33 कोटी की 33 करोड, हिंदू धर्मातील देव-देवतांची संख्या किती? जाणून घ्या

Hindu Gods and Goddesses Number : हिंदू धर्मात अशा अनेक गोष्टी आहेत ज्यांवर आजही सखोल संशोधन सुरू आहे. याशिवाय अनेक न सुटलेल्या मुद्द्यांपैकी एक मुद्दा असा आहे की ज्यावर आजही मतं विभागलेली आहेत. तो विषय असा आहे की "हिंदू धर्मात ३३ कोटी देवी-देवता आहेत की ३३ 'करोड़' देवता? अनेक धर्मगुरू आणि धार्मिक तज्ञांनी आपली मते मांडली आहेत. पण आजही तो फक्त एक प्रश्न आहे. कोटी या शब्दाचेच स्पष्टीकरण दोन प्रकारे करता येईल. एक म्हणजे 'दयाळू' आणि दुसरा 'कोटी'. अनेकांचा असाही विश्वास आहे की सामान्य भाषेत कोटीला 'करोड़' म्हणतात. पण यात किती तथ्य आहे, या विषयावर आजही संभ्रम आहे. चला, जाणून घेऊ या. खरे सत्य काय आहे आणि ३३ कोटी आणि करोडात फरक काय आहे?

 

 

 

 

जर आपण ३३ कोटी देवी-देवतांबद्दल बोललो. तर त्यात आठ वसु, 11 रुद्र, 12 आदित्य, इंद्र आणि प्रजापती यांचा समावेश होतो. अनेक ठिकाणी इंद्र आणि प्रजापती यांच्या जागी ३३ कोटींमध्ये दोन अश्विनीकुमारांचा समावेश करण्यात आला आहे. त्या ३३ श्रेणी खालीलप्रमाणे आहेत-

 

 

या सर्व देवतांसह, 33 कोटी देवतांची संख्या पूर्ण झाली आहे आणि विविध प्राचीन धर्मगुरूंच्या मतासाठी त्यांची इतर नावे देखील जोडली आहेत. धार्मिक क्षेत्राशी संबंधित काही लोक कोटीला ' 'करोड़' म्हणतात, पण एक मत आहे की 33 'करोड़' देवी-देवता असू शकतात.

 

 

गोस्वामी तुलसीदासजींनी रामचरितमानसच्या एका अध्यायात लिहिले आहे, 'सियाराम मे सब जग जानी. मी माझ्या सर्व शक्तीने तुला नमस्कार करीन.' म्हणजे श्रीराम संपूर्ण जगामध्ये वास करत आहेत, भगवान सर्वांमध्ये विराजमान आहेत आणि आपण त्यांना हात जोडून नमस्कार केला पाहिजे. याचा पुरावा म्हणजे हिंदू धर्मात भगवान श्री राम हे विश्वाचे निर्माते भगवान विष्णू यांचे अवतार होते. म्हणूनच आज त्यांची देवता म्हणून पूजा केली जाते. तर सनातन परंपरेत अग्नी, वृक्ष, जमीन, जल आणि वायु यांची पूजा करण्याची परंपरा आहे. श्राद्ध पक्षातही कावळ्यांची पूजा करून त्यांना अन्नदान केले जाते. एकादशीच्या दिवशी मुंग्यांचीही पूजा केली जाते, तर लक्ष्मीचे वाहन घुबडाचीही पूजा करण्याची परंपरा आहे. गणपतीच्या रूपात हत्तीची पूजा केली जाते आणि वराहाच्या रूपात वराहाची पूजा केली जाते. श्रीमद्भगवद्गीतेतही 'श्री हरी' हा जगात उपस्थित असलेल्या सर्व प्राणिमात्रांमध्ये वास करतो असा उल्लेख आहे. त्यामुळे अंदाजे 33 कोटी दिव्य पूर्ण होतात.

 

हिंदू धर्मात ३३ कोटी देव आहेत की ३३ 'करोड़' देव-देवता? या प्रश्नाचे उत्तर देताना शेवटी असे निघते की ३३ कोटी देवांचे वर्णनही बरोबर आहे आणि ३३ 'करोड़' देवी देवता आहेत हे सुद्धा गोस्वामी तुलसीदासजींच्या चौपईवरूनही सिद्ध होऊ शकते.