मुलांमधील 'या' सवयी पालकत्वातील चुकांचे संकेत; तुम्हीही नकळत करत नाही ना या चुका?

नवी दिल्ली, 

habits in children मुलांचे संगोपन करताना प्रत्येक पालक आपल्या परीने योग्य ते करण्याचा प्रयत्न करत असतो. मात्र, मुलांवर अतिप्रेम करणे, त्यांच्यावर सतत नियंत्रण ठेवणे किंवा त्यांच्या गरजांकडे दुर्लक्ष करणे अशा गोष्टी नकळत घडू शकतात. पालकांच्या अशा वागण्याचा परिणाम मुलांच्या सवयी, वर्तन आणि आत्मविश्वासावर होऊ शकतो. त्यामुळे मुलांच्या वागण्यात काही ठराविक बदल दिसत असतील, तर त्याकडे गांभीर्याने पाहणे गरजेचे आहे.

 

 

 

मुलांच्या संगोपनात शिस्त महत्त्वाची असली, तरी त्यासाठी सतत ओरडणे किंवा कठोर नियम लादणे योग्य ठरत नाही. दुसरीकडे, मुलांना कोणत्याही प्रकारच्या नियमांची सवय नसणे किंवा त्यांच्या दिनचर्येकडे पूर्णपणे दुर्लक्ष होणेही चिंतेची बाब ठरू शकते. योग्य पालकत्वामध्ये प्रेम, शिस्त आणि स्वातंत्र्य यांचा समतोल महत्त्वाचा असतो.

 

मुलाला स्वतःचे मत व्यक्त करण्याची, प्रश्न विचारण्याची किंवा स्वतःचे निर्णय घेण्याची मुभा नसेल, तर ते हळूहळू स्वतःमध्येच राहू शकते. घरातील सततचे नियंत्रण किंवा भीतीचे वातावरण यामुळे मुलाच्या संवादावर परिणाम होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे मूल नेहमीच गप्प राहत असेल, तर त्यामागचे कारण समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.

 

मुलांना जंक फूड आवडणे ही आजच्या काळातील सामान्य बाब आहे. मात्र, घरचे अन्न पूर्णपणे नाकारणे आणि पॅकेज्ड किंवा फास्ट फूडसाठी सतत हट्ट करणे ही सवय पालकांनी लक्षात घेण्यासारखी आहे. मुलांच्या आहाराच्या सवयी घडवण्यात घरातील वातावरण आणि पालकांची भूमिका महत्त्वाची असते.

 

आपल्या दिसण्याबद्दल, क्षमतेबद्दल किंवा कौशल्यांबद्दल सतत शंका घेणारे मूल दिसले, तर त्याच्या आत्मविश्वासाकडे लक्ष देणे गरजेचे आहे. सतत तुलना करणे, चुका झाल्यावर टीका करणे किंवा प्रेम आणि कौतुक हे केवळ अपेक्षा पूर्ण केल्यावरच मिळणे, याचा मुलाच्या आत्मप्रतिमेवर परिणाम होऊ शकतो. मुलाला त्याच्या प्रयत्नांसाठी प्रोत्साहन देणे आणि त्याचे म्हणणे ऐकून घेणे महत्त्वाचे आहे.

 

मुलाला वारंवार राग येणे, किरकोळ कारणांवर चिडचिड करणे किंवा आक्रमक प्रतिक्रिया देणे यामागे अनेक कारणे असू शकतात. २०१४ मधील एका अभ्यासात कठोर पालकत्व, सतत ओरडणे, धमकावणे आणि मुलाच्या प्रत्येक कृतीत हस्तक्षेप करणे यांसारख्या बाबींचा मुलांच्या वर्तनाशी संबंध तपासण्यात आला होता.habits in children मात्र, एखादी एकच सवय पाहून पालकत्वाबाबत निश्चित निष्कर्ष काढता येत नाही.

 

मुलांच्या वागण्यात असे बदल दिसले, तर लगेच त्यांना दोष देण्याऐवजी त्यांच्या भावना समजून घेणे आणि घरातील संवादाचे वातावरण तपासणे अधिक उपयुक्त ठरू शकते. प्रत्येक मूल वेगळे असते आणि त्याच्या वर्तनामागे अनेक सामाजिक, भावनिक आणि कौटुंबिक कारणे असू शकतात.