बजेट २०२६: पर्यटन क्षेत्रासाठी काय मिळाले खास? अर्थसंकल्पातील मोठ्या घोषणा

budget-2026-on-tourism-sector २०२६ च्या अर्थसंकल्पात अर्थमंत्री निर्मला सीतारमण यांनी पर्यटन क्षेत्राबाबत अनेक घोषणा केल्या. यामध्ये पर्यटक मार्गदर्शकांना कौशल्य प्रशिक्षण देणे, राष्ट्रीय आतिथ्य संस्था स्थापन करणे आणि परदेशी प्रवासावरील टीसीएसमध्ये लक्षणीय घट करून प्रवास खर्चात लक्षणीय घट करणे समाविष्ट आहे. या घोषणांमध्ये पर्यटनाशी संबंधित रोजगार पद्धतींमध्ये बदल आणि पर्यटनासाठी कोणत्या सुधारणा केल्या जातील याची रूपरेषा आहे. २०२६ च्या अर्थसंकल्पात पर्यटन क्षेत्राबाबत केलेल्या प्रमुख घोषणांचा शोध घेऊया.

 

 

राष्ट्रीय आतिथ्य संस्था: पर्यटन आणि आतिथ्य क्षेत्रात व्यावसायिक शिक्षण आणि नेतृत्व मजबूत करण्यासाठी एक समर्पित राष्ट्रीय आतिथ्य संस्था स्थापन करण्याचा प्रस्ताव मंजूर करण्यात आला. budget-2026-on-tourism-sectorते शैक्षणिक संस्था, उद्योग आणि सरकार यांच्यात एक पूल म्हणून काम करेल.

१०,००० पर्यटक मार्गदर्शकांना प्रशिक्षण दिले जाईल: इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंटच्या सहकार्याने १२ आठवड्यांचा पायलट प्रोग्राम २० लोकप्रिय पर्यटन स्थळांमध्ये प्रशिक्षण अभ्यासक्रमांद्वारे १०,००० पर्यटक मार्गदर्शकांना प्रशिक्षण देईल, ज्यामुळे रोजगार आणि पर्यटकांचे अनुभव सुधारतील.

पर्यटनासाठी डिजिटल नॉलेज ग्रिड: पर्यटनाच्या आवडीच्या सर्व सांस्कृतिक आणि आध्यात्मिक स्थळांचे डिजिटल दस्तऐवजीकरण करण्यासाठी एक राष्ट्रीय डेस्टिनेशन डिजिटल नॉलेज ग्रिड स्थापन केला जाईल. budget-2026-on-tourism-sector डिजिटल नॉलेज ग्रिड पर्यटन स्थळांचे मॅपिंग करेल, माहितीची उपलब्धता आणि गंतव्यस्थान नियोजन सुधारेल.

प्रवास खर्चात कपात: परदेशी टूर पॅकेजेसवरील टीसीएस २०% वरून २% पर्यंत कमी करण्यात आला आहे, ज्यामुळे प्रवाशांना आणि प्रवास उद्योगाला तात्काळ दिलासा मिळेल.

ईशान्य भारतातील बौद्ध सर्किट: अरुणाचल प्रदेश, आसाम, मणिपूर, मिझोरम, सिक्कीम आणि त्रिपुरामध्ये बौद्ध सर्किट विकसित करण्याच्या नवीन योजना आहेत, ज्यामध्ये मठ, तीर्थक्षेत्रे आणि कनेक्टिव्हिटीचे जतन समाविष्ट आहे.

ऐतिहासिक शहरे सांस्कृतिक स्थळे बनतील: धोलावीरा, राखीगढी आणि सारनाथ सारख्या प्राचीन स्थळांचे वारसा पर्यटनाला प्रोत्साहन देण्यासाठी अनुभवात्मक सांस्कृतिक स्थळांमध्ये रूपांतर केले जाईल.

हिमाचल, उत्तराखंड आणि काश्मीरमध्ये पर्वतीय मार्ग विकसित केले जातील: भारतातील सर्वोत्तम ट्रेकिंग आणि हायकिंग अनुभव देण्यासाठी हिमाचल, उत्तराखंड आणि काश्मीरमध्ये पर्वतीय मार्ग विकसित केले जातील. रेल्वे पर्यटनात वाढ झाल्यामुळे लोकांना पर्वतीय स्थळांपर्यंत सहज पोहोचता येईल.

वैद्यकीय पर्यटन केंद्रे: केंद्रीय अर्थमंत्र्यांनी अर्थसंकल्पात राज्यांनुसार पाच प्रादेशिक वैद्यकीय पर्यटन केंद्रे स्थापन करण्याची घोषणा केली. budget-2026-on-tourism-sector ही केंद्रे एकात्मिक आरोग्यसेवा संकुल म्हणून काम करतील, ज्यामध्ये वैद्यकीय, शैक्षणिक आणि संशोधन सुविधा असतील.