इराण प्रश्नावर संयुक्त राष्ट्रांत रशिया-चीन अमेरिकेसमोर उभे!

Russia-China stand against America मध्यपूर्वेतील तणावाच्या पार्श्वभूमीवर आंतरराष्ट्रीय पातळीवरही मतभेद तीव्र झाले आहेत. संयुक्त राष्ट्रांच्या सुरक्षा परिषदेच्या बैठकीत इराणच्या अणुकार्यक्रमाच्या मुद्द्यावरून अमेरिका आणि पाश्चात्य देशांचा रशिया व चीनसोबत जोरदार वाद झाला. या बैठकीत अमेरिकेने इराणविरुद्ध सुरू असलेल्या लष्करी कारवाईचे समर्थन करण्याचा प्रयत्न केला, तर रशिया आणि चीनने अमेरिकेच्या भूमिकेवर तीव्र आक्षेप घेत इराणच्या बाजूने भूमिका मांडली. या महिन्यात सुरक्षा परिषदेच्या अध्यक्षपदाची जबाबदारी अमेरिकेकडे आहे. त्या पार्श्वभूमीवर झालेल्या बैठकीत इराणवर लादलेल्या निर्बंधांवर देखरेख ठेवणाऱ्या समितीच्या कामकाजावरही चर्चा झाली.

 

 

ही समिती सामान्यतः १७३७ समिती म्हणून ओळखली जाते. बैठकीदरम्यान रशिया आणि चीनने या समितीतील चर्चा थांबवण्याचा प्रयत्न केला, मात्र सुरक्षा परिषदेतील बहुसंख्य सदस्यांनी हा प्रस्ताव नाकारला. पंधरा सदस्यांपैकी अकरा सदस्यांनी चर्चा सुरू ठेवण्याच्या बाजूने मत दिले, तर रशिया आणि चीनने त्याला विरोध दर्शवला. संयुक्त राष्ट्रांमध्ये अमेरिकेचे प्रतिनिधी माइक वॉल्ट्झ यांनी या वेळी रशिया आणि चीनवर थेट आरोप केले. त्यांच्या मते हे दोन्ही देश इराणचे संरक्षण करण्याचा प्रयत्न करत आहेत. त्यांनी सर्व सदस्य राष्ट्रांनी इराणवर शस्त्रास्त्रांवरील निर्बंध कडक करावेत, क्षेपणास्त्र तंत्रज्ञानाच्या देवाणघेवाणीवर बंदी घालावी तसेच संबंधित आर्थिक संसाधने गोठवावीत, असेही आवाहन केले.

 

यावर प्रतिक्रिया देताना संयुक्त राष्ट्रांमधील रशियाचे राजदूत वसिली नेबेन्झ्या यांनी अमेरिकेवर उलट टीका केली. त्यांच्या मते अमेरिका आणि तिचे सहयोगी देश इराण अण्वस्त्रे तयार करत असल्याच्या आरोपांमुळे अनावश्यक भीती आणि तणाव निर्माण करत आहेत. आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा संस्थेच्या अहवालांमध्ये अशा दाव्यांना स्पष्ट आधार मिळालेला नाही, असे त्यांनी नमूद केले. चीनचे प्रतिनिधी फू काँग यांनीही अमेरिकेच्या धोरणावर प्रश्न उपस्थित केले. त्यांच्या मते इराणच्या अणुकार्यक्रमाच्या वादात तणाव वाढण्यामागे वॉशिंग्टनची धोरणेही जबाबदार आहेत. शांततेसाठी चालू असलेल्या चर्चेदरम्यान अमेरिकेने इराणविरुद्ध शक्तीचा वापर केल्यामुळे राजनैतिक मार्गाने तोडगा काढण्याचे प्रयत्न कमकुवत झाले, असे त्यांनी सांगितले.

 

दरम्यान, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणच्या संभाव्य अण्वस्त्र कार्यक्रमाला या संघर्षाचे मुख्य कारण ठरवले आहे. त्यांच्या मते इराणकडून अण्वस्त्र विकसित होण्याची शक्यता थांबवणे अत्यावश्यक आहे. याच कारणावरून अमेरिकेने इराणविरुद्ध लष्करी कारवाई सुरू केल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. या पार्श्वभूमीवर संयुक्त राष्ट्रांमध्ये झालेल्या या वादामुळे जागतिक राजकारणातील मतभेद अधिकच ठळकपणे समोर आले आहेत.