हिंद महासागरात भारताची ताकद वाढणार!

India's submarine deal with Germany भारताच्या सागरी संरक्षण क्षमतेला मोठी चालना देणारा एक महत्त्वाचा करार जर्मनीसोबत अंतिम टप्प्यात पोहोचला आहे. प्रोजेक्ट ७५(आय) अंतर्गत भारतासाठी सहा अत्याधुनिक स्टेल्थ पारंपारिक पाणबुड्या उभारण्यासाठी जर्मनी मदत करणार असून या मेगा कराराची किंमत सुमारे ८ अब्ज डॉलर्स, म्हणजेच अंदाजे ७२ हजार कोटी रुपये आहे. हा करार भारतीय नौदलाच्या इतिहासातील सर्वात महत्त्वाच्या आणि महागड्या पाणबुडी प्रकल्पांपैकी एक मानला जात आहे. या प्रकल्पाअंतर्गत मुंबईतील माझगाव डॉकयार्ड्स लिमिटेड आणि जर्मनीची नामांकित संरक्षण कंपनी थायसेनक्रुप मरीन सिस्टम्स यांच्यात तांत्रिक सहकार्याचा करार झाला आहे. सहा पाणबुड्या पूर्णपणे भारतातच बांधल्या जाणार असून त्यामुळे ‘मेक इन इंडिया’ आणि ‘आत्मनिर्भर भारत’ उपक्रमांना मोठे बळ मिळणार आहे. जर्मनीचे प्रगत तांत्रिक कौशल्य आणि भारताची उत्पादन क्षमता यांचा संगम भारतीय नौदलासाठी दीर्घकालीन धोरणात्मक लाभ देणारा ठरणार आहे.

 

 

 

या पाणबुड्यांचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यामध्ये एअर इंडिपेंडेंट प्रोपल्शन अर्थात एआयपी तंत्रज्ञानाचा वापर केला जाणार आहे. या आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे या पाणबुड्या पृष्ठभागावर न येता आठवड्यांपर्यंत पाण्याखाली राहू शकतात. पारंपरिक डिझेल-इलेक्ट्रिक पाणबुड्यांना बॅटरी चार्ज करण्यासाठी वारंवार पृष्ठभागावर यावे लागते, ज्यावेळी त्या शत्रूच्या रडार आणि सोनारसाठी सहज लक्ष्य ठरतात. एआयपी प्रणालीमुळे ही असुरक्षितता मोठ्या प्रमाणात कमी होते आणि पाणबुड्यांची स्टेल्थ क्षमता प्रचंड वाढते. भारतीय नौदलाला दीर्घकाळापासून कमी आवाज करणाऱ्या, अधिक लपून राहू शकणाऱ्या आणि अचानक हल्ला करण्यास सक्षम अशा पाणबुड्यांची गरज होती. या तांत्रिक अटींमुळेच प्रकल्पाला काहीसा विलंब झाला होता. मात्र, आता तांत्रिक अडथळे दूर झाल्याने या कराराची अधिकृत घोषणा लवकरच होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. तज्ञांच्या मते, या सहा स्टेल्थ पाणबुड्यांच्या समावेशामुळे हिंद महासागर क्षेत्रातील भारताची सागरी देखरेख, प्रतिबंधक क्षमता आणि सामरिक संतुलन अधिक मजबूत होईल. विशेषतः पाकिस्तान आणि चीनच्या वाढत्या नौदल हालचालींच्या पार्श्वभूमीवर हा प्रकल्प भारतासाठी मोठा धोरणात्मक संदेश देणारा ठरेल.

 

एआयपी तंत्रज्ञानाने सुसज्ज पाणबुड्या केवळ दीर्घकाळ पाण्याखाली राहू शकतात इतकेच नाही, तर त्यांची शस्त्रसज्जताही अत्यंत घातक आहे. या पाणबुड्यांमध्ये प्रामुख्याने ५३३ मिमी कॅलिबरचे हेवी-ड्युटी टॉर्पेडो असतात, जे शत्रूच्या पाणबुड्या आणि मोठ्या युद्धनौकांना लक्ष्य करण्यास सक्षम असतात. याशिवाय, जहाजविरोधी क्षेपणास्त्रे, जमिनीवर मारा करणारी क्रूझ क्षेपणास्त्रे आणि समुद्री खाणींचाही वापर या पाणबुड्यांमधून केला जाऊ शकतो. अत्यंत कमी आवाज, प्रगत सेन्सर प्रणाली आणि अचूक हल्ला करण्याची क्षमता यामुळे या पाणबुड्या आधुनिक नौदल युद्धात ‘सायलेंट किलर’ म्हणून ओळखल्या जातात. या प्रकल्पामुळे भारताची सागरी सुरक्षा अधिक भक्कम होणार असून जागतिक पातळीवर भारतीय नौदलाची ताकद आणि विश्वासार्हता आणखी वाढणार आहे.