. आशिया-ओशिनिया खुल्या पॅरा-पॉवरलिफ्टिंग अजिंक्यपद स्पर्धेतही त्याने कांस्यपदक मिळवले.

ग्लासगोमध्ये झंडूने सुरुवातीला १८१ किलो वजन यशस्वीपणे उचलले. त्यानंतर १९० किलो वजन उचलत त्याने कांस्यपदक निश्चित केले. त्याने १९६ किलो वजन उचलून नवा राष्ट्रकुल विक्रम करण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, हा प्रयत्न यशस्वी झाला नाही. तरीही त्याच्या चेहऱ्यावर निराशा नव्हती, कारण भारतासाठी राष्ट्रकुल पदक जिंकण्याचे त्याचे सर्वात मोठे स्वप्न पूर्ण झाले होते.

पदक जिंकल्यानंतर झंडू कुमारने आपला आनंद व्यक्त करताना सांगितले की, आपण आकाशात उडत असल्यासारखे वाटत आहे. राष्ट्रकुल स्पर्धेतील हे त्याचे पहिले पदक असून, भारतासाठी कोणत्याही परिस्थितीत पदक जिंकायचे, हा एकच विचार त्याच्या मनात होता.

झंडू कुमारने आपल्या यशाचे श्रेय भारतीय क्रीडा प्राधिकरण आणि टार्गेट ऑलिम्पिक पोडियम योजनेला दिले. प्रशिक्षण आणि आवश्यक सहकार्य मिळाले नसते, तर हे स्वप्न साकार करणे कदाचित शक्य झाले नसते, असे त्याने सांगितले.

भाजी विकणाऱ्या आणि ई-रिक्षा चालवणाऱ्या एका तरुणाने आपल्या जिद्दीच्या जोरावर आंतरराष्ट्रीय क्रीडा मंचावर भारताचा तिरंगा अभिमानाने फडकवला. त्यामुळे झंडू कुमारचे हे कांस्यपदक रंगाने कांस्य असले, तरी त्याच्या संघर्षाच्या आणि कर्तृत्वाच्या दृष्टीने ते कोणत्याही सुवर्णपदकापेक्षा कमी नाही.