जाणून घ्या...रडताना डोळ्यातून अश्रू का येतात?

Tears : अश्रू ही मानवी जीवनातील एक विचित्र गोष्ट आहे. कधी दु:ख माणसांच्या डोळ्यातील अश्रू सुकवते तर कधी जास्त आनंदाने डोळ्यात पाणी येते. पण असं मानलं जातं की जेव्हा एखादी व्यक्ती भावूक होते तेव्हा त्याच्या डोळ्यात अश्रू येतात. पण कांद्यासारखी एखादी गोष्ट माणसाला कोणत्याही भावनेशिवाय रडवते. या अश्रूंचा भावनेशी काय संबंध आहे याचे शास्त्रीय स्पष्टीकरण लोकांना माहीत नाही. रडण्याच्या घटनेमागे कोणते रसायन आहे जे डोळे आणि अश्रू (Tears) यांच्याशी संबंधित आहे.

 

शास्त्रज्ञांच्या मते डोळ्यात अश्रू (Tears) अनेक कारणांमुळे येतात. अश्रू डोळे निरोगी ठेवण्यास मदत करतात. म्हणून दररोज काही वेळ अश्रू ढाळणे देखील डोळ्यांसाठी चांगले असते कारण डोळ्यातील ओलावा टिकवून ठेवण्यासाठी अश्रू खूप उपयुक्त ठरतात. काही अवांछित किंवा अनावश्यक कण डोळ्यात घुसले, जसे की धूळ किंवा कांद्याची रसायने, ज्याला प्रतिसाद म्हणून डोळा त्यांना अश्रूंद्वारे बाहेर काढण्याचा प्रयत्न करतो. अशा स्थितीत बाहेरील घटक जास्त वेळ डोळ्यात राहिल्यास खूप वेळ अश्रू येतात, त्यामुळे डोळे लाल होतात. आजच्या कॉम्प्युटर आणि मोबाईलच्या युगात डोळ्यांना ओलसर ठेवणे लोकांसाठी कोरड्या डोळ्यांच्या समस्येसाठी खूप उपयुक्त आहे. म्हणजेच, डोळ्यातील ओलावा पूर्ववत करण्यासाठी थोडेसे अश्रू (Tears) देखील कार्य करतात, परंतु ते समस्येवर उपाय नाही. पण आपण त्या अश्रूंबद्दल बोलत आहोत जे आपल्या भावनिक अवस्थेशी संबंधित आहेत.

 

डोळ्यांच्या योग्य कार्यासाठी डोळ्यांमध्ये विशेष प्रकारच्या ग्रंथी काम करतात, ज्या गरजेच्या वेळी डोळ्यात अश्रू आणण्याचे काम करतात. सहसा दिवसातून अर्धा चमचे अश्रू (Tears) पुरेसे असतात. हे थोडेसे मीठ, काही तेल, श्लेष्मा आणि जंतू मारणारी रसायने मिसळलेले पाणी आहे. डोळे मिचकावल्यामुळे अश्रू संपूर्ण डोळ्यात समान रीतीने पसरतात आणि त्याचा श्लेष्मा डोळ्यातील ओलावा टिकवून ठेवण्यासाठी वापरला जातो. बाकीचे अश्रू नाकातून बाहेर पडतात. जेव्हा कोणी रडतो तेव्हा अश्रूंचा फवारा सुरू होतो जो आपल्या मेंदूच्या भावनांवर नियंत्रण ठेवणाऱ्या भागातून थेट सिग्नल घेतो. अशा स्थितीत अर्धा कप अश्रू काही मिनिटांत बाहेर पडतात.

 

हे आपल्या नाकाशी देखील संबंधित आहे कारण जेव्हा जास्त अश्रू येतात तेव्हा ते पाण्याच्या रूपात नाकातून वाहू लागतात. हे अतिरिक्त अश्रू (Tears) मानले जाऊ शकते. शास्त्रज्ञांचा असा विश्वास आहे की भावनिक अश्रू आणि सामान्य अश्रू वेगळे आहेत. म्हणजेच, जेव्हा एखादी व्यक्ती भावनिक असते, तेव्हा मेंदूचा भावना नियंत्रित करणारा भाग अश्रू ग्रंथी सक्रिय करण्याचा संदेश पाठवतो आणि अश्रू बाहेर येऊ लागतात. असे दिसून आले आहे की अश्रूंचा प्रवाह देखील लोकांच्या संवेदनशीलतेवर अवलंबून असतो. अश्रूंचा भावनांशी खोल संबंध असल्याचे यावरून सिद्ध होते. यामुळेच भावनिक लोकांच्या डोळ्यात अश्रू लवकर येतात आणि काही वेळा भावनांवर नियंत्रण ठेवण्याचा किंवा बदलण्याचा प्रयत्न केल्यावरच अश्रू वाहू लागतात. यामुळेच मुलं पटकन रडतात आणि पटकन गप्प होतात.