एअर फ्रायर घेण्याआधी सावधान!

be careful before buying an air fryer आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत कमी तेलात आणि कमी वेळेत स्वयंपाक करण्यासाठी एअर फ्रायरचा वापर मोठ्या प्रमाणात वाढला आहे. मात्र, सोशल मीडियावर एअर फ्रायरच्या वापराबाबत वेगवेगळे दावे केले जातात. काही व्हिडिओंमध्ये त्याच्या वापरामुळे आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो, अगदी कर्करोगाचा धोकाही असल्याचे सांगितले जाते. त्यामुळे एअर फ्रायर खरेदी करावा की नाही, असा प्रश्न अनेकांच्या मनात निर्माण होतो. याच पार्श्वभूमीवर डॉ. अंशुमन कौशल यांनी एअर फ्रायरच्या वापराबाबत महत्त्वाची माहिती दिली आहे.

 

 

डॉ. कौशल यांच्या मते, एअर फ्रायर हे मूलतः कॉम्पॅक्ट आणि वेगाने काम करणारे हाय-स्पीड कन्व्हेक्शन ओव्हन आहे. त्यामध्ये हीटिंग कॉइल आणि शक्तिशाली पंखा असतो. हा पंखा गरम हवा अन्नाभोवती सतत फिरवतो. या प्रक्रियेदरम्यान तापमान २०० अंश सेल्सिअसपर्यंत पोहोचू शकते. उच्च तापमानामुळे अन्नामध्ये मेलार्ड रिॲक्शन होते. याच प्रक्रियेमुळे पदार्थाला विशिष्ट रंग आणि चव मिळते. मात्र, बटाट्यासारख्या स्टार्चयुक्त पदार्थांना अतिउष्णतेवर किंवा जास्त वेळ शिजवल्यास ॲक्रिलेट्स तयार होण्याची शक्यता असल्याने पदार्थ जास्त शिजवणे टाळणे महत्त्वाचे आहे.

 

एअर फ्रायरमध्ये तयार केलेल्या प्रत्येक पदार्थाची चव पारंपरिक तळलेल्या पदार्थांसारखी असेलच असे नाही. चिकन, मासे, पनीर, भाज्या, मखाना, फ्राईज, कटलेट्स, नगेट्स आणि पिझ्झा यांसारखे पदार्थ एअर फ्रायरमध्ये चांगले तयार होतात. मात्र ताजी जिलेबी, भटूरे, पुरी, पकोडे किंवा अगदी कुरकुरीत समोसे यांसारख्या पदार्थांना पारंपरिक पद्धतीने तळल्यासारखी चव आणि पोत मिळेलच असे नाही.

 

हॉस्टेलमध्ये राहणारे विद्यार्थी, अविवाहित व्यक्ती, नोकरी करणारी जोडपी किंवा लहान कुटुंबांसाठी एअर फ्रायर अधिक सोयीचा ठरू शकतो. कमी वेळेत पनीर किंवा चिकन तयार करणे, उरलेला पिझ्झा पुन्हा कुरकुरीत करणे, सकाळी झटपट ब्रेड टोस्ट करणे किंवा संध्याकाळी भाजलेला मखाना तयार करणे यासाठी त्याचा उपयोग होऊ शकतो. कमी तेलाचा वापर, स्वयंपाकघरात कमी वास आणि तुलनेने कमी साफसफाई ही त्याची काही वैशिष्ट्ये आहेत. मात्र दररोज ८ ते १० जणांसाठी मोठ्या प्रमाणात स्वयंपाक करणाऱ्या किंवा वारंवार पकोडे-सामोसे बनवणाऱ्या कुटुंबांसाठी एअर फ्रायर तितका उपयुक्त पर्याय ठरणार नाही.

 

एअर फ्रायरची क्षमता निवडताना कुटुंबाचा आकार लक्षात घेणे गरजेचे आहे. २ ते ४ सदस्यांच्या कुटुंबासाठी २ ते ४ लिटर क्षमतेचा एअर फ्रायर पुरेसा ठरू शकतो, तर मोठ्या कुटुंबासाठी ६ ते ८ लिटर क्षमतेचे मॉडेल अधिक योग्य ठरू शकते. तापमान नियंत्रणाची सुविधा असलेला आणि २०० अंश सेल्सिअसपर्यंत तापमान पोहोचणारा एअर फ्रायर निवडणे उपयुक्त ठरते. त्याची बास्केट डिशवॉशरमध्ये धुता येत असल्यास साफसफाईही अधिक सोपी होते.

 

एअर फ्रायर वापरताना काही सामान्य चुका टाळणेही आवश्यक आहे. बास्केटमध्ये गरजेपेक्षा जास्त तेल टाकणे, खूपच कमी तेल वापरणे, वारंवार बास्केट उघडणे किंवा ओल्या पिठाचे पकोडे तयार करण्याचा प्रयत्न करणे यामुळे अपेक्षित परिणाम मिळत नाही. तसेच एअर फ्रायरमध्ये कोणते पदार्थ वापरता येतात आणि कोणते पदार्थ टाळावेत, यासाठी उपकरणासोबत दिलेले मॅन्युअल वाचणे महत्त्वाचे आहे.

 

एअर फ्रायरमुळे काही पदार्थ तयार करताना तेलाचा वापर, काही बाबतीत कॅलरीज आणि स्वयंपाकघरातील धूर कमी होऊ शकतो. मात्र एअर फ्रायरमध्ये तयार केले म्हणून प्रत्येक पदार्थ आपोआप आरोग्यदायी होत नाही. गोठवलेले किंवा अतिप्रक्रिया केलेले जंक फूड एअर फ्रायरमध्ये शिजवले तरी ते डीप फ्राय केलेल्या त्याच पदार्थाइतकेच आरोग्यासाठी अयोग्य ठरू शकते.

 

त्यामुळे एअर फ्रायर खरेदी करण्याचा निर्णय आपल्या गरजेनुसार घ्यावा. आरोग्याच्या दृष्टीने कमी तेलाचा वापर करायचा असेल किंवा कमी वेळेत आणि कमी मेहनतीत पदार्थ तयार करायचे असतील, तर एअर फ्रायर उपयोगी ठरू शकतो. मात्र कचोरी, समोसा किंवा पुरी यांसारखे पदार्थ पारंपरिक पद्धतीने तळल्यासारखेच मिळावेत, या अपेक्षेने एअर फ्रायर खरेदी करणे योग्य ठरणार नाही.