वाराणसीचा इतिहासच नाही तर राजकारणही आहे रंजक...

Varanasi History-Politics : काशी, भगवान शिवाचे शहर, जगातील सर्वात प्राचीन शहरांपैकी एक मानले जाते. तुम्ही काशी, बनारस किंवा वाराणसी काहीही म्हणा, हे शहर इतिहासापेक्षाही प्राचीन असल्याचे म्हटले जाते. परंपरा आणि अध्यात्मिक परिस्थितीबद्दल बोलताना हे शहर नेहमीच शिव-शक्तीच्या दम-दम आणि बाबा भोळेंच्या बम-बमच्या नादांनी गुंजत असते. येथे पवित्र गंगा नदी आहे आणि भोले शंकराच्या रूपात बाबा विश्वनाथ देखील आहेत. सर्वात मोठी गोष्ट म्हणजे काशी हे मोक्षदायिनी गंगेच्या काठावर बांधलेल्या मणिकर्णिका घाट, दशाश्वमेध घाटासह ऐंशी घाटांसाठी जगप्रसिद्ध आहे. एकीकडे गंगा आणि तिच्या पवित्र घाटांमुळे हे शहर हिंदूंसाठी तीर्थक्षेत्र आहे, तर दुसरीकडे मुस्लिम कारागिरांच्या कौशल्यासाठीही हे शहर जगप्रसिद्ध आहे. गंगा-जमुनी संस्कृतीचे प्रतिबिंब असलेल्या काशीला दिव्यांची नगरी आणि ज्ञानाची नगरी देखील म्हटले जाते.

 

 

 

या शहराला समृद्ध इतिहास आणि त्याच्याशी संबंधित काही मनोरंजक गोष्टी आहेत, तर गंगेच्या विविध घाटांच्या स्वतःच्या कथा आहेत. असे मानले जाते की काशी किंवा वाराणसी हे सुमारे 3000 वर्षे जुने शहर आहे. तथापि, काही इतिहासकारांच्या मते हे शहर 4000-5000 वर्षांहून अधिक जुने आहे. काशी हे अनेक शतकांपासून जगभरात सांस्कृतिक आणि धार्मिक केंद्र आहे, तर हे शहर शिक्षण आणि खाद्यपदार्थांसाठी देखील ओळखले जाते.

 

 

या शहराचे नाव देखील वाराणसी आहे जे येथे उपस्थित असलेल्या दोन स्थानिक नद्यांनी बनले आहे, वरुणा नदी आणि आसी नदी. या दोन नद्या अनुक्रमे उत्तरेकडून व दक्षिणेकडून येऊन गंगा नदीला मिळतात त्यामुळे तिला वाराणसी हे नाव पडले. काशीच्या उत्पत्तीबद्दल सांगायचे तर, धार्मिक मान्यता आणि पौराणिक कथांनुसार, भगवान शिवाने स्वतः काशी शहराची स्थापना केली होती. असे म्हटले जाते की काशी हे भगवान शंकराच्या त्रिशूळावर विराजमान आहे. येथे भोलेनाथ स्वतः काशी विश्वनाथाच्या रूपात विराजमान आहेत, जे १२ ज्योतिर्लिंगांपैकी एक आहे.

 

 

काशीच्या राजकीय महत्त्वाबद्दल बोलायचे झाल्यास, हे शहर गेल्या 10 वर्षांपासून भारतीय राजकारणाचे केंद्रबिंदू राहिले आहे, कारण हा देशाचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचा संसदीय मतदारसंघ आहे. वाराणसी लोकसभा मतदारसंघातून दोनदा अनपेक्षित विजय नोंदवल्यानंतर आता तिसऱ्यांदा त्याच लोकसभा मतदारसंघातून निवडणूक लढवण्यासाठी पंतप्रधान मोदींनी मंगळवारी, 14 मे रोजी उमेदवारी अर्ज दाखल केला असून, या जागेवरून त्यांचा हा तिसरा डाव आहे. 2014 मध्ये पहिल्यांदा विजय मिळवून काशीला पोहोचलेल्या पीएम मोदींनी गंगेच्या पायरीवर डोके टेकवले होते. नरेंद्र मोदींचे काशीशी घट्ट नाते आहे, ते या शहराला आपल्या आईसारखे मानतात आणि गंगा मातेने त्यांना येथे बोलावले असल्याचे वारंवार सांगतात.

 

 

2014 मध्ये जेव्हा पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी पहिल्यांदा काशीमधून निवडणूक लढवली तेव्हा त्यांनी आम आदमी पार्टीचे संयोजक अरविंद केजरीवाल यांचा 371,784 मतांनी मोठ्या फरकाने पराभव केला. त्यानंतर नरेंद्र मोदींना 581,022 मते मिळाली, तर अरविंद केजरीवाल यांना 209,238 मते मिळाली आणि या निवडणुकीत तिसऱ्या क्रमांकावर असलेले काँग्रेसचे उमेदवार अजय राय यांना केवळ 75,614 मते मिळाली. अजय राय पुन्हा काँग्रेसच्या तिकिटावर काशीमधून उमेदवार आहेत.

 

2019 मध्ये नरेंद्र मोदी दुसऱ्यांदा काशीमधून विजयी झाले आणि पुन्हा या जागेवरून खासदार झाले. यावेळी नरेंद्र मोदींनी 2014 च्या तुलनेत मोठा विजय नोंदवला आणि त्यांनी समाजवादी पक्षाच्या उमेदवार शालिनी यादव यांचा 479,505 मतांनी पराभव केला. नरेंद्र मोदी यांना 674,664 मते मिळाली, तर सपा उमेदवार शालिनी यादव यांना 195,159 मते मिळाली, तर तिसऱ्या क्रमांकावर असलेले काँग्रेसचे उमेदवार अजय राय यांना 152,548 मते मिळाली.

 

 

ठाकूर रघुनाथ सिंह हे काशी मतदारसंघाचे पहिले खासदार होते. १९५२ मध्ये झालेल्या पहिल्या निवडणुकीत रघुनाथ सिंह येथून विजयी झाले होते आणि त्यानंतर १९५७ आणि १९६२ मध्येही ते येथून लोकसभेवर निवडून आले होते. ते सलग तीन वेळा येथून खासदार होते आणि त्यानंतर 1967 मध्ये भारतीय कम्युनिस्ट पक्षाचे सत्यनारायण सिंह यांनी ही जागा जिंकली. 1971 च्या निवडणुकीत काँग्रेसचे राजाराम शास्त्री, 1977 मध्ये जनता पक्षाचे चंद्रशेखर, 1980 आणि 1984 मध्ये काँग्रेस पक्षाचे कमलापती त्रिपाठी आणि 1989 मध्ये जनता दलाचे अनिल शास्त्री या जागेवरून विजयी झाले आणि खासदार झाले.

 

भारतीय जनता पक्षाने 1991, 1996, 1998 आणि 1999 मध्ये सलग चार वेळा येथे पुनरागमन केले आणि ही जागा जिंकली. 2004 मध्ये ही जागा काँग्रेसने जिंकली आणि त्यानंतर 2009 ते 2019 पर्यंत भाजप सातत्याने येथून जिंकत आला आहे. 2009 मध्ये भाजपचे दिग्गज नेते मुरली मनोहर जोशी विजयी झाले आणि येथून खासदार झाले आणि त्यानंतर 2014 आणि 2019 मध्ये नरेंद्र दामोदरदास मोदी ऐतिहासिक विजय नोंदवून खासदार झाले.

 

 

काशी शहरात गंगेच्या काठावर एकूण 88 घाट आहेत, ज्यापैकी बहुतेक घाटांवर स्नान आणि पूजा समारंभ होतात, तर दोन घाट केवळ स्मशान स्थळ म्हणून वापरले जातात. एकूण 12 प्रसिद्ध घाट आहेत. हे शहर कबीर, रविदास, मुन्शी प्रेमचंद, आचार्य रामचंद्र शुक्ल, जयशंकर प्रसाद, पंडित रविशंकर, गिरिजा देवी, पंडित हरी प्रसाद चौरसिया, उस्ताद बिस्मिल्ला खान यांसारख्या कलाकारांचे शहर राहिले आहे. एवढेच नाही तर गंगेच्या भव्य आरतीने हे शहर उजळून निघते आणि देश-विदेशातील पर्यटकांची रात्रंदिवस येथे गर्दी असते.