कर्जदारांनी मार्च महीन्यात घेण्याची काळजी

    दिनांक :09-Mar-2020
|
•सुधाकर अत्रे 
 
सध्या सर्वच बँका आपल्या थकीत कर्जाचे प्रमाण कमीत कमी असावे, यासाठी प्रयत्न करीत असतात. त्यातल्या त्यात दरवर्षीच्या मार्च महिन्यात ताळेबंद व त्यानंतर होणारे ऑडीट यामुळे या महिन्यात कर्ज वसुलीवर जास्त भर असतो. यासाठी थकीत कर्जाचे नियम जाणून घेणे गरजेचे आहे. 
 
march _1  H x W
 
  1. प्रत्यक्ष कृषी कर्जाला सोडून अन्य कुठ्याल्याही कर्जाचे इंस्टॉलमेंट किंवा व्याज त्याच्या द्येय तारखेला न भरल्यास ती रक्कम अतिद्येय (ओव्हरड्यू) होते. असे खाते लगेच थकीत कर्ज (एनपीए) होत नसले, अतिद्येय झाल्यापासून पहिल्या ले तीस दिवसापर्यंत त्याचे वर्गीकरण स्पेशल मेन्शन खाते-0 स्पेशल मेन्शन अकाऊंटस्‌ (एसएम)-0 नंतरच्या 31 ते 60 दिवसापर्यंत स्पेशल मेन्शन खाते-1 तर पुढच्या 61 ते 90 दिवसापर्यंत स्पेशल मेन्शन खाते-2 व 91 व्या दिवशी त्याचे वर्गीकरण थकीत कर्जात (एनपीए) करण्यात येते. सध्याच्या थकीत कर्जाच्या (एनपीए) वाढत्या प्रकोपामुळे एकदा खाते स्पेशल मेन्शन खाते-0 मध्ये आले की बँकांचा तगादा सुरू होतो.
  2. ज्या कर्जांची परतफेड समान मासिक हप्त्यात करावयाची असेल त्यासाठीदेखील वरील नियम लागू होतो व नव्वद दिवसात निर्धारित इएमआय न भरल्यास कर्ज खाते थकीत कर्जाच्या श्रेणीत वर्ग करण्यात येते.
  3. याच प्रकारे कॅश क्रेडीट किंवा ओव्हर ड्राफ्ट खात्यातील व्याज 90 दिवसांच्या वर थकीत राहिल्यास त्या खात्यांना वरील सर्व नियम लागू होतात. यात आणखी एक गोष्ट लक्षात घेतली पाहिजे की कॅश क्रेडीट किंवा ओव्हर ड्राफ्ट खात्यातील बाकी रक्कम मंजूर रकमेच्या पेक्षा कमी असेल परंतु जर या दरम्यान आकारण्यात आलेल्या व्याजाचा भरणा केला नसेल तरी त्याला थकीत कर्जाच्या श्रेणीत वर्ग करण्यात येते.
  4. सुक्ष्म, लघु व मध्यम क्षेत्रातील पंचवीस कोटींपर्यंतच्या कर्जदारांसाठी जर त्यांचे खाते एक जानेवारी 2020 ला अतिद्येय असले; पण एनपीए घोषित झाले नसेल तर अश्या सुक्ष्म, लघु व मध्यम उद्योगांच्या कर्जाच्या फेररचनेची योजना रिझर्व्ह बँकेने जाहीर केलेली आहे. या योजने अंतर्गत फेर रचना केल्यावरदेखील सदर कर्जखाते एनपीए होणार नाहीत व परत फेडीसाठी त्यांना वाढीव अवधी मिळेल. पात्र कर्जदारांनी या योजनेची माहिती घेऊन ताबडतोब यासाठी अर्ज केला पाहिजे.
  5. कॅश क्रेडीट खात्यात कर्जदाराला दर महिन्याला किंवा त्रैमासिक नजर गहाण केलेल्या मालाचे विवरण द्यावे लागते. हे विवरण कालबाह्य झाल्यासदेखील कर्ज खाते थकीत कर्जात (एनपीए) वर्ग करण्यात येते.
  6. कर्जदारांच्या क्रेडीट स्कोर (सर्व सामान्य भाषेत आपण ज्याला सिबिल म्हणतो) मध्येदेखील त्यांच्या नावा समोर त्यांच्या कर्जाची स्पेशल मेन्शन स्थिती नमूद केली जाते. त्यामुळे कर्जदार आपल्या कर्जाचे हफ्ते भरण्यात किती नियमित आहे, हे दिसून येते. कर्जादाराने दुसरीकडे कोठे अर्ज केल्यास कर्जदार आपल्या आधीच्या कर्जाच्या बाबतीत किती अनुशासित होता, हे त्या बँकेला कळत असते. एकदा कर्ज खाते अतिद्येय श्रेणीत वर्ग झाले की ताबडतोब त्याची नोंद कर्जदाराच्या क्रेडीट स्कोअर (सिबिल) मध्ये त्याची नोंद होते. त्यामुळे नवीन कर्ज घेताना मर्यादा येतात सोबतच नवीन कर्ज मिळाले तरी आता अशा कर्जदारांसाठी बँका वाढीव व्याजाचे दर आकारतात.
  7. मार्चला कर्ज थकीत घोषित झाल्यावर बँका कर्ज वसुलीची कारवाई कठोरपणे सुरू करतात, हे ध्यानात घेतले पाहिजे.
  8. यावर सर्वात चांगला उपाय म्हणजे कर्ज घेताना आपण आपल्या कुवतीप्रमाणे कर्जाची परतफेड कशा प्रकारे करणार आहोत याबाबाबत बँकेशी विस्तृत चर्चा करून कर्जाच्या परतफेडीचे हप्ते बांधून घ्यावेत. नंतर मात्र ठरलेल्या वेळापत्रकाचे पालन करणे हाच सर्वोत्तम उपाय आहे.