चिनाब नदीवर भारताचा नवा प्रकल्प; पाक म्हणाला - आम्हाला माहितीही दिली नाही

indias-new-project-on-chenab-river जम्मू आणि काश्मीरच्या केंद्रशासित प्रदेशातील चिनाब नदीवरील २६० मेगावॅटच्या दुलहस्ती स्टेज-२ जलविद्युत प्रकल्पाला भारताने मान्यता दिल्याने पाकिस्तान संतापला आहे. पाकिस्तान याला सिंधू पाणी कराराचे (आईडब्ल्यूटी) उल्लंघन म्हणत आहे. विशेष म्हणजे, भारताने गेल्या वर्षीच दशके जुना हा करार स्थगित केला. तेव्हापासून, भारत आपल्या मर्जीनुसार पाकिस्तानात वाहणाऱ्या नद्यांवर प्रकल्पांना मान्यता देत आहे. पाकिस्तानचे नवीनतम विधान पाकिस्तानची असहाय्यता स्पष्टपणे दर्शवते. पाकिस्तानने यापूर्वी अनेक वेळा भारताकडे नदीच्या पाण्याची विनंती केली आहे.

 

 

पाकिस्तानच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते ताहिर हुसेन अंद्राबी यांनी गुरुवारी सांगितले की, भारताने या प्रकल्पाबाबत कोणतीही पूर्व माहिती किंवा सूचना दिली नाही, जी १९६० च्या सिंधू पाणी कराराचे स्पष्ट उल्लंघन आहे. indias-new-project-on-chenab-river त्यांनी याला आंतरराष्ट्रीय कायदा आणि द्विपक्षीय करारांचे उल्लंघन म्हटले. पाकिस्तानचा दावा आहे की या करारानुसार, भारताला पश्चिमेकडील नद्यांचा (सिंधू, झेलम आणि चिनाब) मर्यादित वापर करण्याची परवानगी आहे आणि कोणत्याही नवीन प्रकल्पांबद्दल पाकिस्तानसोबत माहिती सामायिक करण्याचा अधिकार आहे. प्रवक्त्यांनी सांगितले की, "भारत चिनाब नदीवर दुलहस्ती टप्पा-२ प्रकल्प बांधण्याची योजना आखत आहे असे मीडिया रिपोर्ट्स आम्हाला आढळले आहेत. या संदर्भात कोणतीही पूर्व माहिती देण्यात आली नाही, जी गंभीर चिंतेची बाब आहे."

पाकिस्तानी परराष्ट्र मंत्रालयाने सांगितले की, सिंधू जल करारासंदर्भात पाकिस्तानी आयुक्तांनी भारतातील आपल्या समकक्ष अधिकाऱ्याकडे संबंधित प्रकल्पांच्या स्वरूपाबाबत, व्याप्तीबाबत आणि तांत्रिक तपशीलांबाबत स्पष्टीकरण मागितले आहे. तसेच हा प्रकल्प पूर्णपणे नवा आहे की आधीपासून अस्तित्वात असलेल्या प्रकल्पामध्ये काही बदल किंवा अतिरिक्त काम करण्यात येत आहे, याचीही माहिती त्यांनी मागवली आहे. indias-new-project-on-chenab-river परराष्ट्र मंत्रालयाच्या प्रवक्त्याने स्पष्ट केले की, सिंधू जल कराराच्या (आईडब्ल्यूटी) तरतुदींनुसार भारताला पश्चिमेकडील नद्यांवर कोणताही जलविद्युत प्रकल्प एकतर्फीपणे उभारण्यासाठी आपल्या मर्यादित हक्कांचा गैरवापर करता येणार नाही.

भारताच्या बाजूने, पर्यावरण मंत्रालयाच्या एका समितीने डिसेंबर २०२५ मध्ये जम्मू आणि काश्मीरच्या किश्तवार जिल्ह्यातील या नदीच्या प्रवाहाच्या प्रकल्पाला पर्यावरणीय मंजुरी दिली. indias-new-project-on-chenab-river हा प्रकल्प सध्याच्या ३९० मेगावॅट क्षमतेच्या दुलहस्ती स्टेज-१ प्रकल्पाचा विस्तार आहे. समितीने नमूद केले की प्रकल्पाचे मापदंड करारानुसार आहेत, परंतु एप्रिल २०२५ मध्ये पहलगाम दहशतवादी हल्ल्यानंतर भारताने सिंधू पाणी करार स्थगित केला आहे. या हल्ल्यात २६ लोक ठार झाले होते, ज्याचा दावा पाकिस्तानस्थित दहशतवादी गट लष्कर-ए-तैयबा (एलईटी) च्या प्रॉक्सी संघटनेने द रेझिस्टन्स फ्रंट (टीआरएफ) ने केला होता. करार स्थगितीनंतर, भारत सिंधू खोऱ्यातील सावलकोट (१,८५६ मेगावॅट), रतले, बुरसर आणि पाकल दुल सारख्या अनेक प्रकल्पांना वेगाने पुढे नेत आहे. भारतीय सूत्रांनुसार, ही पावले पाण्याची सुरक्षा आणि जलविद्युत क्षमता वाढवण्याच्या उद्देशाने आहेत.