shiva shrines during shravan श्रावण महिना भगवान शिवाच्या उपासनेसाठी अत्यंत पवित्र मानला जातो. या काळात देशभरातील शिवमंदिरांमध्ये भक्तांची गर्दी वाढते. धार्मिक वातावरणासोबतच पावसाळ्यात निसर्गाचे खुलणारे सौंदर्य अनुभवण्याची संधीही मिळते. त्यामुळे श्रावणात देवदर्शनासोबत पर्यटनाचा आनंद घेण्यासाठी देशातील अनेक प्रसिद्ध शिवस्थळांना भेट देता येते.
बैद्यनाथ धाम : गंगाजल घेऊन महादेवाच्या चरणी
झारखंडमधील देवघर येथील बैद्यनाथ धाम हे श्रावणातील प्रमुख तीर्थक्षेत्रांपैकी एक आहे. ज्योतिर्लिंग आणि शक्तिपीठ अशा दोन्ही धार्मिक महत्त्वामुळे या ठिकाणी वर्षभर भाविकांची वर्दळ असते. श्रावणात सुलतानगंज येथून गंगेचे पवित्र पाणी घेऊन भाविक देवघरपर्यंत पोहोचतात. सुलतानगंज ते देवघर हे अंतर सुमारे ११० किलोमीटर आहे. अनेक भाविक हा प्रवास पायी पूर्ण करतात.
काशी : गंगास्नान अन् विश्वनाथाचे दर्शन
उत्तर प्रदेशातील वाराणसी अर्थात काशी हे शिवभक्तांसाठी श्रद्धेचे मोठे केंद्र आहे. येथे बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी एक काशी विश्वनाथ मंदिर आहे. श्रावणात देशभरातून भाविक काशीमध्ये येतात. गंगेत स्नान करून भगवान शिवाला गंगाजल अर्पण करण्याची परंपरा येथे पाहायला मिळते. धार्मिक वातावरणामुळे श्रावणातील काशीचा अनुभव भक्तांसाठी विशेष ठरतो.
उज्जैन : महाकालाच्या नगरीत भक्तीचा जागर
मध्य प्रदेशातील उज्जैन हे भारतातील प्रमुख धार्मिक शहरांपैकी एक आहे. येथे महाकालेश्वर ज्योतिर्लिंग असल्याने श्रावणात या शहराला विशेष महत्त्व प्राप्त होते. महाकालाचे दर्शन आणि मंदिरातील आरतीचा अनुभव घेण्यासाठी भाविक मोठ्या संख्येने दाखल होतात. उज्जैन हे कुंभमेळ्यासाठीही प्रसिद्ध असून, दर १२ वर्षांनी येथे भव्य कुंभमेळा भरतो.
रामेश्वरम : शिवभक्तीला रामायणाची जोड
तमिळनाडूमधील रामेश्वरम हे चार धामांपैकी एक महत्त्वाचे तीर्थक्षेत्र मानले जाते. रामायणाशी जोडलेल्या धार्मिक कथांमुळे या ठिकाणाला विशेष महत्त्व आहे. रामनाथस्वामी मंदिर हे येथील प्रमुख आकर्षण आहे. श्रावणात भगवान शिवाचे दर्शन घेण्यासाठी भाविक येथे मोठ्या संख्येने येतात.
गुप्तेश्वर गुहा : जंगलाच्या कुशीत शिवधाम
ओडिशातील कोरापुट जिल्ह्यातील गुप्तेश्वर गुहा हे अध्यात्म आणि निसर्गाचा अनोखा संगम आहे. पूर्व घाटाच्या हिरव्यागार जंगलांमध्ये असलेल्या या गुहेत भगवान शिवाचे मंदिर आहे. मंदिरापर्यंत पोहोचण्यासाठी अरुंद मार्गातून जावे लागते. त्यामुळे धार्मिक श्रद्धेसोबतच साहसी प्रवासाचा अनुभव घेऊ इच्छिणाऱ्यांसाठीही हे ठिकाण खास आहे.
मुरुडेश्वर : समुद्रकिनारी महादेवाचे दर्शन
कर्नाटकातील मुरुडेश्वर हे धार्मिक पर्यटनासोबतच समुद्रकिनाऱ्याच्या सौंदर्यासाठी प्रसिद्ध आहे. भगवान शिवाला समर्पित मुरुडेश्वर मंदिर हे या शहराचे प्रमुख आकर्षण आहे. श्रावणात येथे दर्शन घेतल्यानंतर अरबी समुद्राचे मनोहारी दृश्यही अनुभवता येते.
अमरनाथ : हिमरूपातील शिवलिंगाचे दर्शन
जम्मू-काश्मीरमधील अमरनाथ हे देशातील अत्यंत प्रसिद्ध शिवतीर्थ आहे. पवित्र अमरनाथ गुहेतील नैसर्गिक बर्फाच्या शिवलिंगाचे दर्शन घेण्यासाठी भाविक कठीण यात्रा करतात. श्रावणातील अमरनाथ यात्रेला विशेष धार्मिक महत्त्व आहे. यात्रेसाठी अधिकृत नोंदणी करावी लागते.
ऋषिकेश : गंगा, अध्यात्म आणि निसर्ग
उत्तराखंडमधील ऋषिकेशला ‘जगाची योग राजधानी’ म्हणून ओळखले जाते. गंगा नदी, हिरवाई आणि हिमालयाच्या पर्वतरांगा यामुळे या शहराला आध्यात्मिक पर्यटनाचे विशेष महत्त्व आहे. श्रावणात मंदिरांसोबत आश्रम, योग केंद्रे आणि गंगेचा किनारा अनुभवण्यासाठीही पर्यटक येथे येतात.
कीसरगुट्टा : प्राचीन शिवमंदिराची ओढ
तेलंगणातील कीसरगुट्टा येथे श्री रामलिंगेश्वर स्वामी मंदिर आहे. हिरव्यागार वातावरणात वसलेले हे मंदिर भगवान शिवाला समर्पित असून, तेलंगणातील प्राचीन शिवमंदिरांपैकी एक मानले जाते. श्रावणात येथे पूजा-अर्चा आणि दर्शनासाठी भाविकांची गर्दी होते.