LPG ला पर्याय सापडला! शास्त्रज्ञांनी केली कमाल

LPG alternative सध्या देशभरात इराण आणि इस्त्रायल यांच्यातील संघर्षामुळे एलपीजी गॅसच्या पुरवठ्यात मोठा तुटवडा निर्माण झाला आहे. या संकटामुळे घराघरात गॅस सिलेंडर मिळवण्यासाठी ग्राहकांची गर्दी वाढली असून, हॉटेल्स, कारखाने आणि मेस यांसारख्या व्यावसायिक संस्थांना देखील त्याचा फटका बसत आहे. याच संकटाच्या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने स्पष्ट केले आहे की, देशात एलपीजी गॅसचा कोणताही तुटवडा नाही, परंतु एलपीजीच्या पुरवठ्याची समस्या निर्माण झाल्याने नागरिकांना काही अडचणी येत आहेत.

 

 

दरम्यान, पुण्याच्या नॅशनल केमिकल लॅबोरेटरीमधील शास्त्रज्ञांनी एलपीजीला पर्याय म्हणून ‘डीएमई’ (डायमिथाइल एथर) गॅस तयार करण्यामध्ये यश मिळवले आहे. या गॅसची निर्मिती एक मोठा शोध ठरू शकतो, कारण यामुळे एलपीजीच्या अवलंबित्वात कमी होऊ शकते.

पुण्यातील नॅशनल केमिकल लॅबोरेटरीतील डॉक्टर तिरूमलाईवामी राजा आणि त्यांच्या टीमने गेल्या 20 वर्षांपासून या गॅसच्या निर्मितीसाठी कठोर परिश्रम घेतले आहेत. या गॅसच्या उत्पादनासाठी आवश्यक असलेली उत्पेरक प्रयोगशाळेत तयार करण्यात यश आले आहे. डॉक्टर राजा आणि त्यांच्या टीमने यापूर्वी कागदावर असलेल्या या शोधाला आता प्रत्यक्ष उत्पादनात आणले आहे, आणि रोज 250 किलो ‘डीएमई’ गॅस तयार केला जात आहे.‘डीएमई’ गॅसाचे उत्पादन केले जात असल्याने, एलपीजीमध्ये याचा 8 टक्के भाग मिसळता येईल, असे शास्त्रज्ञांनी सांगितले. यामुळे एलपीजी गॅसच्या इतर देशांवर अवलंबित्व कमी होईल आणि देशातील गॅस संकटावर मात करण्याचा एक पर्याय मिळू शकतो. ‘डीएमई’ गॅसाचे उत्पादन मोठ्या प्रमाणावर झाल्यास त्याची किंमत एलपीजीपेक्षा कमी होण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे इंधनाच्या किमतीतही कमी होईल. पुण्यात तयार करण्यात आलेला हा वायु पूर्णपणे स्वदेशी आहे आणि या गॅसचे उत्पादन वाढवण्यासाठी औद्योगिक कंपन्यांसोबत चर्चा सुरू आहे.देशातील एलपीजी गॅस तुटवड्यामुळे केंद्र सरकारला आवश्यक वस्तू देखभाल कायदा (ESMA) लागू करावा लागला आहे. इराणने होर्मुझ सामुद्रधुनीतून होणारी इंधन वाहतूक थांबवली आहे, ज्यामुळे भारताला तेल आणि नैसर्गिक वायूच्या पुरवठ्यात अडथळा निर्माण झाला आहे. LPG alternative  भारताला आपल्या एलपीजीचा 90 टक्के पुरवठा आखाती देशांमधून मिळतो आणि या संघर्षामुळे या देशांमधून होणारा पुरवठा थांबवण्यात आलेला आहे. यामुळे एलपीजी आणि एलएनजीच्या पुरवठ्याला मोठा धक्का बसला आहे.

 

एलपीजीच्या तुटवड्याचा सामना करण्यासाठी सरकार आणि शास्त्रज्ञ विविध पर्याय शोधत आहेत. पुण्यातील शास्त्रज्ञांनी तयार केलेला ‘डीएमई’ गॅस हा एक सकारात्मक कदम ठरू शकतो. यामुळे स्वदेशी पर्यायाचा वापर वाढवला जाऊ शकतो, तसेच एलपीजीवर होणारे अवलंबित्व कमी होईल. यावर अधिक काम सुरू असून, येणाऱ्या काळात या गॅसचे उत्पादन देशभरात उपलब्ध होईल, अशी आशा आहे.