अस्वलांसाठी जपान बनलाय ‘काळ’!

14,000 bears culled in Japan जपानमध्ये मानव आणि अस्वलांमधील संघर्ष गंभीर वळणावर पोहोचला आहे. अस्वलांच्या वाढत्या हल्ल्यांना आळा घालण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर त्यांना मारण्यात येत असून, एप्रिल २०२५ ते जानेवारी २०२६ या कालावधीत १४,००० हून अधिक अस्वलांचा खात्मा करण्यात आला. सरकारी आकडेवारीनुसार, यामध्ये सुमारे १२,००० आशियाई काळी अस्वले आणि २,००० तपकिरी अस्वलांचा समावेश आहे. जगभरात अस्वलांच्या एकूण आठ मान्यताप्राप्त प्रजाती आहेत.जपानमध्ये अस्वलांच्या हल्ल्यांमध्ये मागील वर्ष अत्यंत धोकादायक ठरले. या काळात २३० हून अधिक लोकांवर अस्वलांनी हल्ले केले, तर १३ जणांचा मृत्यू झाला. अस्वलांच्या हल्ल्यांमधील हे जपानमधील आतापर्यंतचे सर्वाधिक जीवघेणे वर्ष ठरले. त्यानंतर सरकारने मानवी वस्त्यांमध्ये शिरणाऱ्या अस्वलांवर कारवाई अधिक कठोर केली. मात्र, हजारो अस्वलांना मारल्यानंतरही मानवांवरील हल्ल्यांचा धोका पूर्णपणे कमी झालेला नाही.

 

 

 

 

तज्ज्ञांच्या मते, जंगलांमध्ये अस्वलांना मिळणाऱ्या अन्नाची कमतरता हा या संघर्षामागील प्रमुख घटक आहे. अनेक भागांत बलूतफळे आणि बीच फळांचे उत्पादन कमी झाले आहे. हवामान बदल आणि वाढत्या जागतिक तापमानाचाही जंगलातील अन्नसाखळीवर परिणाम होत आहे. दुसरीकडे, ग्रामीण जपानमध्ये अनेक शेतजमिनी आणि बागा पडीक पडल्या आहेत. या भागांत वाढणारी फळे आणि वनस्पती अस्वलांना मानवी वस्त्यांच्या जवळ खेचत असल्याचे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे.अस्वलांच्या वाढत्या संख्येवर नियंत्रण ठेवताना जपानसमोर प्रशिक्षित शिकाऱ्यांची कमतरताही मोठी अडचण ठरत आहे. १९७५ पासून परवानाधारक शिकाऱ्यांची संख्या निम्म्याहून अधिक घटली आहे. त्यामुळे लोकवस्तीच्या परिसरात अस्वलांना गोळ्या घालण्यासंदर्भातील नियम सरकारने शिथिल केले. परिणामी पकडण्यात आणि मारण्यात आलेल्या अस्वलांची संख्या मोठ्या प्रमाणात वाढली आहे.

 

 

मात्र, या कारवाईनंतरही परिस्थिती पूर्णपणे नियंत्रणात आलेली नाही. एप्रिल २०२६ पासून आतापर्यंत किमान सहा जणांचा मृत्यू झाला असून, ३५ हून अधिक लोक जखमी झाल्याचे वृत्त आहे. त्यामुळे मोठ्या प्रमाणावर अस्वलांचा खात्मा करूनही मानव-अस्वल संघर्ष कायम असल्याचे स्पष्ट होत आहे. जपान सरकारने चालू आर्थिक वर्षात आणखी ८,८०० अस्वलांना मारण्याचे लक्ष्य ठेवले आहे.या धोरणामुळे संवर्धन तज्ज्ञांनी मात्र चिंता व्यक्त केली आहे. आशियाई काळे अस्वल ही जागतिक स्तरावर संकटग्रस्त प्रजाती मानली जाते. जपानमध्ये या अस्वलांची संख्या सुमारे ४२,००० असल्याचा अंदाज आहे. मात्र, हा आकडा अचूक नसण्याची शक्यता शास्त्रज्ञांनी व्यक्त केली आहे. देशातील अस्वलांची वास्तविक संख्या निश्चित करण्यासाठी जपानमध्ये नवीन राष्ट्रीय सर्वेक्षण सुरू करण्यात आले असून, ते पूर्ण होण्यासाठी सुमारे तीन वर्षे लागण्याची शक्यता आहे. जर प्रत्यक्ष संख्या सरकारी अंदाजापेक्षा कमी आढळली, तर मोठ्या प्रमाणावरील शिकारीमुळे काही भागांत ही प्रजाती स्थानिक पातळीवर नामशेष होण्याचा धोका तज्ज्ञांनी व्यक्त केला आहे.