आज आकाशात एक विलक्षण खगोलीय देखावा

नवी दिल्ली, 

celestial spectacle आज संध्याकाळी सूर्य मावळल्यानंतर आकाशात एक विलक्षण खगोलीय देखावा अनुभवता येणार आहे. निरभ्र वातावरण असल्यास भारतासह जगातील अनेक भागांतून सूर्यमालेतील सहा ग्रह एकाच दिशेत रेषेत उभे असल्यासारखे दिसणार आहेत. या दृश्यात बुध, शुक्र, गुरू, शनि, युरेनस आणि नेपच्यून या ग्रहांचा समावेश असेल.

 

 

 

 

 

खगोलशास्त्रात अशा प्रकारे अनेक ग्रह पृथ्वीवरून पाहताना एकाच बाजूस आणि जवळजवळ सरळ ओळीत दिसतात, त्या घटनेला ग्रहांची परेड असे म्हटले जाते. प्रत्यक्षात हे ग्रह अवकाशात तंतोतंत एका रेषेत नसतात; मात्र पृथ्वीवरील निरीक्षकाला ते एका दिशेत उभे असल्याचा भास होतो. त्यामुळे हा देखावा नेहमीपेक्षा वेगळा आणि आकर्षक ठरतो.

तज्ज्ञांच्या मते, सूर्यास्तानंतर सुमारे अर्ध्या तासाने पश्चिम क्षितिजाकडे पाहिल्यास हे दृश्य स्पष्टपणे दिसू शकते. शहरातील गच्चीवरून किंवा मोकळ्या जागेतून हे निरीक्षण करणे सोयीचे ठरेल. ज्या ठिकाणी प्रकाशप्रदूषण कमी आहे, तेथे ग्रह अधिक स्पष्टपणे दिसतील.

या परेडमध्ये सर्वाधिक तेजस्वी भासणारा ग्रह शुक्र असेल. तो पश्चिमेकडील क्षितिजाजवळ उठून दिसेल. बुधही त्याच्या आसपासच दिसणार आहे. गुरू आणि शनि तुलनेने वरच्या दिशेला असतील, तर युरेनस आणि नेपच्यून पाहण्यासाठी दुर्बिणीची मदत घ्यावी लागेल. या वेळी मंगळ या रांगेत नसल्याने सहा ग्रहांची परेड अशी नोंद केली जात आहे.

ग्रह आणि ताऱ्यांमध्ये फरक ओळखण्यासाठी एक साधा नियम उपयोगी पडतो. तारे लुकलुकतात, तर ग्रहांचा प्रकाश तुलनेने स्थिर भासतो.celestial spectacle गुरूचा तेजस्वी प्रकाश दक्षिण आकाशात ओरियन नक्षत्राजवळ सहज लक्ष वेधून घेईल.

अंतराळ संशोधन संस्थांनी सूर्य पूर्णपणे मावळल्यानंतरच आकाश निरीक्षण करण्याचा सल्ला दिला आहे. मावळत्या सूर्याच्या दिशेने थेट पाहणे डोळ्यांसाठी अपायकारक ठरू शकते. त्यामुळे सुरक्षिततेची काळजी घेणे आवश्यक आहे.

ग्रहांची अशी मांडणी रोज पाहायला मिळत नाही. खगोलप्रेमींसाठी सूर्यमालेची रचना प्रत्यक्ष डोळ्यांनी अनुभवण्याची ही एक दुर्मीळ संधी मानली जात आहे. योग्य दिशा आणि स्वच्छ आकाश लाभले, तर हा निसर्गदृश्याचा अद्भुत क्षण प्रत्येकाला अनुभवता येईल.