वाळूमाशीचा चावा ठरू शकतो जीवघेणा!

a sandfly bite can prove fatal पावसाळ्यात कीटकांमुळे पसरणाऱ्या विविध आजारांचा धोका वाढत असून, त्यामध्ये वाळूमाशी हा एक गंभीर संसर्गजन्य धोका मानला जात आहे. आकाराने डासापेक्षा लहान असलेली वाळूमाशी अनेकदा प्राणघातक ठरणाऱ्या लेशमॅनिॲसिस (काळा-आजार) या आजाराचा प्रसार करू शकते. ही वाळूमाशी प्रामुख्याने दमट ठिकाणे, झुडपे, जनावरांचे गोठे, जमिनीतील भेगा तसेच अस्वच्छ परिसरात आढळते आणि संध्याकाळपासून रात्रीपर्यंत सर्वाधिक सक्रिय असते. अलीकडे गुजरातमधील गांधीनगर, साबरकांठा, खेडा, अरवली आणि पंचमहाल या जिल्ह्यांमध्ये वाळूमाशीच्या संसर्गाची प्रकरणे समोर आली आहेत. विशेषतः १५ वर्षांखालील मुलांना या संसर्गाचा धोका अधिक असल्याचे डॉक्टरांनी सांगितले आहे.

 

 

 

यथार्थ रुग्णालय, आग्रा येथील नवजात शिशुरोग तज्ज्ञ डॉ. नेहा गर्ग यांच्या माहितीनुसार, लेशमानिया नावाच्या परजीवीमुळे लेशमॅनिॲसिस हा आजार होतो. संक्रमित वाळूमाशी चावल्याने हा परजीवी शरीरात प्रवेश करतो. वाळूमाशी आधी संक्रमित व्यक्ती किंवा प्राण्याचे रक्त शोषते आणि त्यानंतर दुसऱ्या व्यक्तीला चावल्यास संसर्ग पसरू शकतो. मात्र हस्तांदोलन, एकत्र बसणे किंवा अन्न सामायिक करून खाण्यामुळे हा आजार पसरत नाही.

वाळूमाशी चावल्यानंतर सुरुवातीला त्वचेवर लाल पुरळ, खाज, जळजळ किंवा सौम्य सूज दिसू शकते. संसर्ग गंभीर झाल्यास अनेक दिवस ताप येणे, तीव्र अशक्तपणा, वजन घटणे, भूक न लागणे, रक्तक्षय, तसेच प्लीहा आणि यकृताचा आकार वाढणे अशी लक्षणे दिसू शकतात. काही रुग्णांच्या त्वचेवर दीर्घकाळ न भरून येणाऱ्या जखमा किंवा व्रणही निर्माण होऊ शकतात.

 

डॉ. नेहा गर्ग यांनी वाळूमाशीपासून बचावासाठी घर आणि परिसर स्वच्छ ठेवणे, कचरा व ओलावा साचू न देणे, रात्री पूर्ण बाह्यांचे कपडे परिधान करणे, कीटकनाशकयुक्त मच्छरदाणीचा वापर करणे आणि कीटकप्रतिबंधक क्रीम किंवा स्प्रे वापरण्याचा सल्ला दिला आहे. दीर्घकाळ ताप, त्वचेवरील व्रण किंवा इतर संशयास्पद लक्षणे आढळल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. वेळेवर निदान आणि योग्य उपचार केल्यास या आजारावर प्रभावी नियंत्रण मिळवता येऊ शकते.