तुम्हीही तुळशीजवळ शिवलिंग ठेवले आहे?

A Shivling placed near Tulsi plant हिंदू धर्मातील पूजाविधीत प्रत्येक देवता, वनस्पती आणि पूजासामग्रीला विशेष महत्त्व दिले जाते. घरातील देवघरात विविध देवी-देवतांच्या मूर्ती किंवा प्रतिमा ठेवून त्यांची नियमित पूजा केली जाते. याच परंपरेनुसार काही कुटुंबांमध्ये तुळशीच्या रोपाजवळ शिवलिंग ठेवू नये, अशी मान्यता आहे. यामागे तुळस आणि भगवान शिव यांच्याशी संबंधित धार्मिक परंपरा आणि पुराणकथांचा संदर्भ दिला जातो. धार्मिक मान्यतेनुसार तुळस भगवान विष्णूंना प्रिय असून त्यांना ‘विष्णुप्रिया’ असेही म्हटले जाते, तर भगवान शिवांच्या पूजेत बिल्वपत्राला विशेष स्थान आहे. वृंदा आणि जालंधराशी संबंधित पुराणकथेमध्ये वृंदेच्या पतिव्रतेच्या सामर्थ्यामुळे जालंधराला पराभूत करणे कठीण झाल्याचे सांगितले जाते.

 

 

 

पुढे भगवान शिवांनी जालंधराचा वध केला आणि वृंदेला तुळशीचे पूजनीय रूप प्राप्त झाल्याची धार्मिक कथा आहे. त्यामुळे काही पूजापद्धतींमध्ये शिवलिंगाला तुळशीची पाने अर्पण केली जात नाहीत आणि तुळशीजवळ शिवलिंग ठेवण्याची परंपराही टाळली जाते. शिवपूजेत बिल्वपत्र, जल, दूध, पंचामृत, धतुरा आणि आक यांना महत्त्व दिले जाते. पौराणिक मान्यतेनुसार वृंदेचे शरीर ज्या ठिकाणी भस्म झाले, तेथे तुळशीचे रोप उगवले आणि भगवान विष्णूंनी तिला पूजनीय स्थान दिले. याच परंपरेत देवउठणी एकादशीला तुळशी आणि भगवान विष्णूंच्या शालिग्राम रूपाचा विवाह करण्याची प्रथा आहे. वास्तुशास्त्रातही तुळस आणि शिवलिंग एकत्र न ठेवण्याचा सल्ला काही ठिकाणी दिला जातो. मात्र, घरात आधीपासून शिवलिंग तुळशीजवळ ठेवले असेल तर घाबरण्याचे कारण नाही. कुळाचार, स्थानिक परंपरा किंवा गुरुजींच्या मार्गदर्शनानुसार पूजास्थानात आवश्यक बदल करता येतात. पूजेत श्रद्धा आणि शुचिर्भूततेला महत्त्व असल्याचे मानले जाते.