ताडोबाच्या बफर गावांमध्ये ‘तारू उद्यान’

tadobas-buffer-zone ताडोबा-अंधारी व्याघ्र प्रकल्पाने व्याघ्र प्रकल्पाच्या सभोवतालच्या गावांमध्ये संवर्धन, पर्यावरण शिक्षण आणि समुदाय कल्याण या एकत्रित उद्दिष्टांसाठी ‘तारू उद्यान’ हा नाविन्यपूर्ण समुदाय-आधारित उपक्रम सुरू केला आहे. भामडेली आणि हळदी यांसह बफर क्षेत्रातील गावांमध्ये तारू उद्याने यापूर्वीच उभारण्यात आली असून, आणखी काही तारू उद्याने उभारण्याचे काम सुरू आहे.

 

ताडोबा-अंधारी व्याघ्र प्रकल्प हा भारतातील प्रमुख व्याघ्र अधिवासांपैकी एक असून, येथे अत्यंत समृद्ध जैवविविधता आढळते. बफर क्षेत्र आणि परिसरात शंभरहून अधिक गावे आहेत. अनेक गावांमध्ये वन्यप्राण्यांशी होणार्‍या संभाव्य सामने आणि भटक्या कुत्र्यांकडून होणार्‍या हल्ल्यांमुळे पालक आपल्या मुलांना मोकळ्या जागेत खेळण्यासाठी पाठविण्यास तयार नसतात. परिणामी, मैदानी मनोरंजन, शारीरिक हालचाल, सामाजिक संवाद आणि निसर्गाविषयी शिकण्याच्या संधी अधिकाधिक मर्यादित झाल्या आहेत. ज्येष्ठ नागरिकांनाही अशाच आव्हानांचा सामना करावा लागत असून, मनोरंजन आणि सामाजिक संवादासाठी सुरक्षित व आरामदायी सार्वजनिक जागांची उपलब्धता मर्यादित आहे.

 

ताडोबाने तारू उद्यान ही सुरक्षित, कुंपणयुक्त सामुदायिक जागेची संकल्पना मांडली आहे, जी मनोरंजनासोबत निसर्ग शिक्षण आणि संवर्धनाविषयी जनजागृती यांचा समन्वय साधते. या उपक्रमाला तारू देवाच्या नावावरून नाव देण्यात आले आहे. तारू देव हे जंगलांचे पौराणिक संरक्षक मानले जातात आणि त्यांच्याच नावावरून ताडोबा हे नाव पडल्याचे मानले जाते.

मानव-वन्यजीव संघर्ष कमी करण्यासोबतच समुदाय आणि वन प्रशासन यांच्यातील संबंध अधिक दृढ करण्याच्या दिशेने तारू उद्यान हे एक महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे. माहितीपूर्ण, जागरूक आणि सक्रिय स्थानिक समुदायांच्या सहकार्याने ताडोबाची जंगले आणि वन्यजीवांचे भविष्य सुनिश्चित करण्यासही हा उपक्रम मदत करेल, असे ताडोबा-अंधारी व्याघ्र प्रकल्पाचे क्षेत्र संचालक डॉ. प्रभू नाथ शुक्ला म्हणाले.