पृथ्वीच्या परिभ्रमणाचा वेग मंदावला?

नवे अनोखा विक्रम प्रस्थापित

    दिनांक :31-Jul-2022
|
नवी दिल्ली,
तुम्हाला माहिती आहे का, की 29 जुलै रोजी पृथ्वीने (Earth) सर्वात कमी दिवसाचा विक्रम केला आहे. दिवस 24 तासांपेक्षा 1.59 मिलीसेकंद कमी होता. पृथ्वीच्या परिभ्रमणाचा वेग मोजण्यासाठी शास्त्रज्ञांनी अणु घड्याळे वापरण्यास सुरुवात केल्यापासून हा सर्वात लहान दिवस आहे. अणु घड्याळाच्या सहाय्याने पृथ्वीच्या परिभ्रमणाची गणना 1973 मध्ये सुरू झाली. शास्त्रज्ञ म्हणतात की एका दिवसाची लांबी म्हणजे पृथ्वीला त्याच्या अक्षावर एकदा फिरण्यासाठी लागणारा वेळ. या प्रक्रियेला साधारणतः 86,400 सेकंद म्हणजे 24 तास लागतात. जेव्हा दिवसाची लांबी वाढते तेव्हा पृथ्वी अधिक हळू फिरते. जेव्हा दिवस कमी होत जातात तेव्हा पृथ्वी अधिक वेगाने फिरते. 1973 मध्ये पृथ्वीच्या फिरण्याच्या गतीची गणना सुरू झाल्यापासून काही वर्षांपूर्वीपर्यंत असे मानले जात होते की पृथ्वी हळूहळू फिरत आहे. इंटरनॅशनल अर्थ रोटेशन अँड रेफरन्स सिस्टीम सर्व्हिस (IERS) नुसार, त्याचा वेग सामान्यपेक्षा किंचित जास्त नोंदवला गेला आहे. अणु घड्याळे वापरल्यापासून पृथ्वीने सर्वात कमी 28 दिवस नोंदवले आहेत. शास्त्रज्ञांचा असा विश्वास आहे की चंद्र हळूहळू पृथ्वीच्या परिभ्रमणाचा वेग बदलत आहे. त्याच्या गुरुत्वाकर्षणामुळे पृथ्वीचा सूर्याभोवती फिरणारा अक्ष किंचित लंबवर्तुळाकार बनतो.
 
dryw
यापूर्वी 19 जुलै 2020 रोजी सर्वात लहान दिवसाची नोंद झाली होती. दिवस 24 तासांपेक्षा 1.47 मिलीसेकंद कमी होता. 2021 मध्ये वर्षातील सर्वात लहान दिवस 2020 च्या तुलनेत अंशतः मोठा असला तरी 2021 मध्ये पृथ्वी वेगाने फिरत राहिली. आता 2022 मध्ये पृथ्वी (Earth) पुन्हा वेगाने फिरत आहे. 26 जुलै रोजी दिवसाची लांबी -1.50 मिलीसेकंद इतकी कमी नोंदवली गेली. दिवसाची लांबी कमी होत राहील, किंवा आपण आधीच किमान पातळी गाठली आहे? निश्चितपणे कोणालाच माहीत नाही. तथापि, शास्त्रज्ञ डॉ. झोटोव्ह म्हणतात की आपण सर्वात खालच्या स्तरावर असल्याची 70 टक्के शक्यता आहे. दिवस कमी होण्याची शक्यता खूपच कमी आहे.
शास्त्रज्ञ काय म्हणतात?
पृथ्वीच्या वेगाने फिरण्याच्या कारणांवर शास्त्रज्ञांची वेगवेगळी मते आहेत. काही शास्त्रज्ञ म्हणतात की हिमनद्या वितळण्याचा हा परिणाम आहे. पृथ्वीचा वितळलेला मध्य भाग आपला वेग वाढवत आहे. आणखी एक शास्त्रज्ञ म्हणतात की भूकंपाची क्रिया आणखी एक संबंधित कारण असू शकते. काही अजूनही चँडलर वोबेल मानतात. हे ज्ञात आहे की 14 महिन्यांच्या कालावधीसह पृथ्वीच्या परिभ्रमणाच्या अक्षाच्या लंबवर्तुळाकार दोलनाला चँडलर वाबेल म्हणतात. याची कारणे अद्याप समजू शकलेली नाहीत.