जयपूर
rajasthan police सायबर फसवणुकीच्या व्यवहारांसाठी कमिशनच्या आमिषाने स्वतःची बँक खाती उपलब्ध करून देणाऱ्या ‘म्यूल अकाउंट’धारकांविरोधात राजस्थान पोलिसांनी व्यापक कारवाई सुरू केली आहे. गेल्या तीन महिन्यांत राज्यातील १० हजारांहून अधिक संशयित खातेदारांना नोटिसा बजावून चौकशीसाठी पोलिस ठाण्यात हजर राहण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. नोटीस मिळाल्यानंतरही निर्धारित वेळेत चौकशीसाठी उपस्थित न राहिल्यास अटक करून कारागृहात पाठविण्याची कारवाई केली जाऊ शकते, असा स्पष्ट इशाराही पोलिसांनी दिला आहे.
सायबर ठगांकडून फसवणुकीतून मिळालेली रक्कम एका खात्यातून दुसऱ्या खात्यात वळविण्यासाठी अशा ‘म्यूल अकाउंट’चा वापर केला जातो. काही खातेदार कमिशन किंवा किरकोळ आर्थिक लाभाच्या बदल्यात आपले बँक खाते, एटीएम किंवा नेट बँकिंगची सुविधा इतरांना उपलब्ध करून देतात. राजस्थान पोलिसांनी अशा खात्यांचा माग काढत संबंधित खातेदारांविरोधात कारवाईचा वेग वाढविला आहे. पोलिसांच्या मते, सायबर गुन्हेगारांना अशा प्रकारे आर्थिक व्यवहारांची सुविधा उपलब्ध करून देणारे व्यक्तीही तपासाच्या कक्षेत येतात.
राजस्थानमध्ये २१ सप्टेंबर २०२६ पर्यंत सायबर फसवणुकीसंदर्भात १ लाख ४२ हजारांहून अधिक तक्रारी नोंदविल्या गेल्याने पोलिसांनी सायबर गुन्ह्यांविरोधातील कारवाई अधिक तीव्र केली आहे. संशयास्पद बँक खाती, बनावट सिमकार्ड आणि सायबर फसवणुकीतील आर्थिक व्यवहारांच्या साखळीवर लक्ष केंद्रित करण्यात येत आहे. राजस्थान पोलिसांच्या अधिकृत माहितीनुसार, सायबर गुन्ह्यांसाठी १९३० ही हेल्पलाइन उपलब्ध आहे.
सायबर फसवणुकीच्या तक्रारींवर जलद प्रतिसाद मिळावा यासाठी हेल्पलाइनची क्षमता वाढविण्यात आली असून, उपलब्ध माहितीनुसार १९३० हेल्पलाइनच्या ५३ लाइन्स सध्या कार्यरत आहेत. सायबर गुन्ह्यांच्या तपासात तांत्रिक आणि आर्थिक व्यवहारांच्या मागाचा तातडीने अभ्यास करण्यावरही पोलिसांनी भर दिला आहे.
दरम्यान, राजस्थान पोलिसांनी नागरिकांना सायबर ठगांच्या आमिषाला बळी न पडण्याचे आवाहन केले आहे. कमिशन किंवा काही पैशांच्या लालसेपोटी आपले बँक खाते, एटीएम कार्ड किंवा नेट बँकिंगची माहिती अनोळखी व्यक्तीला देऊ नये, असे पोलिसांनी स्पष्ट केले आहे. अशा प्रकारे सायबर गुन्हेगारांना सहकार्य केल्यास संबंधित व्यक्तीही गुन्हेगारी व्यवहाराचा भाग ठरू शकते, असा इशारा देण्यात आला आहे.
सायबर गुन्ह्यांविरोधातील कारवाईअंतर्गत राजस्थान पोलिसांनी यापूर्वीही ‘म्यूल अकाउंट’धारकांवर कारवाई केली आहे. जोधपूर पूर्व पोलिसांनी सप्टेंबर २०२५ मध्ये केलेल्या एका कारवाईत संशयित खात्यात तीन दिवसांत २.६० लाख रुपयांहून अधिक व्यवहार झाल्याचे तपासात आढळले होते. या खात्याशी संबंधित व्यक्तीविरुद्ध सायबर फसवणुकीच्या विविध राज्यांतील तक्रारीही नोंद असल्याचे पोलिसांनी सांगितले होते.
याच पार्श्वभूमीवर, डीग पोलिसांनी नुकतेच ‘ऑपरेशन काउंटडाउन’ राबवत ४८ तासांत ४५ सायबर ठगांना अटक केल्याची माहिती समोर आली होती. या कारवाईत २६ मोबाइल फोन, ४९ बनावट सिमकार्ड आणि दोन दुचाकी जप्त करण्यात आल्या होत्या. त्यामुळे राजस्थान पोलिसांनी आता केवळ प्रत्यक्ष सायबर ठगांपुरती कारवाई मर्यादित न ठेवता त्यांच्या आर्थिक व्यवहारांना मदत करणाऱ्या नेटवर्कवरही लक्ष केंद्रित केल्याचे स्पष्ट होत आहे.