मर्चंट नेव्हीमध्ये करिअर कसे घडवू शकता? दहावीनंतर कोणते अभ्यास आवश्यक आहेत?

नवी दिल्ली, 

 

 

 

मर्चंट नेव्ही हे एक असे क्षेत्र आहे जे मालवाहू जहाजे, टँकर, कंटेनर जहाजे आणि प्रवासी जहाजे चालवते. ही जहाजे एका देशातून दुसऱ्या देशात वस्तू आणि प्रवाशांची वाहतूक करतात. मर्चंट नेव्हीमध्ये काम करणारे लोक समुद्रात असताना जहाज ऑपरेशन्स, मशिनरी, नेव्हिगेशन आणि सुरक्षिततेसाठी जबाबदार असतात.

जर एखादा विद्यार्थी दहावी उत्तीर्ण झाला असेल आणि त्याला मर्चंट नेव्हीमध्ये सामील व्हायचे असेल, तर त्याने गणित आणि विज्ञान विषयांसह दहावी उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे. दहावीनंतर, विद्यार्थी सामान्यतः जीपी रेटिंग (जनरल पर्पज रेटिंग) सारखे अभ्यासक्रम घेऊ शकतात, जे डेक आणि इंजिन ऑपरेशन्स दोन्हीमध्ये मूलभूत प्रशिक्षण देते. हा अभ्यासक्रम प्रवेश-स्तरीय जहाजावरील रोजगाराचे दरवाजे उघडतो. अधिकारी बनू इच्छिणारे विद्यार्थी बहुतेकदा बारावीत भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र आणि गणित (पीसीएम) शिकतात आणि नंतर डिप्लोमा किंवा पदवी अभ्यासक्रम घेतात.

मर्चंट नेव्हीमध्ये करिअर करण्यासाठी, उमेदवाराने दहावी किंवा बारावी उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे, ज्यामध्ये गणित आणि विज्ञान हे अनिवार्य विषय आहेत. साधारणपणे, या क्षेत्रात प्रवेशासाठी वयोमर्यादा १७ ते २५ वर्षांच्या दरम्यान असते. जहाजावर काम करणे आव्हानात्मक असल्याने शारीरिक तंदुरुस्ती देखील आवश्यक आहे. उमेदवारांना ६/६ दृष्टी असणे आवश्यक आहे आणि रंगांधळेपणा नसणे आवश्यक आहे. शिवाय, मर्चंट नेव्हीमध्ये सामील होण्यापूर्वी, व्यक्ती सागरी परिस्थितीत सुरक्षितपणे काम करू शकेल याची खात्री करण्यासाठी सरकार-मान्यताप्राप्त डॉक्टरांकडून वैद्यकीय तंदुरुस्ती चाचणी उत्तीर्ण होणे अनिवार्य आहे.

मर्चंट नेव्हीची नोकरी ही सामान्य ऑफिस जॉबसारखी नसते. येथे काम जहाजाच्या करारावर आधारित असते, जे ४ ते ९ महिने टिकू शकते. कामाचे तास शिफ्टनुसार निश्चित केले जातात. त्यानंतर दीर्घ सुट्टी येते, जी या करिअरचे एक विशेष वैशिष्ट्य मानले जाते.

मर्चंट नेव्हीमधील पगार हा या करिअरचा सर्वात मोठा आकर्षण मानला जातो. सुरुवातीला, जेव्हा एखादा विद्यार्थी प्रशिक्षण पूर्ण करतो आणि जहाजावर काम करण्यास सुरुवात करतो, तेव्हा तो दरमहा अंदाजे २५,००० ते ६०,००० रुपये पगार मिळवू शकतो. वाढत्या अनुभव आणि रँकसह, पगार वेगाने वाढतो, काही वर्षांत दरमहा १.५ लाख ते ३ लाख रुपये पर्यंत पोहोचतो. मुख्य अधिकारी, मुख्य अभियंता किंवा कॅप्टन यासारख्या वरिष्ठ पदांवर दरमहा ६ लाख ते १० लाख रुपये किंवा त्याहूनही अधिक पगार मिळू शकतो. महत्त्वाचे म्हणजे, अनेक प्रकरणांमध्ये, मर्चंट नेव्हीचे उत्पन्न करमुक्त असते, ज्यामुळे हे करिअर आर्थिकदृष्ट्या अधिक आकर्षक बनते.