कृषी

ऊस कापणी, गांठी खुडण्यासाठी श्रम वाचविणारे उपकरण

उसासाठी वापरण्यात येणारी सध्याची पद्धत ही श्रमसाध्य, वेळ घेणारी आणि महाग पद्धत आहे. परंतु यात मदत करणारे एक यंत्र म्हणजे ‘उस गाठी खुडे’ असून हे जमिनीवर स्थिरावलेले आहे, त्याला एक अर्धचंद्राकार चाकू असून ते शस्त्रक्रियेद्वारे एक उच्च प्रभावी पद्धतीने उसाची गाठ कापते. यात उसाला काहीही इजा न होता ही गाठ सफाईने कापली जाते. या उपकरणाच्या वापराने एक माणूस एका तासात सुमारे १०० गाठी खुडू शकतो.   हाताळणी क्षमता : या उपकरणाचा वापर उसाचे लहान तुकडे करण्यासाठी देखील करता येतो. हे वापरण्यास ..

मातीचे नमुना परीक्षण

तभा ऑनलाईन टीम,  मातीचा नमुना पिके काढल्यानंतर किंवा पेरणीपूर्वी म्हणजे सेंद्रीय, रासायनिक खते देण्यापूर्वी किंवा खते दिल्यानंतर तीन महिन्यांनी घ्यावा. मातीचा रंग, जमिनीचा खडकाळपणा, उंच-सखलपणा, पिकातील फरक व बागायत किंवा जिरायत स्थिती लक्षात घेऊन त्याचप्रमाणे शेतीचे वेगवेगळे भाग पाडावेत व त्या प्रत्येक भागाला विशिष्ट क्रमांक द्यावेत. फारच लहान भाग पाडू नयेत. गुरे बसण्याची व झाडाखालची, खते व कचरा टाकण्याची, दलदल व घराजवळची, पाण्याच्या पाटाखालील बांधजवळची, झाडाझुडपे असणारी जागा मातीचे नमुने ..

टरबूज शेतीतून स्वयंरोजगाराचा संदेश

रवी नवलाखे मेळघाट म्हणजे समस्यांचा घाट, त्यात भर म्हणजे कुपोषण आणि बालमृत्यू, मातामृत्यू! कुपोषणावर नियंत्रण किंवा उपाययोजनांसाठी मेळघाटात ठाण मांडून बसलेले पद्मश्री डॉ. रवी व स्मिता कोल्हे केव्हा बागायतदार झाले हे त्यांनापण कळले नाही. सध्या कोल्हे परिवार पर्यटक, प्रवासी आणि आदिवासींच्या जिभेवर राज्य करत आहेत. ते फक्त नवनवीन प्रजातीच्या खरबूज आणि टरबुजांचे उत्पादन व विक्रीतून! फळांची शेती आणि विक्रीचे नवीन तंत्र विकसित करणारे कोल्हे कुटुंब आब्यांच्या झाडाखाली बसून मुस्कान, मृदुला, कुंदन, ..

शेतीत व्यावसायिकता आवश्यक

आपल्या देशातल्या शेती व्यवसायासमोर अनेक समस्या आहेत. या समस्या कधी नव्हे एवढ्या गुंतागुंतीच्याही झालेल्या आहेत. त्यावर नेमका उपाय काय या बाबत उदंड चर्चा होऊन सु स्थिती सुधारण्याची चिन्हे काही दिसत नाहीत. मात्र काही सोप्या गोष्टी या दृष्टीने जरूर सांगाव्याशा वाटतात. शेतीचा सर्वात मोठा प्रश्न शेतीमालाला मिळणारा भाव हा आहे. किंबहुना वेगळ्या शब्दात सांगायचे झाले तर शेतीमालाला पर्याप्त भाव मिळत नाही ही शेतीमालाची समस्या आहे. यावर स्वामिनाथन आयोग, हमीभाव असे उपाय सांगितले जातात आणि ते उपाय प्रभावी ठरणारेसुद्धा ..

गारपिटीचे संकट

शेतकरी चांगले पीक घेतो पण पीक चांगले येऊनही तो संकटात असतो कारण जादा धान्य पिकले की त्याचे भाव कोसळतात. कमी पिकल्यास तर तो जादाच अडचणीत येतो कारण कमी पिकल्यास त्याला तोटा होतो. पिकावर केलेला खर्चही भरून निघत नाही. हा तर जमा खर्चाचा मामला असतो पण काही वेळा सारा खर्च केलेला असतो आणि पीकही चांगले आलेले असते, अशा वेळी नेमके पीक हातातोंडाशी आले असतानाच गारपिटीसारखे संकट कोसळते. तेव्हा शेतकरी मुळापासून हादरून जातो. शेतकरी अनेक प्रकारच्या नुकसानीला आणि नैसर्गिक संकटांना झेलतच जगत असतो पण आता होत असलेल्या ..

एका एकरात १३५ क्विंटल हळदीचे उत्पादन

 •अभय खेडकरएका एकरात 135 क्विंटल हळद उत्पन्न घेऊन बांबर्डा कानकिरड येथील शेतकर्‍याने परिसरातील इतर शेतकर्‍यांसमोर एक नवा आदर्श उभा केला आहे. एका एकरात 50 हजार रुपयांच्या खर्चात 3.5 लाखाचे उत्पन्न घेतल्याने एका एकरातील हळद पिकापासून जवळपास 3 लाख रुपयांचा निव्वळ नफा मिळविला आहे.   प्राप्त माहितीनुसार कांरजा तालुक्यातील बांबर्डा कानकिरड येथील शेतकरी चंद्रकांत विश्वंभर कानकिरड यांच्याकडे जवळपास 16 एकर एवढी शेती आहे. आतापर्यंत ते पारंपरिक पद्धतीने शेती करून पारंपरिक पिके ..

पाण्याचे नियोजन म्हणजे काय?

पाण्याचे नियोजन म्हणजे काय ? या विषयी दोन गोष्टी सांगायच्या आहेत. नियोजन कशाचेही असो त्यामागे कमीत कमी वापर करून जास्तीत जास्त उत्पादन करणे हा हेतू असतो. पैशाचे नियोजन असेच केले जाते. कमीत कमी पैशात जास्तीत जास्त कामे कशी होतील ? याचा विचार करणे म्हणजे पैशाचे नियोजन. ते नियोजन करण्याआधी आपल्याकडे किती पैसे आहेत हे बघावे लागते. त्यानंतर आपल्या जवळ असलेल्या पैशातून कोणते काम करायचे आहे, त्याला किती पैसे लागणार आहेत याची माहिती घ्यावी लागते. पैसे कमी असतील आणि कामाची गरज मोठी असेल तर? आता काय करावे असा ..

घरामध्ये काकड्या लावायच्या असल्यास

काकड्यांच्या वेली खरे तर घराबाहेरच्या आवारात चांगल्या येत असल्या तरी या वेली घराच्या आतमध्ये लावल्याने काकड्यांचे मुबलक उत्पन्न संपूर्ण वर्षभर मिळू शकते. घराच्या आतमध्ये काकडीचे वेल लावायचे असल्यास, त्या दृष्टीने खास तयार केल्या गेलेल्या काकडीच्या जाती विचारात घ्याव्यात. बुश या प्रकारात मोडणार्‍या काकडीचा वेल घरामध्ये मोठ्या कुंड्यांमध्ये लावता येतो, किंवा बाहेरही लावता येतो. कारण इतर काकड्यांच्या वेली जितक्या पसरतात, तितक्या बुश काकड्यांच्या वेळी पसरत नाहीत. त्यामुळे त्यांना वाढण्यासाठी माफक ..

घ्या तांदळाचा खोडवा

जगाची लोकसंख्या वाढत आहे आणि या वाढत्या संख्येला पुरेल एवढे धान्य पिकवण्याचे आव्हान जगातल्या सार्‍या संशोधकांच्या समोर उभे आहे. संकरित बियाणे, भरपूर खते, पाण्याची सोय आदी उपायांनी धान्याचे उत्पादन वाढवण्याचे प्रयत्न होत आहेत. चीनच्या युनान कृषी विद्यापीठाने याबाबत एक प्रयोग केला असून तांदळाच्या उत्पादनात मोठी वाढ करण्यात यश मिळवले आहे. तांदळाचे पीक हे खरीप हंगामात घेता येणारे किंवा पाण्याची सोय असल्यास कधीही घेता येणारे चार महिन्यांचे पीक आहे. चार महिन्यात येणारे हे पीक एकदा घेतले की त्याची ..

गरज जलसंवर्धनाची

पीक नियोजन  खरं तर आपल्या देशातील पाणी समस्या निसर्गनिर्मित नसून मानवनिर्मित आहे, हे लक्षात येईल. त्यादृष्टीने ‘रुफटॉप वॉटर हार्वेस्टिंग’ म्हणजेच छतावर पडणारं पावसाचं पाणी साठवून उपयोगात आणण्याचं तंत्र प्रत्यक्षात आल्यास पाण्याची मोठ्या प्रमाणात बचत होऊ शकते. अशा पद्धतीनं साठवलेलं पाणी स्वच्छतागृहामध्ये, जनावरांना पिण्यासाठी वा अन्यत्र वापरता येईल. त्यामुळे पिण्याच्या पाण्याची बचत होऊ शकते. तसंच हे पाणी जमिनीत मुरवल्यास भूगर्भातील पाण्याची घटणारी पातळी वाढवता येईल. पाण्याचा वाढता ..

गाजर गवताच्या निर्मूलनासाठी...

पिकांच्या उत्तम उत्पादनात तणांचा मोठा अडसर असतो. त्यामुळेच वेळच्या वेळी तण नियंत्रणाकडे लक्ष देणं गरजेचं आहे. तण नियंत्रणाच्या विविध उपाययोजना उपलब्ध असल्या तरी गाजर गवताच्या समूळ उच्चाटनाचं आव्हान कायम आहे. मुख्यत्वे गाजर गवताचे निर्मूलन करण्यासंदर्भात आतापर्यंतचे मानवी आणि रासायनिक तण नाशकांचं प्रयत्न निष्फळ ठरले आहेत. तसंच आपल्या देशातील स्थानिक चित्र किडीही गाजर गवताचं नियंत्रण करू शकल्या नाहीत. या सर्व बाबी विचारात घेऊन मेक्सिकन झायगोग्रामा बायकलरॅटा या जातीचे भुंगे जैविक कीड नियंत्रण संचालनालय, ..

पीक पद्धतीत फायदेशीर बदल

 पीक नियोजन शेती व्यवसायातील विविध समस्यांवर मात करण्यासाठी अनेक देशांमध्ये विमा योजनांचा आधार घेतला जातो. आपल्याकडे मात्र जीवित व्यक्तीचा विमा उतरवणं, त्याला झालेला अपघात किंवा अवेळी होणारा मृत्यू अशा जोखमीवर विम्याच्या सहाय्यानं उपाययोजना या गोष्टींचा आवर्जून विचार केला जातो. ते योग्य असलं तरी शेतीतील पिकांच्या नुकसानीबाबत विम्याचा आधार महत्त्वाचा ठरणार आहे. नाही म्हणायला अलीकडच्या काळात विमा व्यवसायाबाबत प्रचंड जागृती झाल्याने ग्रामीण भागातील अशिक्षितांनासुद्धा विम्याचं महत्त्व ..

हरिकाच्या लागवडीविषयी महत्त्वपूर्ण माहिती मिळेल का?

अलिकडे हरिक नावाचे तृणधान्यच नामशेष होण्याची वेळ आली आहे. अर्थात काही लोकांच्या प्रयत्नांमुळे अजुनही अल्पशा प्रमाणात का होईना, हे धान्य अस्तित्त्वात आहे. साधारण 30-40 वर्षांपूर्वी लोकांच्या नियमित जेवणात हरिकाचा भात असे. मुख्य अन्न म्हणून प्रामुख्याने त्याचाच वापर जेवणात होत असे. त्यावेळी कोकणात हरिक हे पीक सर्रास घेतलं जाई. कालांतराने तांदळाच्या नवनवीन जाती विकसित झाल्या.  त्या लोकप्रिय ठरल्या. त्यामुळे हरिक मागे पडलं. इतकं की, हरिकाचं उत्पादन बंद झालं. पूर्वी जुलै महिन्यात पेरून ऑक्टोबरमध्ये ..

दूध दूध दूध... रोज प्या ग्लासभर दूध!

गायीचे दूध हे आईच्या दुधानंतर प्रथम क्रमांकावर येते. आबालवृद्धांंसाठी गायीचे दूध पौष्टिक आहार आहे. आहारविशेषज्ञांच्या मते, प्रत्येक व्यक्तीने दर दिवशी 280 ग्रॅम दूध आहारात घेतले पाहिजे. म्हणजेच आजही जेवढे दूध दर दिवशी आवश्यक आहे त्याच्या जवळपास निम्मेच दूध साधारणपणे सेवन केले जाते. दुधाचे आहारातील महत्त्व हे त्याच्या घटकांचे प्रमाणावर अवलंबून असते. दूध हे कोणत्याही प्राण्याचे असले तरी त्यातील घटक हे सारखेच असतात, फक्त घटकांचे प्रमाण कमी अधिक असते. दुधात प्रामुख्याने पाणी, स्निग्ध पदार्थ, दुग्धशर्करा, ..

बहुगुणी डाळिंब

  डाळिंब हे फळ प्रत्येकाच्या आवडीनिवडीचे असल्याने गरिबातील गरीब आवडीने खात होते. पण, आता हे फळ बागायतीने जागा घेतल्यामुळे सर्वसामान्यांना खाण्यासारखे राहिले नाही. ते फक्त श्रीमंतांचे फळ झाले आहे. तसेच या फळाला बाहेरील देशात मोठ्या प्रमाणात मागणी असल्याने व या फळापासून अनेक प्रकारची औषधे, तसेच कपड्याला रंग देण्यापासून तर अनेक प्रकार बनविले जातात. त्यामुळे या पिकाला नगदी पीक म्हणून बघितले जात असल्याने याची मोठ्या प्रमाणात शेतात लागवड केली जात आहे.   आधी लोक आवडीने परसात एक तरी ..

लकी बांबू

 घ्या काळजीआजकाल वास्तुशास्त्राला बरंच महत्त्व प्राप्त झालं आहे. या शास्त्रानुसार विविध उपाययोजनांवर भर दिला जात आहे. त्यात लकी बांबूच्या वापराचाही समावेश होतो. याला आशियाई संस्कृतीत चार हजार वर्षांपासून उज्ज्वल भविष्याचं प्रतीक समजलं जातं. चिनी भाषेत याला फू ग्वे झू म्हणजे संपत्ती-सत्ता किंवा मानमरातब बांबू म्हणतात. सध्या घर आणि कार्यालयाची सजावट करण्यासाठी विविध प्रकारची शोभेची फुलझाडे उपलब्ध आहेत. त्यात लकी बांबूला पसंती मिळत आहे. घराच्या सौंदर्यात भर घालणार्‍या लकी बांबूला उन्नती ..

अळींबीची लागवड

अळींबी ही बुरशी वर्गातील विशिष्ट प्रकारच्या बुरशीचं फळ आहे. निसर्गात विशेषत: पावसाळ्यात अशी फळं पहावयास मिळतात. त्यास अळींबी, भूछत्र किंवा मशरूम असं म्हणतात. निसर्गात अळींबीचे विषारी आणि बिनविषारी तसेच विविध आकार, रंगानुसार असंख्य प्रकार आहेत. जगभरात अळींबीचे खाण्यास उपयुक्त असे २००० प्रकार असून त्यापैकी भारतात २०० प्रकारांची नोंद करण्यात आली आहे. वेगवेगळ्या देशात मिळून १० ते १२ प्रकारांच्या अळींबीची व्यावसायिक स्तरावर लागवड करण्यात येते. त्यापैकी भारतात तीन प्रकारच्या अळींबीची लागवड होते.   ..

अभियांत्रिकीच्या विद्यार्थ्यांनी फुलवली स्ट्रॉबेरी

यशोगाथा  हेमंत निखाडेदरदिवशी वेगाने विकसीत होणार्‍या तंत्रज्ञानामुळे आज सर्वांगीण विकासाच्या अपेक्षा नव्याने साकार होत आहे. प्रामुख्याने औद्योगिक क्षेत्राची होत असलेली भरभराट क्रांतीकारक ठरत असली तरी कृषी क्षेत्राला मात्र अजूनही या तंत्रज्ञानाचा पाहिजे तसा उपयोग होत नसल्याची खंत आहे. कृषीप्रधान देशात शेतीचे स्वरूप पारंपारीक व निसर्गाच्या भरवश्यावर आहे. परिणामी निसर्गाच्या लहरीपणामुळे नापीकी, कर्जबाजारी आणि पर्यायाने शेतकरी आत्महत्या असे दुष्टचक्र शासन, प्रशासन व सामजासाठी चिंतनाचा ..

मुळ्याच्या नवनवीन जाती

 मूळवर्गीय भाजीपाला पिकांमध्ये मुळा हे एक महत्त्वाचे पीक आहे. हे थंड हवामानातील पीक असून त्याची लागवड प्रामुख्याने रब्बी हंगामात केली जाते. परंतु उष्ण हवामानात वाढू शकणार्‍या मुळ्याच्या जाती विकसित करण्यात आल्यामुळे हे पीक जवळजवळ वर्षभर घेता ये..

फायदेशीर बदक पालन

   शेतीला जोडव्यवसाय म्हणून अनेक शेतकरी कुक्कुट पालनाकडे वळतात. परंतु कुक्कुट पालनाला पोषक हवामान नसतं अशा ठिकाणी बदक पालनाचा व्यवसाय उत्तम प्रकारे केला जाऊ शकतो.मुख्यत्वे हा व्यवसाय अंडी आणि मांस उत्पादनासाठी केला जातो. त्यात बदकाच्या अंड्यांना मोठ्या हॉटेलमध्ये विशेष मागणी असते. त्यादृष्टीने काही उपयुक्त माहिती जाणून घ्यायला हवी. सर्वसाधारणपणे बदकाच्या जातींचं तीन गटात वर्गीकरण होतं. 1) मांस उत्पादनाकरता बदक पालनासाठी आयलेसबरी, पेकीन, रॉउन्स, मसकोव्होस, व्हाईट इंडियन रनर्स ..

तिवशात ‘पाषाणभेद’ वनौषधीची लागवड

 पारंपरिक शेतीतून अपेक्षित असे उत्पन्न शेतकर्‍यांच्या पदरात पडत नसल्याने, आता नावीन्यपूर्ण शेतीची कास शेतकरी धरू लागले आहेत. तिवसा येथील काही तरुणांनी श्रीलंका, ब्राझील देशाच्या धर्तीवर जगभरातून मागणी असलेल्या ‘पाषाणभेद’ या वनौषधी वनस्पतीची लागवड केली. केवळ एकरभर शेतात 14 हजार झाडे तयार करून कृषिक्षेत्रात एक उल्लेखनीय कामगिरी बजावली आहे. विविध रोगांवर गुणकारी असलेल्या या पाषाणभेद वनस्पतीची लागवड ही जादा करून श्रीलंका, ब्राझीलसारख्या देशात केली जाते. या वनस्पतीची ‘मुळे̵..

मुळ्याच्या नवनवीन जाती

मूळवर्गीय भाजीपाला पिकांमध्ये मुळा हे एक महत्त्वाचे पीक आहे. हे थंड हवामानातील पीक असून त्याची लागवड प्रामुख्याने रब्बी हंगामात केली जाते. परंतु उष्ण हवामानात वाढू शकणार्‍या मुळ्याच्या जाती विकसित करण्यात आल्यामुळे हे पीक जवळजवळ वर्षभर घेता येते. महाराष्ट्रातील बहुतेक सर्व जिल्ह्यात मुळ्याची लागवड केली जाते. वाढीला लागणार्‍या तापमानानुसार मुळ्याच्या  सुधारित जातींचे दोन प्रकार आहेत - अ) शीत कटिबंधात येणार्‍या जाती : या प्रकारातील जाती झपाट्याने वाढून लवकर म्हणजे 25 ते 30 ..

शेतकरी बांधवासाठी काही महत्त्वाचे मोबाईल ॲप

 १. किसान सुविधा (भारत सरकार - कृषि मंत्रालय)भारत सरकार - (कृषि मंत्रालय) व्दारे निर्मित किसान सुविधा या ॲपव्दारे आपणास हवामान विषयक माहिती, तसेच आपल्या भागातील कृषि निविष्ठा विक्रत्याची नावे पत्ते, फोन नंबर, विविध पिकांचे बाजारभाव, कीड व रोग नियंत्रण, माती परीक्षण अहवाल, शित गृह, साठवण गोदाम, किसान कॉल सेंटरची माहिती व तसेच पशुसंवर्धन इत्यादी बद्दलची माहिती उपलब्द आहे. २. ईफको किसान (इफको)इफको किसान (ईफको) व्दारे निर्मित इफको किसान या ॲपमुळे हवामान विषयक माहिती शेती विषयक माहिती, उदयानविद्या ..

२० गुंठ्यात विदेशी भाजीपाल्याची प्रयोगशील शेती

  यशोगाथा  पवनकुमार लढ्‌ढा  चिखली काहीतरी वेगळे करण्याची इच्छा असेल, तर तुमच्या मार्गात अडथळे येऊनही यश मिळू शकते, हे येळगाव येथील शेतकरी अभिनेते विष्णू गडाख या युवकाने दाखवून दिले. विदेशी भाजीपाला पिकवून त्याला स्वतः ग..

कृषी क्षेत्रात मोबाईल ॲपचा वापर

कृषी क्षेत्रात मोबाईल अॅपचा वापर..

पाने पोखरणारी अळी

पाने पोखरणारी अळी..

सुरू ऊस लागवड

सुरू ऊस लागवड..

कांदा बीजोत्पादन प्रक्रिया

कांदा बीजोत्पादन प्रक्रिया..

सोयाबीन लागवडीपूर्वी

सोयाबीन लागवडीपूर्वी..

बिगर हंगामात करावयाच्या उपाययोजना

बिगर हंगामात करावयाच्या उपाययोजना..

उन्हाळी भुईमूग

उन्हाळी भुईमूग..

वनऔषधीने शेती केली सृदृढ

वनऔषधीने शेती केली सृदृढ..