जर खामेनी यांना इराणमधून हाकलून लावले तर पाकिस्तानही वाईट परिणाम भोगेल

iran-pakistan इराणमध्ये सध्या राजकीय आणि सामाजिक परिस्थिती झपाट्याने बिघडत चालली आहे. देशभरात सरकारविरोधी आंदोलनांनी उग्र स्वरूप धारण केले असून मोठ्या संख्येने नागरिक रस्त्यावर उतरले आहेत. महागाई, बेरोजगारी आणि दडपशाहीविरोधात इराणी जनतेचा असंतोष उफाळून आला आहे. या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणी शासनाला थेट इशारा दिल्याने आंतरराष्ट्रीय पातळीवर तणाव वाढला आहे.

 

 

ट्रम्प यांनी स्पष्ट शब्दांत सांगितले आहे की, इराणी प्रशासनाने आंदोलकांवर बळाचा वापर केल्यास अमेरिका त्यांच्या समर्थनार्थ हस्तक्षेप करू शकते. iran-pakistan मात्र हा हस्तक्षेप नेमका कसा असेल, याबाबत त्यांनी कोणतीही ठोस माहिती दिलेली नाही. ट्रम्प यांचे निकटवर्तीय आणि प्रभावशाली नेते लिंडसे ग्राहम यांनी तर एका मुलाखतीत अतिशय टोकाची भूमिका मांडत, “मी राष्ट्रपती ट्रम्प यांच्या जागी असतो, तर इराणच्या नेतृत्वावर थेट कारवाई केली असती,” असे विधान केले आहे.

अमेरिकेने यापूर्वी व्हेनेझुएलामध्ये जे केले, त्याची आठवण आता अनेकांना होत आहे. आधी सातत्याने इशारे देण्यात आले आणि नंतर अचानक कठोर पाऊल उचलण्यात आले. त्यामुळेच इराणमध्येही अशाच प्रकारची कारवाई होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. iran-pakistan या सगळ्या घडामोडींचा सर्वात मोठा फटका इराणचा शेजारी देश पाकिस्तानला बसू शकतो, अशी चिंता तज्ज्ञांकडून व्यक्त केली जात आहे.

सर्वात मोठा धोका म्हणजे इराण-पाकिस्तान सीमा. दोन्ही देशांदरम्यान सुमारे ९०० किलोमीटरची लांब सीमा आहे. इराणमध्ये सरकार कोसळल्यास सीमाभागात अराजकता निर्माण होण्याची शक्यता आहे. iran-pakistan अशा परिस्थितीत पाकिस्तान आणि इराणच्या सीमेवर सक्रिय असलेले बलुच फुटीरतावादी गट अधिक मजबूत होऊ शकतात. नियंत्रण यंत्रणा कमकुवत झाल्यास या गटांना सुरक्षित आश्रयस्थानं, शस्त्रसाठा आणि हालचालीसाठी मोकळं वातावरण मिळू शकतं. याचा थेट परिणाम पाकिस्तानच्या पश्चिम सीमेवरील सुरक्षेवर होऊ शकतो.

दुसरी गंभीर समस्या म्हणजे शरणार्थ्यांची. इराणमध्ये आधीच आर्थिक परिस्थिती अत्यंत बिकट आहे. महागाई प्रचंड वाढली असून अनेक नागरिकांना उपासमारीचा सामना करावा लागत आहे. iran-pakistan जर सत्ता कोसळली, तर मोठ्या प्रमाणावर इराणी नागरिक पाकिस्तानच्या दिशेने स्थलांतर करू शकतात. यामुळे पाकिस्तानवर सामाजिक, आर्थिक आणि सुरक्षेचा अतिरिक्त ताण पडण्याची शक्यता आहे.

तिसरा धोका म्हणजे पाकिस्तानवरील बहुआयामी तणाव. पाकिस्तानचे सध्या भारत आणि अफगाणिस्तान या दोन्ही देशांशी संबंध तणावपूर्ण आहेत. अशा वेळी इराणच्या सीमेवरही अस्थिरता निर्माण झाली, तर पाकिस्तानला तीनही बाजूंनी दबावाला सामोरे जावे लागेल. त्यातच आधीच आर्थिक संकटात सापडलेल्या पाकिस्तानला व्यापार, इंधन पुरवठा आणि सीमाव्यापारावरही मोठा फटका बसण्याची शक्यता आहे.

एकूणच इराणमधील राजकीय उलथापालथ केवळ त्या देशापुरती मर्यादित न राहता संपूर्ण पश्चिम आशियात अस्थिरता निर्माण करू शकते. त्याचा सर्वात तात्काळ आणि गंभीर परिणाम पाकिस्तानवर होण्याची दाट शक्यता आहे.