मुंबईतील गणेश मंडळांसाठी यंदा नवे नियम

mumbai ganeshotsav rules 2026 मुंबईचा गणेशोत्सव देशभरातच नव्हे, तर जगभरात प्रसिद्ध आहे. दरवर्षी हजारो गणेश मंडळे आणि लाखो भाविकांच्या उपस्थितीत हा उत्सव मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. मात्र, यंदाच्या गणेशोत्सवासाठी मुंबईतील गणेश मंडळांना पालिकेच्या काही महत्त्वाच्या नियमांचे पालन करावे लागणार आहे. मंडपासाठी अर्ज करताना गणेशमूर्तीची माहिती देणे बंधनकारक करण्यात आले असून, मूर्तीची उंची आणि ती प्लास्टर ऑफ पॅरिसची (POP) आहे की नाही, याची माहितीही पालिकेला द्यावी लागणार आहे. तसेच विसर्जनाची तारीखही अर्जात नमूद करावी लागणार आहे.

गणेशमूर्तींबाबत उच्च न्यायालयातील सुनावणीचा निकाल अद्याप प्रलंबित असतानाच मुंबईत गणेशमूर्तींच्या आगमनाला सुरुवात झाली आहे. अनेक गणेश मंडळांनी पीओपीपासून तयार केलेल्या उंच मूर्तींचे वाजतगाजत मंडपात स्वागत केले आहे. त्यामुळे न्यायालयाचा निर्णय नेमका काय असणार आणि पीओपीच्या मूर्तींच्या विसर्जनाबाबत कोणते निर्देश दिले जाणार, याकडे गणेश मंडळांसह सर्वांचे लक्ष लागले आहे.

 

 

प्लास्टर ऑफ पॅरिसपासून तयार केलेल्या गणेशमूर्तींचे नैसर्गिक जलस्रोतांमध्ये विसर्जन करण्यास विरोध करणारी जनहित याचिका उच्च न्यायालयात दाखल करण्यात आली आहे. गेल्या महिनाभर या याचिकेवर सुनावणी सुरू होती. दोन्ही बाजूंचा युक्तिवाद ऐकल्यानंतर न्यायालयाने शुक्रवारी या प्रकरणातील निर्णय राखून ठेवला आहे. त्यामुळे न्यायालयाच्या अंतिम निर्णयानंतर पीओपीच्या गणेशमूर्तींच्या विसर्जनाबाबतची भूमिका स्पष्ट होणार आहे.

दरम्यान, मुंबई महापालिकेने गणेशोत्सव मंडळांसाठी मंडप परवानगीची प्रक्रिया सुरू केली आहे. मंडप उभारण्यासाठी अर्ज करताना मूर्तीची उंची, मूर्ती पीओपीची आहे की नाही आणि विसर्जनाची तारीख यासह आवश्यक माहिती सादर करावी लागणार आहे. त्यामुळे यंदा मंडळांना मूर्तीबाबतची माहिती लपवता येणार नसून ती पालिकेकडे नोंदवणे आवश्यक ठरणार आहे.

मंडप उभारण्यासाठी रस्त्यावर खड्डे करणाऱ्या गणेश मंडळांवरही पालिका कारवाई करणार आहे. रस्त्यावर मंडपासाठी खड्डा केल्यास प्रति खड्डा दोन हजार रुपयांचा दंड आकारला जाणार आहे. त्यामुळे रस्त्याची हानी न करता खड्डेविरहित पद्धतीने मंडप उभारण्याचे आवाहन पालिका प्रशासनाने गणेश मंडळांना केले आहे. पालिकेने त्यासाठी खड्डेविरहित मंडप उभारणीची पद्धतही जाहीर केली आहे.

मुंबईत जवळपास 12 हजारांहून अधिक गणेश मंडळे असून सुमारे सव्वा दोन लाख घरांमध्ये गणेशोत्सव साजरा केला जातो. या 12 हजार मंडळांपैकी सुमारे तीन हजार मंडळे मोकळ्या जागेत मंडप उभारून सार्वजनिक गणेशोत्सव साजरा करतात. या मंडळांना यंदाही पालिकेकडून रीतसर परवानगी घ्यावी लागणार आहे.मंडप परवानगीसाठी पालिकेची वेबसाइट 14 ऑगस्टपासून उपलब्ध करून देण्यात आली आहे. या माध्यमातून 14 ऑगस्टपर्यंत अर्ज करता येणार असून, मंडप परवानगीची वैधता 26 सप्टेंबरपर्यंत राहणार आहे. मात्र, मंडप उभारताना रस्त्यावर खड्डे केल्याचे आढळल्यास पालिकेच्या परिपत्रकानुसार संबंधित मंडळावर कारवाई केली जाणार आहे. त्यामुळे गणेशोत्सवाच्या उत्साहासोबतच यंदा पालिकेच्या नव्या नियमांचे पालन करण्याचे आव्हान गणेश मंडळांसमोर असणार आहे.