न्यूयॉर्कमध्ये राखीच्या धाग्यातून ‘वसुधैव कुटुंबकम्’चा जागर

universal oneness celebration spreads मॅडिसन स्क्वेअर गार्डन येथील ‘द स्टेज’वर आयोजित ‘युनिव्हर्सल वननेस सेलिब्रेशन’दरम्यान रक्षाबंधनाचा उत्सव साजरा करण्यात आला. धर्म आणि विविध समुदायांतील लोकांना एकत्र आणणाऱ्या या सोहळ्यात एका महिलेने राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे (RSS) सरसंघचालक डॉ. मोहनजी भागवत यांच्या मनगटावर राखी बांधली. संरक्षण, विश्वास आणि परस्पर आदराचे प्रतीक असलेल्या या परंपरेला कौटुंबिक नात्यांच्या पलीकडे नेऊन सामाजिक समरसतेच्या व्यापक अभिव्यक्तीचे स्वरूप देण्यात आले.

 

 

प्रत्येक सामाजिक नात्याची जपणूक आणि एकमेकांच्या संरक्षणाची जबाबदारी ही सामूहिक असल्याचा संदेश या सोहळ्यातून देण्यात आला. धार्मिक आणि सांस्कृतिक सीमा ओलांडत सार्वभौम एकतेची भावना बळकट करण्याचा प्रयत्न यावेळी करण्यात आला. समरसता ही केवळ निष्क्रीय श्रद्धा नसून ती प्रत्यक्ष कृतीतून निवडावी लागते, यावर ‘युनिव्हर्सल वननेस सेलिब्रेशन’च्या आयोजकांनी भर दिला. विविध पार्श्वभूमीतील लोकांमध्ये सामुदायिक बंध दृढ करण्याच्या उद्देशाने आयोजित सामूहिक राखी बांधणीच्या या उपक्रमात उपस्थितांनी सहभाग घेतला.

 

 

कार्यक्रमाच्या संवादात्मक भागात, समारंभापूर्वी सर्व ठिकाणी वितरित करण्यात आलेली लिफाफे उघडण्याचे निर्देश उपस्थितांना देण्यात आले. त्यानंतर सहभागींना आपल्या शेजारी बसलेल्या व्यक्तीकडे वळण्यास सांगण्यात आले. ती व्यक्ती दीर्घकाळापासून परिचित असो किंवा पहिल्यांदाच भेटलेली असो, तिच्या मनगटावर रक्षाबंधनाचा प्रतीकात्मक धागा बांधण्याचे आवाहन करण्यात आले. त्याच वेळी मंचावरील सन्माननीय पाहुणे आणि वक्त्यांनाही राख्या देऊन त्यांचा सन्मान करण्यात आला.

 

 

संमेलनाला संबोधित करताना आयोजकांनीuniversal oneness celebration spreads  या पवित्र धाग्याचा अर्थ पारंपरिक कौटुंबिक जबाबदाऱ्यांपुरता मर्यादित नसल्याचे स्पष्ट केले. सामूहिक काळजी, परस्पर आदर आणि नागरी जबाबदारीची आठवण करून देणारी व्यापक बांधिलकी म्हणून त्याकडे पाहण्याचे आवाहन करण्यात आले. “आज, धागा मोठ्या गोष्टीचे प्रतिनिधित्व करतो: एकमेकांची काळजी घेणे, एकमेकांचा आदर करणे आणि आपले कल्याण एकमेकांशी जोडलेले आहे हे ओळखण्यासाठी आमची सामायिक वचनबद्धता,” असे आयोजकांनी सांगितले. “आज आपण राख्या बांधत असताना, हा साधा धागा आपल्याला याची आठवण करून देतो की एकात्मतेवर आपण विश्वास ठेवतो असे नाही; ती अशी गोष्ट आहे जी आपण सराव करण्यासाठी निवडतो,” असेही त्यांनी नमूद केले.

 

 

या समारंभातून प्राचीन तात्त्विक तत्त्वांचे एकात्मतेच्या सहज आणि प्रत्यक्ष अनुभवात रूपांतर करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. रक्षाबंधनासारख्या पारंपरिक सांस्कृतिक प्रथा परस्पर संरक्षण आणि बंधुत्वाचा सार्वत्रिक संदेश देतात आणि हा संदेश जगभरातील विविध समुदायांमध्ये पोहोचू शकतो, असे आयोजकांनी सांगितले. सर्वसमावेशक समाजनिर्मितीसाठी अशा प्रथा व्यावहारिक प्रारूप ठरू शकतात, असेही त्यांनी स्पष्ट केले.

दरम्यान, अमेरिकेतील ३९ राज्यांमधून ५,००० हून अधिक नागरिक ‘युनिव्हर्सल वननेस सेलिब्रेशन’मध्ये सहभागी होत आहेत. ८५ शहरांतील सहभागी या मेळाव्यात एकत्र आले असून, जवळपास २०० संस्थांनी या कार्यक्रमासाठी भागीदारी केली असल्याचे आयोजकांनी सांगितले. अमेरिकेच्या विविध भागांतून झालेला व्यापक सहभाग हे या कार्यक्रमाचे प्रमुख वैशिष्ट्य ठरले आहे. हिंदू-अमेरिकन संस्था, मंदिरे, योग गट आणि सांस्कृतिक संघटनांचे प्रतिनिधी या कार्यक्रमाला उपस्थित आहेत.राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या शताब्दी वर्षात या कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले असून, आयोजकांच्या म्हणण्यानुसार १३५ हिंदू-अमेरिकन संघटनांनी त्याला पाठिंबा दिला आहे. “हा कार्यक्रम भारतीय तत्त्वज्ञान ‘वसुधैव कुटुंबकम’चा उत्सव आहे, म्हणजे जग एक मोठे कुटुंब आहे,” असे आयोजकांनी सांगितले.

 

 

आंतरधर्मीय, सांस्कृतिक आणि आध्यात्मिक घटकांचा समावेश असलेल्या या कार्यक्रमाची संकल्पना ऐक्य, सेवा, संवाद आणि सुसंवाद या विषयांभोवती करण्यात आली आहे. भारतीय-अमेरिकन तरुणांचे कॅपेला सादरीकरण तसेच भजन गायनासह विविध सांस्कृतिक आणि आध्यात्मिक कार्यक्रमांचाही त्यात समावेश आहे.

कार्यक्रमापूर्वी न्यूयॉर्कमधील टाइम्स स्क्वेअरवर डॉ. मोहनजी भागवत यांचा समावेश असलेले डिजिटल होर्डिंगही प्रदर्शित करण्यात आले होते. संपूर्ण अमेरिकेतील हिंदू-अमेरिकन संघटनांच्या सहभाग आणि पाठिंब्याने ‘अहेड फोरम’ने या कार्यक्रमाचे आयोजन केले आहे.