प्लूटोच्या पृष्ठभागावर सापडले प्रवाही द्रव!

Liquid found on Pluto's surface नासाच्या ‘न्यू होरायझन्स’ या अंतराळयानाने २०१५ मध्ये प्लूटोच्या जवळून जाताना घेतलेल्या प्रतिमांच्या नवीन विश्लेषणातून काही गोष्टी समोर आल्या आहेत. या बटू ग्रहावरील हृदय-आकाराच्या हिमनदीचा भाग असलेल्या ‘स्पुटनिक प्लॅनिशिया’च्या उत्तर कडेच्या भेगांमधून द्रव नायट्रोजन पृष्ठभागावर वर येत असल्याचे पुरावे मिळाले आहेत. नासाने दिलेल्या माहितीनुसार, संशोधकांच्या मते प्लूटोवर अलीकडच्या काळात वाहणाऱ्या द्रवाचा हा पहिलाच पुरावा आहे. हा अभ्यास प्लूटोचा अभ्यास करणाऱ्या ग्रहीय विज्ञान तज्ज्ञांनी आणि पार्थिव हिमनदीशास्त्रातील तज्ज्ञांनी मिळून केला. प्लूटो शास्त्रज्ञांना नेहमीच आश्चर्यचकित करत असतो, असे कोलोराडोमधील बोल्डर येथील ‘साउथवेस्ट रिसर्च इन्स्टिट्यूट’चे संशोधक आणि ‘न्यू होरायझन्स’ मोहिमेचे प्रमुख अन्वेषक ॲलन स्टर्न यांनी सांगितले. प्लूटोच्या पृष्ठभागावर अलीकडच्या काळात द्रव पदार्थ पोहोचले आहेत आणि त्यावरून या बटू ग्रहावरील एका नवीन प्रकारच्या, काळानुसार बदलणाऱ्या वैशिष्ट्याचे निर्देश मिळतात, असे या निष्कर्षांवरून सूचित होते असल्याचे त्यांनी सांगितले.

 

 

 

 

‘स्पुटनिक प्लॅनिटिया’ हा प्लूटोवरील गोठलेल्या नायट्रोजनची एक हिमनदी आहे. ती अमेरिकेतील टेक्सास आणि ओक्लाहोमा या राज्यांच्या एकत्रित क्षेत्रापेक्षाही मोठी आहे. २०१५ मधील जवळून केलेल्या उड्डाणादरम्यान, ‘न्यू होरायझन्स’ने या क्षेत्राच्या उत्तर भागात शहराच्या आकाराच्या भूगर्भीय ‘कन्व्हेक्शन सेल्स’ दर्शविणारी छायाचित्रे टिपली. हे भाग गडद रंगाच्या बारीक रेषांसारख्या रचना आणि काहीशा विखुरलेल्या गडद खुणांनी एकमेकांपासून वेगळे झाले होते; यावरून भूतकाळात तिथे द्रवाचा प्रवाह वाहिला असावा, असे सूचित होते. ‘द प्लॅनेटरी सायन्स’ नियतकालिकेमध्ये ३१ जुलै रोजी प्रकाशित झालेल्या संशोधनानुसार, हे गडद, रेषीय आणि विखुरलेले भाग अधूनमधून व तात्पुरत्या स्वरूपात ओले होऊ शकतात. याचे सर्वात संभाव्य कारण म्हणजे हिमनदीच्या खालून द्रव नायट्रोजन पृष्ठभागावर वर येणे हे आहे.