समुद्रातील नैसर्गिक चमत्कार... कसा तयार होतो मोती
Total Views |
नवी दिल्ली,
pearls formed मोती हे पृथ्वीवरील सर्वात आकर्षक नैसर्गिक रत्नांपैकी एक आहेत. हे खडकांमधून काढले जात म्हणून नाही तर पाण्याखालील सजीवांनी तयार केले आहे म्हणून आहे. हिरे किंवा सोन्यासारखे नाही, मोती ऑयस्टर आणि शिंपल्यांसारख्या मोलस्कमधील नैसर्गिक संरक्षण यंत्रणेद्वारे तयार होतात. समुद्रात मोती कसे तयार होतात ते जाणून घेऊया.
मोती निर्मितीची प्रक्रिया तेव्हा सुरू होते जेव्हा वाळूचा कण, एक लहान दगड किंवा मोडतोड यासारखा परदेशी कण चुकून मोलस्कच्या मऊ ऊतींमध्ये प्रवेश करतो. यामुळे लक्षणीय अस्वस्थता आणि चिडचिड होते कारण मोलस्कला त्याच्या शरीरातून ते काढून टाकण्याचा कोणताही सोपा मार्ग नाही.
निसर्गाची संरक्षण यंत्रणा सुरू होते.
मोलस्क चिडचिडी बाहेर काढण्यासाठी नैसर्गिक संरक्षणात्मक प्रतिक्रिया सक्रिय करतो. दुखापत टाळण्यासाठी आणि जळजळ कमी करण्यासाठी, ते बाहेर काढण्याऐवजी वेगळे करण्यास सुरुवात करते. मोलस्क मोत्याची आई म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या नॅक्रे नावाच्या गुळगुळीत, चमकदार पदार्थाचे स्राव करण्यास सुरुवात करतो. नॅक्रे प्रामुख्याने कॅल्शियम कार्बोनेट आणि कॉन्चिओलिनपासून बनलेला असतो. तो बाह्य कणांना आवरण देतो.
कालांतराने नॅक्रेचे थरांवर थर जमा होतो, हजारो सूक्ष्म थर हळूहळू जळजळीभोवती तयार होतात. प्रत्येक थर मोत्याचा आकार, गुळगुळीतपणा आणि चमक वाढवतो. या प्रक्रियेला महिने किंवा वर्षे देखील लागू शकतात. थर जमा होत राहिल्याने, बाह्य कण पूर्णपणे तयार झालेल्या मोत्यात रूपांतरित होतो. मोत्याचा आकार, आणि चमक नॅक्रे थर किती समान रीतीने जमा होतात यावर अवलंबून असते.
मोती इतके दुर्मिळ का आहेत?
नैसर्गिक मोत्याची निर्मिती ही एक अतिशय दुर्मिळ घटना आहे कारण ती पूर्णपणे योगायोगावर अवलंबून असते. ही दुर्मिळता नैसर्गिक मोतींना इतके मौल्यवान बनवते. आज उपलब्ध असलेले बहुतेक मोती सुसंस्कृत मोती आहेत. मानवांनी ऑयस्टरमध्ये एक लहान केंद्रक घालून नियंत्रित परिस्थितीत ही नैसर्गिक प्रक्रिया जाणूनबुजून सुरू करून ते तयार केले आहेत.