पाकिस्तान, सौदी अरेबिया, तुर्की युती भारतासाठी डोकेदुखी!

Pakistan Saudi Arabia Turkey alliance गेल्या वर्षी सौदी अरेबिया आणि पाकिस्तान यांच्यातील संरक्षण करार जागतिक चर्चेचा विषय बनला होता. या करारानुसार, एखाद्या देशावर हल्ला झाला तर तो हल्ला दुसऱ्या देशावरही मानला जाईल. ही युक्ती नाटोच्या धोरणाशी सुसंगत आहे, जिथे एखाद्या सदस्यावर हल्ला संपूर्ण गटावर हल्ला मानला जातो. आता पाकिस्तान आणि सौदी अरेबियासह तुर्की देखील या करारात सामील होण्यास इच्छुक आहे आणि तिन्ही देश “इस्लामिक नाटो” या नावाखाली एक लष्करी गट निर्माण करण्याचा प्रयत्न करत आहेत. ब्लूमबर्गच्या अहवालानुसार, तुर्कीने सौदी-पाकिस्तान संरक्षण कराराचा भाग होण्याची उत्सुकता दाखवली असून संबंधित बैठका सुरू आहेत. तिन्ही देशांमध्ये सामरिक हितसंबंध आच्छादित आहेत आणि आधीपासूनच या देशांमध्ये मजबूत संबंध आहेत. इस्लामिक नाटोचा संभाव्य विस्तार महत्त्वाचा आहे कारण तुर्की ही अमेरिका नेतृत्वाखालील नाटोची महत्त्वाची सदस्य देश असून, त्याचे सैन्य नाटोमध्ये दुसऱ्या क्रमांकाचे आहे.

 

 

सौदी अरेबिया, पाकिस्तान आणि तुर्की यांच्या लष्करी संबंधांमध्ये आधीपासूनच सामरिक सहकार्य दिसून येते. तुर्की पाकिस्तानी नौदलासाठी युद्धनौका तयार करत आहे, पाकिस्तानी एफ-१६ लढाऊ विमानांचे आधुनिकीकरण करीत आहे, तर सौदी अरेबिया आणि तुर्की ड्रोन तंत्रज्ञानाची देवाणघेवाण करत आहेत. या गटात सौदी अरेबिया आर्थिक मदत करेल, पाकिस्तान अणुशस्त्रे आणि मनुष्यबळ देईल, तर तुर्की लष्करी कौशल्य आणि संरक्षण उद्योगातील योगदान करेल.

 

 

मुस्लिम देशांमध्ये इराण विरोधी धोरणासोबत सुन्नी नेतृत्वाखालील स्थिरता राखण्यावरही तिन्ही देश एकमत आहेत. तुर्की, सौदी अरेबिया आणि पाकिस्तानच्या युतीमुळे दक्षिण आशिया, मध्य पूर्व आणि आफ्रिकेतील सामरिक परिस्थिती बदलण्याची शक्यता आहे. भारतासाठी चिंता आहे का? अशा प्रकारच्या लष्करी युतीत पाकिस्तान आणि तुर्की सारख्या देशांचा सहभाग भारताच्या दृष्टीने धोका निर्माण करू शकतो. तथापि, विश्लेषकांचा असा अंदाज आहे की ही युती प्रत्यक्षात राबवणे सोपे नाही आणि ती फक्त राजनैतिक व सामरिक चर्चेपुरती मर्यादित राहण्याची शक्यता अधिक आहे.