युरोपमध्ये वणव्याचे तांडव; तीन लाख लोक बेघर

rampage of wildfires in europe या वर्षी युरोपमधील मोठ्या वणव्यांनी मागील सर्व विक्रम मोडले आहेत, फ्रान्स, स्पेन आणि ग्रीससारख्या देशांमध्ये तापमान ४० अंश सेल्सिअसपेक्षा जास्त झाले आहे. यामुळे लाखो लोकांना घरे सोडून पळून जाण्यास भाग पाडले आहे. दक्षिण युरोपमध्ये पसरलेल्या आगी आणि उष्णतेच्या लाटांमुळे तीन लाखांपेक्षा जास्त लोकांना घरे आणि हॉटेल्स सोडून पळून जाण्यास भाग पाडले आहे. एकट्या नैऋत्य फ्रान्समधील बोर्डो, गिरोंड आणि लँडेस या प्रदेशांमधून २.२४ लाखांपेक्षा जास्त जणांना सुरक्षित स्थळी हलवण्यात आले. युरोपियन फॉरेस्ट फायर इन्फॉर्मेशन सिस्टिमच्या माहितीनुसार, या वर्षी आतापर्यंत युरोपमधील ४,३४,९७६ हेक्टरपेक्षा जास्त वनजमीन नष्ट झाली आहे. आगीमुळे वातावरणात १.७९ कोटी टन कार्बनचे उत्सर्जन झाले. ते सामान्य सरासरीच्या जवळपास दुप्पट आहे. एकट्या स्पेनमध्ये या महिन्यातील आगीत १४ जणांचा मृत्यू झाला, तर १० पेक्षा जास्त अजूनही बेपत्ता आहेत.

 

 

शास्त्रज्ञांचे म्हणणे आहे की, दक्षिण युरोपमधील आगीचे स्वरूप वेगाने अमेरिकेतील कॅलिफोर्नियासारखे बनत आहे, जिथे दरवर्षी मोठ्या आणि अनियंत्रित वणव्यांची घटना सामान्य झाली आहे. यावर्षी मे महिन्यापासून तीव्र उष्णता आणि दीर्घकाळच्या दुष्काळामुळे जंगले आणि गवताळ प्रदेश इतके कोरडे झाले आहेत की, ते एका लहान ठिणगीनेही पेट घेऊ शकतात. गेल्या तीन दशकांत दक्षिण युरोपमध्ये वणवे विझवण्याचे प्रमाण कमी झाले आहे. याचे श्रेय सुधारित अग्निशमन यंत्रणा, अत्याधुनिक विमाने आणि हेलिकॉप्टर्स, अग्निशमन दलाच्या जवानांसाठी प्रगत प्रशिक्षण आणि जनजागृती मोहिमांना दिले जाते. या प्रयत्नांमुळे बऱ्याच काळापासून आगींवर प्रभावीपणे नियंत्रण मिळवता आले आहे, परंतु शास्त्रज्ञांचे म्हणणे आहे की हवामान बदलामुळे निर्माण झालेली अत्यंत उष्ण, कोरडी आणि वादळी परिस्थिती आता या यंत्रणांच्या क्षमतेला आव्हान देत आहे. फ्रान्स आणि स्पेनमधील या वर्षीच्या आगींनी हे दाखवून दिले आहे की, कधीकधी हवामान इतके टोकाचे होऊ शकते की, आगीच्या तीव्रतेपुढे आधुनिक अग्निशमन संसाधनेसुद्धा हतबल ठरतात.

तज्ञांच्या मते, वणव्यांच्या धोक्याला कमी लेखले गेले आहे. वाढते जागतिक तापमान, वारंवार येणाऱ्या उष्णतेच्या लाटा आणि दीर्घकाळ चालणारा दुष्काळ या संकटाला आणखी गंभीर करतील. हरितगृह वायू उत्सर्जनावर प्रभावी नियंत्रण आणि वन व्यवस्थापन धोरणांमध्ये व्यापक बदल केल्याशिवाय, युरोपमधील विक्रमी वणवे हे अपवाद न राहता, प्रत्येक उन्हाळ्यात एक सामान्य दृश्य बनू शकतात. याचा परिणाम केवळ जंगलांपुरता मर्यादित राहणार नाही, तर मानवी वस्त्या, शेती, अर्थव्यवस्था, जैवविविधता आणि राष्ट्रीय सुरक्षेवरही जाणवेल. हा इशारा केवळ युरोपसाठीच नव्हे, तर हवामान बदलाशी झुंजणाऱ्या संपूर्ण जगासाठी एक गंभीर संकेत आहे.