अवघ्या पाच दिवसात अंतर्धान पावले बाबा बर्फानी

amarnath-yatra यंदाची प्रसिद्ध अमरनाथ यात्रा सुरू होऊन अवघे पाच दिवस झाले असतानाच, गुहेतील मुख्य नैसर्गिक हिमलिंग मोठ्या प्रमाणात वितळले आहे. गेल्या वर्षी हे हिमलिंग आठ दिवसांनंतर वितळण्यास सुरुवात झाली होती. मात्र, यंदा ही प्रक्रिया अत्यंत वेगाने झाल्याचे समोर आले आहे. या धक्कादायक प्रकारानंतर पर्यावरणतज्ज्ञांनी तीव्र चिंता व्यक्त केली असून, यात्रेच्या पवित्र प्रतिकाचे इतक्या लवकर विलीनीकरण होण्यामागे वाढती गर्दी आणि तापमान कारणीभूत असल्याचा अंदाज वर्तवला जात आहे.

 

 

amarnath-yatra पर्यावरण अभ्यासकांच्या मते, गुहेची एकूण क्षमता विचारात न घेता दररोज लाखो भाविकांना आत प्रवेश दिला जात आहे. यामुळे तिथे पोहोचणाèया लाखो लोकांच्या श्वासातून आणि वावरातून मोठी उष्णता निर्माण होते, ज्याचा थेट परिणाम बर्फाच्या शिवलिंगावर होत आहे. अधिकृत माहितीनुसार, यात्रेच्या पहिल्या पाच दिवसांतच सुमारे 1 लाख भाविकांनी पवित्र गुहेचे दर्शन घेतले आहे. तर अनधिकृत सूत्रांच्या आकडेवारीवर नजर टाकल्यास हा भाविकांचा आकडा तब्बल 1.5 लाखांच्या पार पोहोचला आहे. एवढ्या कमी दिवसांत झालेल्या अफाट गर्दीमुळे गुहेच्या अंतर्गत भागातील तापमान कमालीचे वाढले आहे.

amarnath-yatra डोंगराळ भागातील पर्यावरणाचा समतोल राखण्यासाठी यापूर्वी अनेक मार्गदर्शक सूचना करण्यात आल्या होत्या. मात्र, प्रशासनाकडून भाविक संख्येची कोणतीही मर्यादा पाळली जात नसल्याचे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे:

- सन 1996 मध्ये घडलेल्या भीषण अमरनाथ दुर्घटनेनंतर केंद्र सरकारने नितीन सेनगुप्ता समितीची स्थापना केली होती.

- या समितीने आपल्या अहवालात निसर्गाचा विचार करून संपूर्ण यात्रेदरम्यान दरवर्षी जास्तीत जास्त 75 हजार भाविकांनाच परवानगी देण्याची स्पष्ट शिफारस केली होती.

- परंतु, ही मर्यादा कधीही गांभीर्याने घेतली गेली नाही आणि यंदा तर यात्रेच्या सुरुवातीलाच समितीने सुचवलेल्या मर्यादेपेक्षा दुप्पट म्हणजेच 1.5 लाख भाविक गुहेत पोहोचले आहेत.

amarnath-yatra दुसरीकडे, अमरनाथ देवस्थान म्हणजेच अमरनाथ श्राईन बोर्डाने मात्र पर्यावरणतज्ज्ञांनी केलेले सर्व आरोप पूर्णपणे फेटाळून लावले आहेत. बोर्डाच्या अधिकाèयांच्या म्हणण्यानुसार, हिमलिंग वितळण्याची ही प्रक्रिया पूर्णपणे नैसर्गिक आहे. केवळ भाविकांच्या गर्दीमुळेच असे घडले आहे हा दावा चुकीचा असून, सध्या संपूर्ण जगाला भेडसावणारी जागतिक तापमानवाढ म्हणजेच ग्लोबल वॉर्मिंग हा यामागील एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि मुख्य घटक असल्याचे बोर्डाने स्पष्ट केले आहे.