मार्च महिन्यातील उष्णतेने मोडला तीन वर्षांचा विक्रम; 'एल निनो'मुळे तापमान वाढणार

march-heat-breaks-three-year-record : उत्तर प्रदेशात मार्च महिना नुकताच सुरू झाला आहे, पण सूर्य आधीच कडक होत आहे. अलिगड मुस्लिम विद्यापीठातील (एएमयू) तज्ज्ञांनी इशारा दिला आहे की या वर्षीची उष्णता मागील सर्व विक्रम मोडू शकते. फेब्रुवारीच्या अखेरीस, पारा ३२ अंश सेल्सिअसच्या पुढे गेला, ज्यामुळे गेल्या तीन वर्षांचा विक्रम मोडला. हवामानशास्त्रज्ञांचा असा विश्वास आहे की एल निनोच्या प्रभावामुळे, यावर्षी उष्णतेची लाट तीव्र होईलच, परंतु त्याचा मान्सून आणि पिकांच्या आरोग्यावरही खोल परिणाम होऊ शकतो.

 

 

 

 

एएमयूच्या भूगोल विभागाच्या सहाय्यक प्राध्यापक सलेहा जमाल यांनी स्पष्ट केले की, येत्या काही महिन्यांत उष्णतेत वाढ होण्याची चिन्हे आहेत. अलिकडच्या काळात तापमानात तीव्र वाढ नोंदवली गेली आहे. उदाहरणार्थ, २८ फेब्रुवारी रोजी तापमान ३२ अंश सेल्सिअसच्या वर पोहोचले, ज्यामुळे गेल्या तीन वर्षांचा विक्रम मोडला गेला. यावरून असे सूचित होते की येत्या काही महिन्यांत उष्णता आणखी तीव्र होऊ शकते.

 

प्राध्यापक सलेहा जमाल म्हणतात की याचे एक प्रमुख कारण एल निनोची शक्यता असू शकते. एल निनो हा एक उष्ण सागरी प्रवाह आहे जो पॅसिफिक महासागरात तयार होतो, ज्यामुळे जगभरातील हवामानाचे स्वरूप बदलते. याचा परिणाम भारतातील मान्सूनवरही होतो, कधीकधी पाऊस कमी पडतो. सुरुवातीच्या टप्प्यात एल निनोची उपस्थिती पूर्णपणे निश्चित करणे शक्य नसले तरी, आधीच चिन्हे दिसत आहेत. जर जास्त उष्णता आणि कमी पाऊस पडला तर त्याचा पिकांवर परिणाम होऊ शकतो.

 

त्यांनी स्पष्ट केले की मार्च हा रब्बी पिकांसाठी कापणीचा काळ असतो. अति तापमानामुळे धान्य पूर्णपणे विकसित होण्यास अडथळा येतो, ज्यामुळे त्यांच्या गुणवत्तेवर परिणाम होतो. जेव्हा पिकाची गुणवत्ता खालावते तेव्हा शेतकऱ्यांना चांगले बाजारभाव मिळू शकत नाहीत. येत्या काही महिन्यांत खरीप पिकांची पेरणी देखील सुरू होईल, प्रामुख्याने भाताची. अशा परिस्थितीत, शेतकऱ्यांना आगाऊ तयारी करण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.

 

प्राध्यापकांनी यावर भर दिला आहे की शेतकऱ्यांनी आधीच पुरेसे पाणी व्यवस्था करावी जेणेकरून पाऊस कमी असला तरी पिकांना आवश्यक सिंचन मिळू शकेल. याव्यतिरिक्त, कमी पाण्यातही चांगले उत्पादन देऊ शकतील अशा बियाणे जाती निवडणे चांगले होईल. प्राध्यापक सलेहा जमाल यांच्या मते, हवामान अंदाजानुसार शेतकऱ्यांनी आगाऊ तयारी केल्यास येणाऱ्या उष्णतेचा आणि संभाव्य दुष्काळाचा परिणाम लक्षणीयरीत्या कमी करता येईल.