अग्रलेख

कोण मेलं आपलं?

एखाद्या घटनेकडे बघण्याचे अनेक कोन असू शकतात. त्रिमितीचे गुहितक आता जगात मान्य झाले आहे. मानवी समूहाच्या एकुणातचं जगण्याच्या पायव्याला हात लावणारी आणि माणूस म्हणून जगण्यावर घाला घालणारी घटना घडली की मग त्यावर मंथन सुरू होते. गेल्या आठवड्यात ते व्हावे, अशा घटना घडत गेल्या. गेल्या दोन दिवसांत तर तर्क, बुद्धी आणि भावनांची घुसळण करणार्‍याच घटना घडत गेल्या आहेत. शुक्रवारी हैदराबादच्या बलात्कार प्रकरणातील आरोपींना पोलिसांनी चकमकीत ठार मारल्याची बातमी भल्या पहाटे आली. त्यावर मग समाजमाध्यमांवर चर्चा ..

‘सेक्युलर’मुळे होणारा घोळ...

42 वर्षीय बिंदू अम्मीनी या महिलेने शबरीमलै येथील स्वामी अय्यप्पा मंदिरात प्रवेशाचा प्रयत्न केला. परंतु, तो अय्यप्पा भाविकांनी हाणून पाडल्यानंतर अम्मीनी थेट सर्वोच्च न्यायालयात पोहोचल्या आणि आपल्याला या मंदिरात प्रवेशासाठी पोलिस संरक्षण देण्याची मागणी केली. 5 नोव्हेंबरला सर्वोच्च न्यायालयाने त्यांच्या याचिकेवर निर्णय देताना सरन्यायाधीश शरद बोबडे यांनी सांगितले की, 2018 सालच्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या ज्या निर्णयाच्या आधारे अम्मीनी मंदिरात प्रवेश करण्यासाठी पोलिस संरक्षण मागत आहेत, तो निकाल काही अंतिम ..

अजब तुझे सरकार...

क्रिकेटच्या भाषेत असं म्हणतात, नवा फलंदाज आला की त्याला रुळायला वेळ द्यायला हवा. खेळपट्टीचा मूड आणि त्यानुसार बॉलचा स्विंग यावर त्याचे डोळे खिळायला हवेत... अर्थात, हे चोचले कसोटी क्रिकेटमध्ये चालून जाणारे होते. आताचा जमाना एक दिवसीयच नाही तर थेट वीस-वीसचा आहे. त्यामुळे फलंदाजाला सेट होऊनच खेळपट्टीवर यावे लागत असते. ही गतिमानता केवळ क्रिकेटच्या खेळातच आलेली आहे, असे नाही. ती जीवनाच्या सर्वच अंगात आलेली आहे. गती हे आजच्या जीवनाचे प्राणसूत्र आहे. तुम्ही गतीशी जुळवून नाही घेतले, तर तुमची दुर्गतीच होत ..

बस्तर हत्याकांडाच्या तथ्याचा अन्वयार्थ...

नक्षलवादाचे परिणाम या देशाने भोगलेले आहेत. बॅलेट नव्हे, बुलेटने प्रश्न सोडविण्यावर विश्वास असणार्‍यांचा उच्छादही या देशाने बघितलेला आहे. शांततेने नव्हे, तर िंहसेच्या मार्गाने प्रश्न सोडविण्याच्या मार्गामुळे झालेले देशाचे नुकसानही आपल्यासमोर आहे. हा िंहसेचा मार्ग नक्षलवादी चळवळीने आणि त्यात सहभागी नक्षल्यांनी सोडून द्यावा म्हणून गेल्या काही वर्षांत जोरकस प्रयत्नदेखील झाले असून, त्याला मोठ्या प्रमाणात यशही आले आहे; पण या दरम्यान िंहसाचाराच्या इतक्या क्रूर आणि अंगावर काटे आणणार्‍या घटना घडल्या ..

घुसखोर आणि शरणार्थी...

राष्ट्रीय नागरिकता नोंदणीची प्रक्रिया पूर्ण करण्याची आणि पुढील पाच वर्षांनंतर या देशात एकही घुसखोर शिल्लक राहणार नसल्याची केंद्रीय गृहमंत्र्याची हमी, ऊर अभिमानानं भरून यावा अशी आहे. पण, सार्‍याच बाबी राजकीय चष्म्यातून बघण्याची, जाती-धर्माच्या चाळणीतून चाळण्याची सवय जडलेल्या राजकारण्यांना त्यातील भल्याचा निचोड काढता येईल कसा? परिणाम हा की, देशहिताच्या या उपक्रमाविरुद्ध तुणतुणे वाजविणे त्यांनी सुरू ठेवले आहे. ज्या देशाची फाळणी नेहरू-गांधींसह संपूर्ण कॉंग्रेसच्या सहमतीने धर्माच्या आधारे झाली, त्याच ..

औपचारिकच; पण...

परवा विधानसभेचे बहुमत सिद्ध करणारे अधिवेशन संस्थगित करण्याच्या वेळी दिवसभर जी भाषणांची दळणे दळली गेली, ती भाषणे, या सभागृहात वाक्‌चातुर्याने डबडबलेली नेतेमंडळी आहेत, हे सांगून जाणारी होती. राजकारण सोडून त्यांचे एकमेकांशी कसे छानसे संबंध आहेत, हेही दिसून आले. नवे मुख्यमंत्री आणि विरोधी पक्षनेते यांची प्रगाढ मैत्री नव्या रूपात पुन्हा एकदा प्रवाहित होताना दिसली. महाराष्ट्राच्या विधिमंडळात आणि एकूणच राजकारणात वक्तासहस्रेषु म्हणावीत अशी बरीच नेतेमंडळी होती आणि आहेतही. या नेतेमंडळीचा खुमासदार कलगीतुरा ..

घोडे गंगेत न्हाले, पण...!

उद्धव ठाकरे यांच्या नेतृत्वातील महाविकास आघाडीने विधानसभेत आपले बहुमत सिद्ध केले. अपेक्षेप्रमाणे बहुमत सिद्ध केल्यामुळे उद्धव ठाकरे सरकारचे घोडे गंगेत न्हाले. पण त्यांच्या सरकारचा पुढील प्रवास सोपा नाही, याचा अनुभव ताज्या घटनाक्रमाने आला आहे. विश्वासदर्शक प्रस्तावाच्या बाजूने 169 मते पडली. भाजपाने सभात्याग केल्यामुळे विरोधात एकही मत पडण्याचा प्रश्नच नव्हता. असदुद्दिन ओवैसी यांचा एआयएमआयएम, राज ठाकरे यांचा मनसे आणि माकपाने तटस्थ राहण्याची भूमिका घेतली. विश्वासदर्शक प्रस्ताव पारित झाल्यामुळे उद्धव ठाकरे ..

आणखी एक निर्भया...

घटना घडून गेल्यावर आक्रोश करायचा, अगतिकता व्यक्त करत कुणावर तरी आगपाखड करायची की घटना घडण्याच्या आधी सावधानता बाळगायची, हा प्रश्न हैदराबादसारख्या घटना घडून गेल्यावर हमखास पडतो. दिल्लीच्या निर्भया प्रकरणानंतर या प्रसंगांवर खूप मोठी आणि सखोल चर्चा झाली. देशभर आक्रोशही निर्माण झाला होता. त्यानंतर पुन्हा सगळेच कसे शांत झाले. अशा घटना घडल्या की समाजमन सुन्न होते. एक असुरक्षिततेची भावना पसरते आणि ही आग आपल्या घरापर्यंत येऊ नये म्हणून लोक रस्त्यावर उतरतात. ‘आमच्याही पोटी लेकीबाळी आहेतच की!’ असेच ..

स्वामिनिष्ठेचे ओंगळवाणे प्रदर्शन...

फक्त जिभेलाच हाड असलेल्या संजय राऊत यांनी सांगितले होते की, महाराष्ट्राच्या स्वाभिमानासाठी आम्ही कॉंग्रेस व राष्ट्रवादी कॉंग्रेससोबत सरकार स्थापन करीत आहोत. गुरुवारी संध्याकाळी केशरी रंगाची उधळण करत अस्ताला जाणार्‍या सूर्याच्या साक्षीने मुंबईच्या शिवाजी पार्क मैदानावर उद्धव ठाकरे यांचा मुख्यमंत्रिपदाचा जो शपथविधी सोहळा झाला, त्यात जे लाचारीचे प्रदर्शन झाले, त्यालाच महाराष्ट्राचा स्वाभिमान म्हणायचा का? याचे उत्तर आता शोधले पाहिजे. हा स्वाभिमान असेल तर मग गपचिपच राहायला हवे. या शपथविधी कार्यक्रमात ..

उद्धव सरकार पुढील आव्हाने...

राज्य विधानसभेच्या निवडणुकीचा निकाल जाहीर होऊन महिना झाल्यानंतर, शिवसेनेचे पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांच्या नेतृत्वाखालील महाराष्ट्र विकास आघाडी सरकारचा शपथविधी शिवतीर्थावर पार पडला. शिवसेना, काँग्रेस, राष्ट्रवादी काँग्रेसचे दिग्गज नेते आणि देशभरातील भाजपेतर राज्यांमधील सरकारांच्या प्रतिनिधींनी आजच्या शपथविधीला आवर्जून उपस्थित लावली, नव्हे, तशी व्यवस्थाच केली गेली होती. 24 ऑक्टोबरच्या निवडणूक निकालांच्या परिणामांनंतर राज्यातील राजकारणाला जितकी वळणे आली तितकी कदाचितच इतरत्र कधी अनुभवायला आली असतील.  ..

शिवसैनिकाला पालखीत बसवणार होतात ना?

महाराष्ट्रातील जनतेने ज्यांना कौल दिला होता, त्या भाजपा-शिवसेना आणि मित्रपक्षांच्या महायुतीचेच सरकार सत्तेत येणे अपेक्षित असताना, प्रत्यक्षात अभद्र आघाडीचे सरकार सत्तारूढ होणार, हे स्पष्ट झाले आहे. आपल्या हयातीत शिवसेनाप्रमुख दिवंगत बाळासाहेब ठाकरे यांनी सातत्याने कॉंग्रेस-राष्ट्रवादी कॉंग्रेसला गाडण्याची भाषा केली होती. आयुष्याच्या अखेरपर्यंत बाळासाहेबांनी या दोन्ही विरोधकांना गाडण्यासाठी संघर्ष केला. त्या संघर्षात ते 1995 साली यशस्वीही झाले होते. त्यानंतर हयात असेपर्यंत त्यांनी कॉंग्रेस-आघाडीला ..

याचसाठी केला होता सारा अट्‌टहास...

महाराष्ट्रातील तमाम जनतेला आश्चर्याचा धक्का देत, भाजपा-राष्ट्रवादीच्या सहकार्यातून स्थापन झालेले सरकार, अजित पवारांनी माघार घेतल्यानंतर अवघ्या तीन दिवसांत कोसळले. खरंतर शिवसेनेने सोबत येण्यास नकार दिल्यानंतर, पुरेसे संख्याबळ नसल्याने आपण सरकार स्थापन करू शकणार नाही, असा निरोप भाजपा नेत्यांनी राज्यपालांना अधिकृत रीत्या दिला होता. परंतु, नंतरच्या काळात अजित पवारांनी राष्ट्रवादीच्या पािंठब्याचे पत्र सादर केल्याने, संख्याबळाचे गणित जुळले. बहुमताचा आकडाही त्यातून गाठता येणार असल्याने सरकार स्थापनेचा अडसर ..

गोष्टी तशा छोट्याच; पण...

कधीकधी असं होतं ना, की डोस्क खराबं होतं. काही केल्या पेच सुटत नाही. बरं, त्यात आपलं काहीच नसतं. या अवस्थेला आजच्या लोकभाषेत, ‘लेना ना देना, फिरभी...’ असे म्हणतात. तशी लोकभाषेत त्यासाठी एक म्हण आहे, ‘घेनं ना देनं, फुक्कट कंदी लावनं...’ तर हे असं होतं कधीकधी सार्वजनिक जीवनात. राज्यातल्या राजकीय घडामोडींमुळे एक प्राध्यापक हृदयविकाराचा झटका आल्याने गंभीर झाल्याची परवा बातमी होती. जे व्हायचे ते होणारच असते. आपण त्यात काहीच करू शकत नाही अन्‌ जे होतेय्‌ ते आपण केल्याने ..

प्राथमिक शिक्षण मातृभाषेतूनच मिळावे!

प्राथमिक शिक्षण तेलगूऐवजी इंग्रजी भाषेतून देण्याच्या, मुख्यमंत्री जगनमोहन रेड्‌डी यांच्या निर्णयामुळे सध्या आंध्रप्रदेशमध्ये वादळ उठले आहे. तेलगू देसम्‌चे नेते आणि राज्याचे माजी मुख्यमंत्री एन. चंद्राबाबू नायडू यांच्यासह अनेक नेत्यांनी राज्य शासनाच्या या निर्णयाला विरोध केला आहे. पुढील शैक्षणिक सत्रापासून वर्ग एक ते सहापर्यंतच्या प्राथमिक शिक्षणाची भाषा इंग्रजी करण्याचा निर्णय जगनमोहन रेड्‌डी यांनी घेतला आहे. गेल्या चार वर्षांपासून राज्यात सातवी ते दहावीपर्यंतचे शिक्षण इंग्रजी भाषेतून ..

कुणी खुपसला जनादेशाच्या पाठीत खंजीर?

राजकारण बहुत करावे, परंतु कळोच न द्यावेेंपरपिडेवरी नसावे, अंत:करणेंधटासि आणावा धट, उद्धटासि उद्धटेंखटनटासि खटनट, अगत्य करीजैसाचि तैसा भेटे, तेव्हा मज्यालसि थाटेेंइतुके होये परि धनी कोठे, दृष्टीस न पडेेंसमर्थ रामदास स्वामींनी शेकडो वर्षांपूर्वी जे म्हटले होते, त्याचीच प्रचीती आज महाराष्ट्र घेतो आहे. राजकारणात आणि क्रिकेटमध्ये सगळेच अनिश्चित असते, असे मध्यंतरी केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी म्हणाले होते, त्याचाही अनुभव राज्यातील जनता घेते आहे. देवेंद्र फडणवीस यांनी शनिवारी सकाळी दुसर्‍यांदा महाराष्ट्राच्य..

वाहतूक क्रांतीचे स्वागत!

 येत्या 1 डिसेंबरपासून देशभरातील सर्व टोलनाक्यांवर ‘फास्टॅग’ अनिवार्य होणार असल्याची घोषणा, केंद्रीय भूपृष्ठ वाहतूक मंत्री नितीन गडकरी यांनी केली आहे. कुठलीही नवी योजना जाहीर झाली की, त्याची खुसपटे काढण्याची काहींना खोडच असते. तसेही या योजनेची खुसपटे काढणे आता लवकरच सुरू होतील. हे सर्व चालणारच. परंतु, गेल्या पाच वर्षांपासून आपल्या देशात दळणवळणाच्या क्षेत्रात एक क्रांती घडत आहे, याकडे मात्र फारसे कुणाचे लक्ष दिसत नाही. त्या क्रांतीचा फार वरचा टप्पा म्हणजे सर्व टोलनाक्यांवर ‘फास्टॅग..

एनआरसीचे सशक्त पाऊल!

जगातील कुठल्याही देशात जा, तेथे त्या त्या देशाची नागरिकता कोणत्या आधारावर ठरावी, याचे काही निकष, कायदेकानून ठरले असून, त्यानुसार कोणता नागरिक देशाचा रहिवासी असायला हवा आणि नको, हे ठरते आणि त्यानुसार त्याची नोंदही सरकारदरबारी होते. पुढे नागरिकांना मिळणारे विशेषाधिकार याच नागरिकता रजिस्टरनुसार ठरतात. जसे कुणाला मतदानाचा अधिकार द्यायचा, कुणाला शिष्यवृत्ती द्यायची, कुणाला निवडणुकीत उभे राहण्याचा अधिकार द्यायचा, कोण देशातील संवैधानिक पदांसाठी पात्र ठरू शकतो वगैरे वगैरे. पण, भारतात कोणता भारतीय नागरिक आणि ..

रात्रंदिन आम्हा क्रिकेटचा आनंद!

आशिया खंडात, त्यातल्या त्यात भारत देशात लोकांना क्रिकेटचे फार वेड आहे. आज क्रिकेट हा खेळ खेळणार्‍या देशांमध्ये सर्वाधिक देश आशिया खंडातील आहेत. यात भारतासह पाकिस्तान, बांगलादेश, श्रीलंका हे प्रमुख देश असून, अलीकडेच संयुक्त अरब अमिरातचा संघही दणकेबाज कामगिरी करीत आहे. अशा या क्रिकेटने गेल्या अनेक वर्षांपासून व्यावसायिकतेची कास धरल्यामुळे, आज विविध देशांमध्ये क्रिकेट संघटनांप्रमाणेच राज्यांमधील संघटनाही आर्थिकदृष्ट्या मजबूत झाल्या आहेत. आधी कसोटी क्रिकेटचा जमाना होता. या काळात, लवकरच मर्यादित ..

...तर लोकशाही अधिक प्रगल्भ होईल!

राज्यसभा हे संसदेचे वरिष्ठ सभागृह आहे आणि आपल्या संसदेची शानही आहे. त्यामुळे राज्यसभेचे वेगळे महत्त्वही आहे. राज्यसभेला वरिष्ठ सभागृहाचा दर्जा मिळाला आहे. तो घटनात्मक आहे. राज्यसभेत थेट जनतेतून निवडून आलेले सदस्य नसतात. ते आमदार आणि खासदारांकडून निवडले जातात, तसेच काही सदस्यांची नियुक्ती ही राष्ट्रपतींकडून केली जाते. राज्यसभा हे वरिष्ठ सभागृह असले तरी त्यात सगळेच ज्येष्ठ नागरिक असतात, असे समजण्याचे कारण नाही. पण, जे सदस्य राज्यसभेवर निवडून येतात वा नियुक्त केले जातात, ते अनुभवी असतात, विविध क्षेत्रातील ..

बरेच झाले युती तुटली...

ही केवळ राजकीय भावनानाही तर जनभावनाही झालेली आहे. हिंदुत्वाच्या मुद्यावर जवळपास तीन दशक चाललेली भाजपा आणि शिवसेना युती शिवसेनेच्या सत्तेसाठी हपापलेल्या भूमिकेमुळे अखेर तुटली आहे. असुसंस्कृत आणि अविवेकी मित्रापेक्षा सभ्य विरोधक परवडले, या न्यायाने युती तुटल्यावर भाजपा कार्यकर्तेच नाही तर सामान्य जनतेही हीच भावना आहे. परवा आदरणीय बाळासाहेब ठाकरे यांच्या स्मृतिदिनाला त्यांना अभिवादन करण्यासाठी भाजपा नेते देवेंद्र फडणवीस गेल्यावर तिथे शिवसैनिकांनी जी काय शेरेबाजी केली, त्यानंतर तर ‘बरेच झाले वेगळे ..

राज्यपालांची भूमिका दिलासा देणारी!

महाराष्ट्रात यंदा ओला दुष्काळ पडला आहे. शेती आणि शेतकर्‍यांचे प्रचंड नुकसान झाले आहे. या नुकसानीमुळे शेतकरी हवालदिल झाला असतानाच राज्यात सरकारही स्थापन होताना दिसत नाहीय्‌. शिवसेनेच्या बालहट्टापायी महायुतीला बहुमत मिळूनही सरकारची स्थापना झाली नसताना महाराष्ट्रातील शेतकर्‍यांना मदत देणार कोण आणि ती कशी देणार, असा प्रश्न उपस्थित झाला होता. माजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी परिस्थितीचे गांभीर्य ओळखून राज्यपाल भगतिंसह कोश्यारी यांची भेट घेतली. शेतकर्‍यांच्या परिस्थितीबाबत ..

या बांधावर...

कशाही गोष्टींची सवयच होऊन जात असते. किती लवकर सवयींचे व्यसन होईल, याचा काहीच नेम नसतो. नेम वरून तुम्हाला बाण अन्‌ मग पुन्हा बाणाचा नसत्या ठिकाणी लागलेला नेम आठवत असेल तर त्यात आमचा काहीही दोष नाही. आम्ही थेट अर्थाने नेम हा शब्द वापरला आहे... तर, मंडळी सवय आणि व्यसन यात फार काही अंतर नसते. मग ती माणसं असो की निसर्ग असो. निसर्ग आणि पर्यावरणालाही काही सवयी लागत असतात आणि त्यांचे व्यसन होत असते. व्यसन ही नैसर्गिक बाब आहे. म्हणजे निसर्गालाही व्यसन लागू शकते. अशी व्यसनं आम्हीच माणसांनी निसर्ग- पर्यावरणाला ..

हात दाखवून अवलक्षण!

झोपेतही राफेल राफेलचा जप करणारे कॉंग्रेसचे माजी अध्यक्ष राहुल गांधी अखेर खोटे ठरले आहेत. राफेल ही लढाऊ विमानं खरेदी करताना कोट्यवधी रुपयांचा घोटाळा झाल्याचा आरोप राहुल गांधी यांनी केला होता. लोकसभा निवडणुकीच्या आधीपासूनच त्यांनी राफेलचा जप करायला सुरुवात केली होती. संसदेच्या शेवटच्या अधिवेशनात तर त्यांनी बेंबीच्या देठापासून बोंबलत, न झालेल्या घोटाळ्याबाबत आवाज उठवला होता. त्यानंतर लोकसभेच्या निवडणुका जवळ आल्या असताना आणि प्रत्यक्ष निवडणुकीच्या प्रचारातही राफेल खरेदी व्यवहारात घोटाळा झाल्याचा आरोप ..

शस्त्र नव्हे, साधन!

लोकशाहीमध्ये नवे कायदे तयार होणे आणि कालबाह्य रद्दबातल होणे, ही निरंतर प्रक्रिया आहे. नवनवे शोध जसे लागतात, तंत्रज्ञान जसे बदलते, तसे नवे कायदे अस्तित्वात येतात. त्याची आव्हानेही उभी ठाकतात आणि त्यावर मात करण्यासाठी सर्व संबंधितांना कायद्याच्या कक्षेत आणण्याच्या उपाययोजनाही केल्या जातात. त्याच धर्तीवर सरन्यायाधीशांचे कार्यालय सार्वजनिक आस्थापना असल्याने ते माहिती अधिकाराच्या (आरटीआयच्या) कक्षेत आणण्याबाबतचा ऐतिहासिक निर्णय देऊन, सर्वोच्च न्यायालयाने हा कायदा अधिक बळकट करण्याच्या दिशेने आणखी एक पाऊल ..

जनादेश पायदळी तुडविणार्‍यांना शुभेच्छा!

शेवटी महाराष्ट्र राष्ट्रपती राजवटीखाली आलाच! एक अपरिहार्य दुर्दैव इथल्या जनतेच्या वाट्याला आले. कुणाची मुजोरी, कुणाचा दुराग्रह, कुणाचा बालहट्‌ट, कुणाचे राजकारण, कुणाचे षडयंत्र त्यासाठी कारणीभूत ठरले, हा भाग अलहिदा! पण, कुणाच्यातरी सत्तापिपासू भूमिकेचा दुष्परिणाम, जरासाही दोष नसलेल्या जनतेच्या माथी मारला गेला, हे मात्र खरं. सर्वात मोठा पक्ष विरोधी बाकांवर अन्‌ विचारधारेपासून तर कार्यपद्धतीपर्यंत कशाचबाबतीत एकमेकांशी ताळतंत्र न जुळणारे तीन छोटे छोटे पक्ष एकत्र येऊन सरकार स्थापन करण्याची ..

साहसे श्री: प्रतिवसति।

चंद्रपूर व यवतमाळ जिल्ह्यांतील काही शेतकर्‍यांनी एकत्र येऊन कांचनी फार्मर प्रोड्युसर कंपनी स्थापन करून, शेतकर्‍यांना शेतमालाचा उचित भाव देण्याचा संकल्प सोडला आहे. गेल्या वर्षी या कंपनीने 5 हजार शेतकर्‍यांकडून 60 हजार क्विंटल धान्य खरेदी करून ते विकले व मोठा नफा कमविला आहे. शेतमालाला भाव नाही, असे रडगाणे गात न बसता त्यांनी चाकोरीबाहेर जाऊन धाडस दाखविले, त्याबद्दल त्यांचे अभिनंदन! पहिल्याच वर्षी त्यांना मिळालेल्या प्रतिसादाने उत्साहित होऊन आता ही कंपनी शेतमालावर प्रक्रिया करून शेतमालाचे ..

शेषन आणि निवडणूक सुधारणा

देशातील निवडणूक प्रणालीत आमूलाग्र परिवर्तन घडवून आणणारे माजी मुख्य निवडणूक आयुक्त टी. एन शेषन यांच्या निधनाने एका शिस्तप्रिय आणि दूरदृष्टीच्या सनदी अधिकार्‍याला देश मुकला आहे. देशातील सनदी सेवेत हजारो अधिकारी काम करतात, पण त्यातील मोजके अधिकारीच आपली छाप सोडून जातात, संपूर्ण देश अशा अधिकार्‍यांना ओळखतो, सगळ्यांच्या ओठावर त्याचे नाव असते. हाताच्या बोटांवर मोजता येईल अशा अधिकार्‍यांत शेषन यांचा समावेश होता. त्यामुळे शेषन यांच्या निधनाने संपूर्ण देशाला हळहळ वाटणे स्वाभाविक आहे.   ..

शिवसेनेच्या हाती धुपाटणे!

परवा रामजन्मभूमी खटल्याचा चांगला निर्णय आला. एमआयएमच्या ठेवणीतल्या कुरबुरी सोडल्या, तर त्याचे सर्वच राजकीय पक्षांनी स्वागतच केले. कुठल्यातरी प्रश्नावर अशी राजकीय सहमती बघायला मिळाली याचा आनंद व्यक्त करत असताना, राज्यात सत्तास्थापनेचा तिढा कायम असल्याची काळी किनार त्याला आहे. शिवसेनेने अद्याप आपला हट्‌टाग्रह सोडलेला नाही. रामजन्मभूमीच्या संदर्भात शिवसेनेची आग्रही भूमिका याआधी त्यांनी दाखवून दिली आहे. शिवसेनेचे कार्याध्यक्ष उद्धव ठाकरे यांनी लोकसभा निवडणुकीच्या आधी अयोध्येचा दौरा केला होता. त्या ..

पाचामुखी परमेश्वर!

गाय नेमकी कुणाची, या खटल्याची काल्पनिक गोष्ट आपण अनेकांनी अनेकदा ऐकलेली आहे. याने गाय चोरली, असा ज्याच्यावर आरोप केला गेला त्यानेच ती गाय माझीच असल्याचा दावा केला होता. आता तो काळ हस्तलिखित खरेदी-चिठ्ठीचा नव्हता. त्यामुळे न्यायाधीशांनी त्या दोघांनाही गाय सोडून पाठीमागे न पाहता चालत जाण्यास सांगितले आणि गायीला सोडून दिले. गाय आपसूकच ज्याच्या मागे गेली तोच तिचा खरा मालक, असा निकाल दिला गेला तेव्हा जमलेल्या लोकांनी टाळ्यांचा कडकडाट केला. तसलाच टाळ्यांचा कडकडाट रामजन्मभूमीच्या प्रदीर्घ काळ रेंगाळलेल्या ..

‘कर्तारपूर’ वादाच्या भोवर्‍यात!

  कर्तारपूर मार्गिकेचे (कॉरिडॉर) शनिवार 9 नोव्हेंबर रोजी उद्घाटन होत आहे. त्यामुळे तिथला जगातील सर्वात मोठा गुरुद्वारा भारतीयांना दर्शनासाठी खुला होत आहे. शीख पंथाचे संस्थापक गुरू नानकदेवजी यांनी हा गुरुद्धारा बांधला होता आणि मृत्यूच्या आधी 18 वर्षे तिथे त्यांचे वास्तव्य होते. त्यांचे निधनदेखील याच गुरुद्वारात झाले. त्यामुळे केवळ शीख पंथाच्याच दृष्टीने नाही, तर संपूर्ण हिंदू समाजाच्याही दृष्टीने या गुरुद्वाराचे अनन्य महत्त्व आहे. भारताची फाळणी झाली आणि रेडक्लिफ सीमारेषेमुळे हा गुरुद्वारा ..

सर्वोच्च शांततेची प्रतीक्षा...

येत्या पाच, सात दिवसांत अयोध्येतील श्रीरामजन्मभूमी आणि वादग्रस्त ढाच्याच्या संदर्भातील सर्वोच्च न्यायालयाचा अंतिम निर्णय अपेक्षित आहे. सर्वोच्च न्यायालयाचे सरन्यायाधीश रंजन गोगोई हे 17 नोव्हेंबरला निवृत्त होणार असून, निवृत्तीपूर्वी जी सहा-सात महत्त्वाची प्रकरणे त्यांना हातावेगळी करायची आहेत, त्यात रामजन्मभूमीच्या संदर्भातील वाद निकाली काढण्याचा मुद्दादेखील समाविष्ट आहे. मनातच नव्हे तर हृदयात वसलेल्या, आदरणीय, पूजनीय, वंदनीय रामाच्या संदर्भातील निकाल आपल्याच बाजूने लागावा, अशी इच्छा रामजन्मभूमी न्यासाची ..

कसल्या विवेकाच्या बाता करताय्‌ फादर!

आगामी मराठी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपद वाट्याला आल्यानंतर तरी फादरांच्या विचारांची व्याप्ती चाकोरीतून बाहेर पडत अधिक समृद्ध, विस्तीर्ण होईल असे वाटत होते खरे! पण प्रत्यक्षात, मुद्दा भारतीय समाजकारणाचा असो, की साहित्यवर्तुळाचा, त्यांना ‘चर्च’मधून बाहेर पडायचेच नाही, उलट जमलेच तर, या ना त्या माध्यमातून चर्चचे केंद्र अधिक मजबूत करण्याचा ध्यास उराशी बाळगायचा, अशा काहीशा विचित्र धोरण आणि आचरणाचे प्रकटीकरण सातत्याने होत असल्याने फादर दिब्रिटो यांची एकूणच मागणी, वैचारिक व्यासपीठावर दिशादर्शक ..

आरसीईपीवर भारताची अभिनंदनीय भूमिका

प्रादेशिक सर्वंकष आर्थिक भागीदारी करारात (आरसीईपी) सहभागी होण्याचे नाकारत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी देशहिताला आपली सर्वोच्च प्राथमिकता असल्याचे पुन्हा एकदा दाखवून दिले आहे. पंतप्रधान मोदी आरसीईपीसाठी बँकॉकला रवाना झाल्यानंतर भारत या करारावर स्वाक्षरी करणार का? याकडे सगळ्यांचे लक्ष लागले होते. या कराराच्या विद्यमान मसुद्यात भारताच्या हिताची तसेच भारताने व्यक्त केलेल्या चिंतेची दखल घेण्यात आली नाही, त्यामुळे महात्मा गांधींचे सिध्दांत तसेच माझी सतसद्विवेक बुद्धी या करारावर स्वाक्षरी करण्याची ..

अधू दृष्टीचा...?

एका अग्रलेखावरून एखादा माणूस इतका अस्वस्थ होईल की महाराष्ट्रातील आघाडीच्या वृत्तपत्रांची नावंही विस्मरणात जातील, असे आम्हाला कधीही वाटले नव्हते. वेताळाने प्रश्र्न विचारले आणि विक्रम त्यावर उत्तर देत राहिला. कारण, तो वचनांना जागणारा होता. आज महाराष्ट्राची जनता विक्रमाच्या रूपाने प्रश्र्न विचारतेय्‌ आणि त्याची उत्तरे देणं सोडून आपलं अज्ञान प्रगट करण्याचे काम कुणी करीत असेल तर ते खरंच दुर्दैवी आहे. आता यांच्या 175 आमदारांच्या पाठिंब्यावर खुद्द राष्ट्रवादीचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी प्रश्र्नचिन्ह ..

उद्धव आणि ‘बेताल’

पुराणात विक्रम आणि वेताळाच्या अनेक कथा आपण ऐकल्या. आज महाराष्ट्र उद्धव आणि ‘बेताल’ ची कथा पाहतोय, ऐकतोय, सोसतोय. आपली कुवत काय, आपण बोलतो काय, याचे भान ठेवण्याची अपेक्षा महाराष्ट्राने कधीही ज्यांच्याकडून केली नाही, तशी ती आजही करण्याची गरज नाही. पण, राज्यातील दोन तृतियांश शेतकरी नैसर्गिक आपत्तीने पीडित असताना आणि त्याचं दु:ख, वेदना अहंकाराच्या गर्तेत अडकत असताना महाराष्ट्रही तितकाच हवालदिल होतोय. यासाठी महाराष्ट्र शिवसेनेला कधीही माफ करणार नाही, हेही तितकंच जळजळीत वास्तव आहे. सत्ता नको, ..

कहर, पावसाचा की...

ज्याचा उदरनिर्वाह शेतीवर आहे किंवा ज्याला शेतीतले कळते तो कुणबी आणि ज्याचा उदरनिर्वाह शेतीवर किंवा शेतीसंबंधित व्यवसायावर नाही, ज्याला शेतीतले काही कळत नाही, तो अडाणी, अशी व्याख्या ग्रामव्यवस्थेच्या संदर्भात कालातीत असलेले ‘गावगाडा’ या त्रिंबक नारायण आत्रे या पुस्तकात आहे. त्या अर्थाने बघायचे झाले तर भारतात अजूनही 60 टक्क्यांच्या वर मंडळी ही ‘कुणबी’च आहेत. कारण देशाच्या जीडीपीत कृषी क्षेत्राचा वाटा 50 टक्क्यांच्या वर किंवा आसपास आहे. असे असतानाही त्याकडे दुर्लक्ष केले ..

चीनचे शहाणपणाशी वैर!

कितीही मोठी आर्थिक शक्ती असली आणि लष्करी सामर्थ्य असले, तरी चीनने आता शहाणे होण्याची गरज आहे. चीन म्हणजे बुद्धी व मुत्सद्दीहीन नेत्यांचा पाकिस्तान नाही. त्यामुळेच लडाख प्रांताला केंद्रशासित प्रदेश म्हणून मान्यता देण्याच्या भारताच्या कृतीवर चीनने आक्षेप घ्यायला नको होता. पण, तसे झालेले दिसत नाही. 31 ऑक्टोबरपासून जम्मू-काश्मीर राज्याचे राज्यपण संपुष्टात आले आहे आणि त्यातून केंद्र सरकारने दोन केंद्रशासित प्रदेश तयार केले आहेत. या निर्णयाला संसदेनेही दोनतृतीयांश बहुमताने मान्यतेची मोहोर उमटवली आहे. त्यामुळे ..

शांततेच्या दरवळीसाठी...

 राज्यघटनेतील कलम 370 आणि 35 ए ही जम्मू-काश्मीर राज्याला लागू असलेली कलमे रद्द केल्यापासून भारताविरुद्ध फूत्कार सोडणार्‍या, जगभरात भारताची बदनामी करणार्‍या लोकांची, या राज्याच्या दौर्‍यावर आलेल्या युरोपियन शिष्टमंडळाने दातखीळ बसविली आहे. काश्मीर खोर्‍यात हिंसाचार सुरूच आहे, तेथे मुस्लिमांचे खच्चीकरण केले जात आहे, बाजारपेठा बंद आहेत, राजकीय नेत्यांना नजरकैदेत ठेवण्यात आले आहे, शाळा-महाविद्यालयांच्या कामकाजात खंड पडला आहे, सरकारी कार्यालयांचे कामकाज पंगू झाले आहे, जम्मू-काश्..

अभिव्यक्तिस्वातंत्र्य : समाजभान महत्त्वाचे!

राज्यघटनेत मांडली गेलेली अभिव्यक्तिस्वातंत्र्याची संकल्पना, भारतीय जनतेला पुरेशा तळाशी शिरून उमगलेली असल्याचा कयास अगदीच तथ्यहीन ठरवण्याचा जो अट्‌टहास गेली काही वर्षे सातत्याने चाललाय्‌, त्याचे फलित हे आहे की, सर्वसामान्य माणसं एकमेकांचा जीव घेण्याइतकी उतावीळ झाली आहेत. समाजमाध्यमांचे प्रचलन बोकाळल्याचा एक सकारात्मक परिणाम मध्यंतरी सांगितला जात होता, तो हा की, ज्यांना इतरत्र अभिव्यक्त होण्याची संधी फारशी उपलब्ध नाही, अशा तमाम बापुड्यांना व्यक्त होण्याचं, भावना मांडण्याचं व्यासपीठ त्यानिमित्ताने ..

दहशतसमर्थकांना अमेरिकी संदेश...

इसिसचा म्होरक्या अबु बक्र अल्‌ बगदादी ठार झाल्याची माहिती, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी रविवारी दिली. सीरियाच्या वायव्येकडील प्रांतात अमेरिकेच्या विशेष कमांडो दलाच्या जवानांनी बगदादी आणि त्याच्या काही साथीदारांना घेरले आणि जोरदार हल्ला चढविला. आपण आता मरणार, याची खात्री पटल्यानंतर त्याने स्वत:ला बॉम्बस्फोट करून उडवले. यात बगदादी व त्याच्या तीन मुलांसह इतर काही अतिरेकीही ठार झाले. या घोषणेचे आणि अमेरिकेच्या साहसी कृत्याचे जगभरात स्वागत केले जात आहे. इसिसच्या कारवाया सध्या कमी ..

हरयाणात ‘आहे मनोहर तरी...’

हरयाणाचे जाटेतर मुख्यमंत्री म्हणून मनोहरलाल खट्‌टर यांनी दुसर्‍यांदा शपथ घेत इतिहास घडवला आहे. हरयाणातील विधानसभा निवडणुकीत भाजपाला स्वबळावर स्पष्ट बहुमत मिळाले नाही, बहुमतासाठी भाजपाला सहा जागा कमी पडल्या. पण, भाजपाचे राष्ट्रीय अध्यक्ष अमित शाह यांनी आपले कसब पणाला लावत, काही अपक्ष आमदार आपल्या बाजूला खेचून आणत दुष्यंत चौटाला यांच्या जननायक जनता पार्टीशी आघाडी करत, राज्यात मनोहरलाल खट्‌टर यांच्या नेतृत्वातील भाजपाच्या सरकारचा मार्ग प्रशस्त केला, त्याची परिणती लक्ष्मीपूजनाच्या दिवशी ..

आली दिवाळी...

जैसा मूड हो वैसा मंजर होता है,सुकून तो इन्सान के अंदर होता है...असा एक शेर आहे, त्याच धर्तीवर असे म्हणता येईल की, दिवाळी ही अनुभूतीची गोष्ट आहे. तुमच्या मनात आनंद असेल तर कधीही दिवाळी असू शकते... म्हणून तुकाराम महाराजांनी म्हटलंय्‌, मन करारे प्रसन्न, सर्व सिद्धीचे कारण! पण... दिवाळी अशीच रोजच साजरी करावी का? परवडतं का ते? आर्थिक अर्थानं नव्हे, अगदी मनाचा विचार केला, तरीही रोजच दिवाळी नको असते. हसरा चेहरा छान वाटतो, ज्याचा असतो त्यालाही ते छानच वाटते, मात्र सतत चेहरा हसताही ठेवता येत नाही. कधीकधी ..

इम्रान खानचा पाकिस्तान...

काश्मीर प्रकरणी चहूबाजूंनी थापडा खाल्ल्यानंतर, पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान आता देशांतर्गत राजकीय चिखलात फसले आहेत. पाकिस्तानमधीलच कट्‌टर धार्मिक मुसलमानांच्या, जमात उलेमा-ए-इस्लाम या एका राजकीय पक्षाने राजधानी इस्लामाबादला घेराव करून त्याची नाकेबंदी करण्याची घोषणा केली आहे. या राजकीय पक्षाचे प्रमुख मौलाना फजलुर रहमान यांच्या नेतृत्वात हजारो कार्यकर्त्यांचा ‘आझाद मार्च’ नावाचा मोर्चा 27 ऑक्टोबर रोजी निघणार असून, 31 ऑक्टोबरला तो इस्लामाबाद येथे पोहोचेल आणि या शहराला घेराव करेल. ..

महायुतीचे अभिनंदन आणि शुभेच्छा!

विधानसभेच्या निवडणुकीचे निकाल लागलेले आहेत. भारतीय जनता पार्टी, शिवसेना, आठवलेंचा रिपब्लिकन पक्ष, जानकरांचा राष्ट्रीय समाज पक्ष यांच्या महायुतीला सरकार स्थापन करता येईल एवढे संख्याबळ मिळाले आहे. राज्यातल्या मतदारांनी महायुतीला सत्तास्थापनेसाठी जनादेश दिला आहे, हे आता स्पष्ट झाले आहे. या जनादेशासाठी महायुतीचे हार्दिक अभिनंदन! मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या नेतृत्वात भाजपाने ही निवडणूक लढली आणि जिंकलीही. मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी पाच वर्षांत केलेली कामे, निवडणुकीपूर्वी काढलेली महाजनादेश यात्रा यामुळे ..

आज फैसला!

परवा आटोपलेल्या परीक्षेचा आज निकाल आहे. तसाही, वर्षभर केलेल्या अभ्यासाचा ताळमेळ तीन तासांच्या परीक्षेतून सिद्ध करण्याची रीत आहे आपल्याकडे. राजकारणात तर क्षणाक्षणाला परीक्षा असते. सत्तेची सोबत असली तरीही अन्‌ नसली तरीही. लोकसभा, विधानसभेपासून तर जिल्हा परिषद-ग्रामपंचायतींपर्यंतच्या सार्‍या निवडणुकींतून परीक्षा द्यावी लागते या क्षेत्रात वावरणार्‍यांना. यंदाची विधानसभा निवडणूकही त्यास अपवाद मानायचे कारण नाही. सत्ता हे सेवेचे साधन आहे, असे मानणार्‍यांपासून तर सत्ता ही केवळ आणि ..

फडणवीसांचा मार्ग अधिक प्रशस्त!

महाराष्ट्र विधानसभेच्या निवडणुकीसाठी मतदान आटोपल्याबरोबर, सोमवारी रात्री एक्झिट पोलचे निष्कर्ष आले आणि राज्यातली राजकीय परिस्थिती एकदम स्पष्ट झाली. केंद्रात पुन्हा नरेंद्र आल्यानंतर राज्यातही देवेंद्रच येणार, याची चर्चा सुरुवातीपासूनच होती आणि अखेर 21 ऑक्टोबर रोजीच तसे स्पष्ट संकेत मिळाले. 24 ऑक्टोबर रोजी त्यावर शिक्कामोर्तब होईल. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या नेतृत्वातील भाजपाप्रणीत महायुतीच्या सरकारने गेल्या पाच वर्षांत जी ऐतिहासिक कामगिरी केली, त्यावर हे शिक्कामोर्तब होणार आहे. देवेंद्र फडणवीस ..

लष्कराची अभिनंदनीय कारवाई!

‘एयर स्ट्राईक’ आणि ‘सर्जिकल स्ट्राईक’नंतरही पाकिस्तानच्या वागणुकीत सुधारणा होत नसल्यामुळे, भारताने रविवारी पुन्हा पाकिस्तानला धडा शिकवण्यासाठी गुलाम काश्मीरच्या नीलम आणि लिपा घाटीत लष्करी कारवाई केली. या धडाकेबाज कारवाईत पाकिस्तानचे 10 जवान आणि हिजबुल मुजाहिदीन आणि जैश ए मोहम्मदचे जवळपास दोन डझनावर अतिरेकी मारले गेले. या कारवाईत लष्कराने चार लॉन्चिंग पॅडही उद्ध्वस्त केले. विशेष म्हणजे या भागात भारतीय लष्कराने सात दिवसांत केलेली ही दुसरी मोठी कारवाई होती. त्यामुळे पाकिस्तानला ..

आज दिवस कर्तव्यपूर्तीचा!

आजचा दिवस हा कर्तव्यपूर्तीचा दिवस. तो यासाठी की, आज महाराष्ट्र आणि हरयाणातील मतदारांना आपल्या भविष्याचा फैसला स्वत: करायची मोलाची संधी चालून आली आहे. आज या दोन्ही राज्यांमध्ये विधानसभा निवडणुकीचे मतदान आहे आणि मतदारांंना आपले राष्ट्रीय कर्तव्य पार पाडायचे आहे. पाच वर्षे गतवेळच्या सरकारचे आणि एक दिवस मतदारांचा असतो. मतदार हाच लोकशाहीचा खरा आधारस्तंभ आहे. सिंहासनावर आरूढ असलेला राजा कुणीही असो, त्याला आरूढ करण्यात मतदार राजाचा सर्वात मोठा वाटा असतो. महाराष्ट्र आणि हरयाणात गेली पाच वर्षे भारतीय ..

दे दान... करा मतदान!

‘‘सामान्य माणूस लोकशाहीत देशाला काय देऊ शकतो? तर अत्यंत जागरूकतेने तो मतदान करू शकतो. तो जितके सुदृढ मतदान करेल तितकी त्याची सत्ता बळकट होत जाईल!’’ असे रॉबर्ट फ्रॉस्ट नावाचा लेखक-विचारवंत म्हणाला होता. जगातल्या सगळ्यात मोठ्या लोकशाही देशातल्या नागरिकांना, मतदान करा, असे सांगावे लागते. अजूनही अत्यंत सुबुद्ध आणि उच्चभ्रूंच्या वसतीतच कमी मतदान होते. शहरी भागात मतदानाची टक्केवारी कमी असते आणि गडचिरोलीसारख्या दुर्गम भागात मतदानाची टक्केवारी 70 च्या वर जाते. साधारण 60 टक्क्यांच्या ..

सुनावणीच्या वनवासाची अखेर!

 इंग्रजीत एक म्हण आहे- ‘जस्टिस डिलेड इज जस्टिस डिनाईड.’ न्याय देण्यास विलंब झाल्यास तो नाकारल्यासारखाच आहे, असा याचा सरळसाधा अर्थ आहे. अयोध्येतील रामजन्मभूमी प्रकरणात तो नाकारला गेला का? याचे उत्तर पूर्णतः नकारात्मक नसले, तरी या प्रकरणात न्याय देण्यास विलंब झाला, असा सर्वसाधारण निष्कर्ष निश्चितच काढला जाऊ शकतो. वर्षानुवर्षांपासून या खटल्याची सुनावणी निरनिराळ्या न्यायालयांत सुरू होती. हो, नाही म्हणत कोर्टाची एकेक पायरी चढत हे प्रकरण सर्वोच्च न्यायालयात दाखल झाले होते. पण, तेथेही युक्तिवादा..

महाराष्ट्राच्या भरारीचा संकल्प!

आगामी विधानसभा निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर भारतीय जनता पक्षाचा जाहीरनामा परवा घोषित झाला. जबाबदार सरकार म्हणून कालपर्यंत पार पाडलेल्या जबाबदार्‍यांची जाणीव अन्‌ भविष्यात लोक मोठ्या विश्वासाने आपल्याच हाती सत्ता सोपविणार असल्याचा दुर्दम्य विश्वास, या पृष्ठभूमीवर राजकीय आश्वासनांचा भडिमार न करता, वास्तविकतेचे भान राखत, मतांचे राजकारण न करता, भविष्यातील विकसित महाराष्ट्राचा संकल्प साकारण्यासाठी जाहीर केलेला मनोदय म्हणजे भाजपाचे हे निवडणूक ‘संकल्पपत्र’ आहे.  सुमारे दशकापूर्वीचा ..

तत्काळ प्रतिक्रियेची आवश्यकता होती?

मूळ भारतीय वंशाचे, पण सध्या अमेरिकेत स्थायिक झालेले प्रख्यात अर्थशास्त्री अभिजित बॅनर्जी यांना यंदाचे अर्थशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक मिळाले, ही समस्त भारतीयांसाठी आनंदाची बाब होय. नोबेल मिळाल्याबद्दल त्यांचे हार्दिक अभिनंदन! अभिजित बॅनर्जी हे बंगालचे आहेत आणि या आधी अमर्त्य सेन या बंगाली अर्थतज्ज्ञालाच अर्थशास्त्राचे नोबेल मिळाले आहे, यावरून बंगाली माणूस अर्थशास्त्रात किती हुशार आहे, याची प्रचीती सहज येते. अर्थशास्त्राचे नोबेल मूळ भारतीय असलेल्या दोन बंगाली व्यक्तींनाच मिळावे, हा योगायोग की आणखी काही, ..

मोदी, पवार आणि राहुल गांधी...

जम्मू-काश्मीरला विशेष दर्जा देणारे घटनेतील 35 ए आणि 370 कलम पुन्हा लागू करून दाखवा, तसेच तीन तलाकसंदर्भातील नवा कायदा रद्द करून दाखवा, असे आव्हान विरोधकांना देताना पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी, जागतिक मंदीच्या परिस्थितीतून सावरत देशाची अर्थव्यवस्था लवकरच प्रगतिपथावर गेलेली दिसेल, असा जो निर्वाळा दिला आहे, त्याने वातावरण ढवळून निघाले आहे. महाराष्ट्रातील विधानसभा निवडणुकीच्या प्रचारात या दोन्ही मुद्यांवरून मोदी यांनी विरोधकांना चांगलेच आडव्या हाताने घेतले, हे बरे झाले. जम्मू-काश्मीरच्या जनतेत वेगळेपणाची ..

मोदी-जिनपिंग भेटीचे फलित...

चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनिंपग यांच्या भारत भेटीचे फलित काय, असा प्रश्न सहज निर्माण होतो. त्याचे कारण आहे. सध्याच्या घडीलाच नव्हे, तर अगदी चीनने भारतावर 1962 साली आक्रमण केल्यापासून दोन्ही देशांमधील संबंध हे तणावाचे राहिले आहेत. त्यात भर पडली ती अक्साई चीनचा भाग चीनने गिळंकृत करणे, लडाख आणि अरुणाचल प्रदेशावर दावा सांगणे, मध्यंतरी डोकलामचा तिढा निर्माण होणे आणि नुकतीच 370 कलमावर चीनने पाकिस्तानची कड घेणे. 370 कलमावर गृहमंत्री अमित शाह यांनी संसदेत अक्साई चीन आणि गुलाम काश्मीरसह संपूर्ण जम्मू-काश्मीर ..

विनाकारण... ‘राज’कारण!

महाराष्ट्रात भाऊबंदकीचं राजकारण आहे तसंच ते जिवाभावाचंही आहे. म्हणजे भाऊबंदकीपेक्षाही खतरनाक असं हे राजकारण आहे. एकमेकांच्या जिवावर भाऊदेखील उठतात त्याला जिवाभावाचं राजकारण म्हणतात. म्हणून राजकारण हे लोकांच्या (अर्थात सामान्य) जिवावर येतं. नकोसं वाटतं. कुठल्याही मुद्याचं राजकारण केलं जातं, म्हणून मग विनाकारण राजकारण वाटू लागतं. आता जिवाभावाचं राजकारण करणार्‍या एका भावाची गोष्ट सार्‍या मराठी मुलुखाला माहीत आहे. काकांच्या पक्षाची सावली सोडून यांनी आपला पक्ष स्थापन केला तेव्हा ते म्हणाले ..

चीन, भारत आणि अक्साई चीन...

अक्साई चीन हा भारताचा अविभाज्य भाग असल्याने तो भारताला परत करावा, अशी मागणी इंद्रेशकुमार यांनी चीनकडे केली आहे. चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनिंपग यांच्या भारत आगमनाच्या पूर्वसंध्येला त्यांनी ही मागणी केली. सोबतच पाकिस्तानने बळजबरीने बळकावलेला भारताचा भूभाग (गुलाम काश्मीर) परत करण्यास सांगावे, असेही इंद्रेशकुमार यांनी म्हटले आहे. इंद्रेशकुमार हे संघाचे स्वयंसेवक असल्याने ही संघाचीच मागणी आहे, असे बातम्यांमध्ये म्हटले आहे. समजा ही मागणी संघाने केली तर त्यात काय चूक आहे? हीतर संघाची जुनीच मागणी आहे. अक्साई ..

विमानपूजन!

खरंच चुकलंच राजनाथसिंहांचं! तलवारी म्यान झाल्यात, धनुष्यबाण अर्थहीन ठरलेत, अग्नीपासून जलापर्यंत अन्‌ वायूपासून भस्मापर्यंतची सारी शस्त्रास्त्रे ग्लान्त झाली असताना, या अत्याधुनिक युगात थेट विमानाची पूजा करायला निघाले देशाचे संरक्षणमंत्री! गंध, फुलं, अक्षता घेऊन फ्रान्सच्या वारीला निघालेत ते. देशाच्या संरक्षणदलात दाखल होऊ घातलेल्या राफेल विमानांची विधिवत पूजा केली त्यांनी. छे! छे! चुकलंच संरक्षणमंत्र्याचं! असे करणे, या देशातल्या काँग्रेस धुरीणांच्या पसंतीस पडणार नाही, याचीतरी जाणीव बाळगायला हवी ..

विजयादशमीचे पाथेय...

विजयादशमीच्या, सरसंघचालकांच्या भाषणाकडे सार्‍या जगाचे लक्ष लागलेले असते, ही काही आजचीच बाब नाही. संघाशी संबंधित मंडळी सत्तेत आहेत म्हणून जग त्यांच्या भाषणाकडे डोळ्यांत जास्त तेल घालून बघतेे, असेही नाही. संघाच्या स्थापनेपासूनच ही परंपरा चालत आलेली आहे. अगदी डॉ. हेडगेवारांनी आपल्या 8-10 सवंगड्यांसह महालातील मोहिते वाड्याच्या मैदानावर संघाची स्थापना केली तेव्हापासूनच ही परिपाठी चालत आली आहे. सरसंघचालकांचे विजयादशमीचे भाषण हे पुढील वर्षभरासाठी स्वयंसेवकांना पाथेय असते. पुढच्या वर्षीची दिशा मिळाल्याने ..

निवडणूक आणि बंडखोरी...

निवडणूक महानगरपालिकेची असो, जिल्हा परिषदेची असो, की विधानसभा आणि लोकसभेची, प्रत्येक निवडणुकीत बंडखोरी होतच असते. बंडखोरी हा लोकशाहीचा अपरिहार्य भाग झाला आहे. कारण, लोकशाहीने प्रत्येकाला निवडणूक लढण्याचा अधिकार दिला आहे. लोकशाही तुम्हाला निवडणुकीत विजयी करण्याची खात्री देऊ शकत नाही, मात्र निवडणूक लढवण्याचा तुमचा अधिकारही नाकारू शकत नाही. महाराष्ट्र आणि हरयाणात 21 ऑक्टोबरला विधानसभा निवडणुका होत आहेत. या दोन राज्यांतील विधानसभा निवडणुकीत उमेदवारी अर्ज भरण्याची अंतिम मुदत 4 ऑक्टोबर होती, 5 ऑक्टोबरला ..

श्वास विकत घ्यायचा, की तडफडून मरायचे?

आज फुकट मिळत असलेला श्वास भविष्यात विकत घ्यायचा का, की श्वासाशिवाय तडफडून मरायचे, याचा निर्णय करण्याची वेळ आली आहे. विज्ञान आणि तंत्रज्ञानात झालेल्या अफाट प्रगतीने आपण सगळेच भारावून गेलो आहोत. या प्रगतीने भौतिक सुखाची दारं आपल्यासाठी खुली झाली आहेत. पण, या भौतिक सुखासाठी आपण पर्यावरणाची वाट लावली आहे, याकडे आपले साफ दुर्लक्ष होत आहे. जीवन आनंदाने जगायचे असेल तर आजचा विचार करावा, उद्यात डोकावू नये, असा प्रेमळ सल्ला काही महाभाग देत असतात. पण, आजचा दिवस आनंदात जगण्याच्या नादात उद्याची पर्वा करत नाही ..

उपोषण, उपास पडणे आणि उपवास!

टोपी मे कि रोटी खाना हो बाबूजीटोपी मे कि रोटी खाना...मनोज कुमार यांच्या ‘शोर’ या सिनेमातल्या गाण्याचा मुखडा आहे. खट्याळ जया भादुरी, उपोषणाला बसलेल्या मनोजकुमारला टोपी देते घालायला... टोपी म्हणजे हॅट असते. तो उपोषण करून मरेल, या भीतीने त्याच्यावर मनोमन प्रेम करू लागलेली ही भाबडी पोर त्याला टोपीत पोळ्या लपवून देते अन्‌ खा, असे सांगण्यासाठी डफ वाजवून गाणे म्हणते. त्यात मध्येच हे, ‘टोपी मे कि रोटी खाना हो बाबुजीऽऽऽ’ अशी एक ओळ येते... अर्थात, भारतकुमार यानेकी मनोजकुमार तिच्यावर ..

महायुती, ‘सरकार-2’च्या वाटेवर...

‘प्रात कि ही ओर हैं रात चलती, कौन बदलता हैं रंगमंच इतनी खूबीयोंके साथ, यह निशाका सपना था या अपने आप पर किया था गजब का अधिकार तुमने...’ या हरिवंशराय बच्चन यांच्या कवितेच्या ओळी आहेत. यातली, ‘कौन बदलता हैं रंगमंच इतनी खूबीयों के साथ?’ ही ओळ तशी वर्तमान परिप्रेक्ष्यात महत्त्वाची आहे. या प्रश्नाच्या उत्तराचं गूढच त्याचं सौंदर्य आणि शाश्वतता वाढविणारं आहे. लोकसभा निवडणुकीच्या निकालानंतर महाराष्ट्रातील विधानसभा निवडणुकीचे चित्र अगदीच स्पष्ट झालेले होते. तसे ते त्या आधीही स्पष्टच ..

राजी-नाराजी

राज्यातल्या विधानसभा निवडणुकीतील उमेदवारांची घोषणा होताच, जवळपास सर्वच पक्षांना बंडखोरीची लागण झाली आहे. बंडखोरी हे जिवंतपणाचेच लक्षण आहे. आपल्यावर झालेल्या अन्यायाला वाचा फुटावी, न्याय मिळावा, यासाठी लोकशाहीने दिलेल्या शस्त्राचा वापर करण्यात गैर काहीच नाही. बंडखोरांनी वर काढलेले डोके काही आजचेच नाही. दरच निवडणुकीत- मग ती लोकसभेची असो, राज्यसभेची असो, विधानसभेची असो की पंचायत समितीची, त्यात बंडखोरी ही होतच असते. हेच कशाला, आपल्याकडे वॉर्डातील पक्षकार्यकारिणीच्या निवडणुकीतही बंडखोरी होते आणि शाळांमध्ये ..

सुंदर देशा, स्वच्छ देशा, गांधींच्या देशा...

 1930 साली महात्मा गांधी यांनी मिठाचा सत्याग्रह केला. ‘उचललेस तू मीठ मूठभर, साम्राज्याचा खचला पाया’ अशी कविता गदिमांनी केली. कृश देहाचा एक वृद्ध चालू लागायचा आणि त्याच्या मागे सारा देश झपाटल्यागत पावले टाकत असायचा... इंग्रजांनी अटकसत्र आरंभले. पुढच्या सत्याग्रहींना अटक केली की मागे दुसरी फळी तयारच असायची. सविनय कायदेभंग म्हणून केवळ एक मूठ मीठ उचलायचे. 60 हजार भारतीय अटकेत गेले. तुरुंग कमी पडले आणि मग मिठावरचा हा कर कमी करण्यात आला... नेतृत्व सच्छील असेल तर जनता नि:शस्त्र मरायलाही ..

आता युतीचा भगवा निश्चित फडकणार...!

होणार... होणार... म्हणून गेल्या काही दिवसांपासून चर्चेत असलेल्या महाराष्ट्रातील भाजपा-शिवसेना युतीचं घोडं अखेर गंगेत न्हालं! प्रदेश भाजपा अध्यक्ष चंद्रकांतदादा पाटील आणि शिवसेनेचे ज्येष्ठ नेते सुभाष देसाई यांनी युतीची घोषणा एका संयुक्त निवेदनातून मुंबईत केली. ही युती भाजपा आणि शिवसेना या दोन राजकीय पक्षांतील नाही, तर हिंदुत्ववादी विचारांच्या दोन पक्षांतील सर्वात जुनी युती म्हणावी लागेल. ज्या वेळी भाजपा राजकीयदृष्ट्या फार प्रभावी नव्हती आणि तिला मित्रपक्षांची गरज होती, त्यावेळपासून शिवसेना आणि शिरोमणी ..

काश्मीरची वास्तव स्थिती!

वास्तव हे कटु असते, पण देशहितासाठी ते मांडावेच लागते. भारताच्या मुख्य धारेतील प्रसिद्धिमाध्यमे (मीडिया) नेमके हेच विसरले आहेत. या मीडियाचा उथळ व पोकळपणा काश्मीरच्या संदर्भात फारच प्रकर्षाने जाणवत आहे. 5 ऑगस्टनंतर काश्मीरची काय स्थिती आहे, हे सर्व जाणतातच. या दिवसानंतर जम्मू-काश्मीर हे राज्य न राहता, त्याचे दोन- जम्मू व काश्मीर आणि लडाख असे केंद्रशासित प्रदेश तयार करण्यात आले आणि त्या पूर्वी संविधानातील कलम 370 निष्प्रभ करण्यात आले. याला विरोध होणार होता. तो हिंसकच राहण्याची शक्यता अधिक होती. ..

मोदींचा बुद्ध, इम्रानचे युद्ध...

संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या महासभेत भाषण करताना, पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांनी जे भाषण केले, ते पाहता एखादा दहशतवादीच भाषण देत आहे की काय, असेच जाणवले. दोन मुद्यांवर इम्रानने भर दिला. एक म्हणजे डोनाल्ड ट्रम्प यांनी उच्चारलेल्या ‘रॅडिकल इस्लामिक टेररिझम’ आणि दुसरा आवडता विषय म्हणजे काश्मीर. पहिल्या विषयावरही ते खूपकाही बोलले. स्वत:ला एकीकडे शांतिदूत म्हणत असतानाच, कुख्यात क्रूरकर्मा ओसामा बिन लादेन याच्या विचारसरणीचाही त्यांनी पुरस्कार केला. अमेरिकेच्या ट्विन टॉवरवर झालेल्या हल्ल्यानंतर ..

शारदीय उतावीळपणा...

महाराष्ट्राच्या राजकारणावर गेली काही दशके अनभिषिक्त राज्य करणारे माजी मुख्यमंत्री, माजी संरक्षण मंत्री, माजी केंद्रीय कृषी मंत्री आणि सोनिया गांधी यांच्या विदेशी नागरिकत्वाला विरोध करून वेगळा पक्ष स्थापन करणारे व नंतर मात्र अनाकलनीय रीतीने पायाशी जाणारे, राष्ट्रवादी कॉंग्रेसचे सर्वेसर्वा शरद पवार यांनी अंमलबजावणी संचालनालय (ईडी) कार्यालयात अनाहूत जाण्याचा आपला बेत रद्द केला, हे एका अर्थाने बरेच झाले. झाकली मूठ सवा लाखाची! शरद पवार यांच्यावर ईडीने गुन्हा दाखल केला म्हणून संतप्त झालेल्या राष्ट्रवादी ..

अर्ध्या जगाच्या आनंदिंबदूंचे ‘दृष्टी’दर्शन!

जगात दोन संस्कृती नांदतात. एक संस्कृती जी भारतीय जीवनपद्धतीनुसार कार्य करते आणि दुसरी पाश्चात्त्य विचारसरणीवर आधारित आहे. दोन्ही संस्कृतींत अनेक आचार-विचारांबाबत साम्य असले, तरी वैयक्तिक जीवनातील स्वैराचारी आचार-विचारांना पाश्चात्त्य संस्कृतीत ठायीठायी स्थान मिळालेले दिसते. त्यामुळे त्या संस्कृतीतून प्रस्फुटित झालेल्या संकल्पनांमध्ये भारतीय जीवनपद्धतीनुसार जगणार्‍या स्त्री-पुरुषांच्या आचार-विचारांशी अनुरूप, येथील परंपरा आणि संस्कृतीचा सर्वांगीण विचार करून कुठले अहवाल सादर होत नाहीत अथवा त्यांच्याकडून ..

उरलो बारामतीपुरता!

महाराष्ट्राचे स्वयंघोषित जाणते राजे, पश्चिम महाराष्ट्रातील साखर उद्योजकांचे तारणहार, जातीयवादी राजकारणाचे प्रणेते, सत्तेच्या राजकारणासाठी रचावयाच्या षडयंत्राचे संशोधक, माननीय शरद पवारसाहेब यांच्याविरुद्ध अंमलबजावणी संचालनालयाने बँक घोटाळ्यासंदर्भात गुन्हे दाखल करताच, अख्ख्या बारामतीच्या मर्यादित भौगोलिक परिसरात जी संतापाची लाट उसळलीय्‌, ती पुरेशी बोलकी आहे. देशपातळीवर पक्षाचे नेतृत्व करणार्‍या, वर्षानुवर्षे महाराष्ट्राच्या राजकारणावर अधिराज्य गाजवणार्‍या, स्वपक्षीयांना दगा देण्याचा ..