मध्य पूर्वेतील हा देश गोळीबारात अडकला! केवळ इराणच नाही, तर अमेरिका देखील...

iran-us-crossfire : मध्यपूर्वेतील सुरू असलेल्या युद्धादरम्यान, इराक अशा परिस्थितीत अडकला आहे जिथे त्याला दोन्ही बाजूंनी हल्ल्यांना तोंड द्यावे लागत आहे. एकीकडे, इराण आणि त्याचे सहयोगी मिलिशिया गट अमेरिकन तळांवर आणि हितसंबंधांवर हल्ला करत आहेत, तर दुसरीकडे, अमेरिका देखील प्रत्युत्तर म्हणून इराकमधील मिलिशिया तळांना लक्ष्य करत आहे. यामुळे इराकला हळूहळू मोठ्या संकटाकडे नेले जात आहे.

 

 

 

 

अमेरिका आणि इस्रायलने २८ फेब्रुवारी रोजी इराणवर मोठ्या प्रमाणात हल्ले सुरू केल्यापासून संपूर्ण प्रदेशात तणाव तीव्र झाला आहे. त्यानंतर, इराण आणि त्याच्या संलग्न संघटनांनी अनेक ठिकाणी प्रत्युत्तरात्मक हल्ले सुरू केले. या संघर्षाचा थेट परिणाम आता इराकमध्ये दिसून येत आहे.

युद्ध सुरू झाल्यापासून, इराकमध्ये अमेरिकन लष्करी तळ, दूतावास आणि ऊर्जा पायाभूत सुविधांना लक्ष्य केले गेले आहे. राजधानी बगदाद आणि उत्तरेकडील एर्बिल शहरातील विमानतळाभोवती ड्रोन आणि क्षेपणास्त्र हल्ले देखील नोंदवले गेले आहेत. या हल्ल्यांमध्ये प्रामुख्याने अमेरिका आणि त्याच्या मित्र राष्ट्रांना लक्ष्य केले गेले आहे.

उत्तर इराकमधील कुर्दिश प्रदेशाची राजधानी असलेल्या एर्बिलमध्ये जवळजवळ दररोज ड्रोन हल्ल्यांचा प्रयत्न होत आहे. अमेरिकन लष्करी तळ, तसेच व्यावसायिक क्षेत्रे आणि काही हॉटेल्स देखील लक्ष्य करण्यात आली. स्थानिक माध्यमांच्या वृत्तानुसार, लोक अनेकदा कॅफे आणि बाजारपेठांमध्ये बसलेले असताना अचानक ड्रोनचा आवाज आला, त्यानंतर स्फोटाचा आवाज आला आणि धुराचे लोट पसरले.

या हल्ल्यांना प्रत्युत्तर म्हणून, अमेरिकेनेही आपल्या कारवाया तीव्र केल्या आहेत. अमेरिकन सैन्याने इराकच्या अनेक भागात इराण-समर्थित मिलिशिया तळांवर हवाई हल्ले केले आहेत, ज्यात बगदादच्या दक्षिणेकडील जुर्फ अल-सखार, उत्तर इराकमधील काही भाग आणि इराक-सीरिया सीमेजवळील अल-कैम प्रदेश यांचा समावेश आहे.

इराकची परिस्थिती अशी आहे की एकीकडे, इराण-समर्थित सशस्त्र गट देशात अस्तित्वात आहेत, तर दुसरीकडे, अमेरिकेचे लष्करी तळ आणि देशांतर्गत राजनैतिक हितसंबंध आहेत. परिणामी, इराक या संघर्षाचे केंद्र बनत आहे.

जरी बगदाद आणि एर्बिल या दोन्ही देशातील सरकारे सातत्याने म्हणत आहेत की हे युद्ध त्यांच्या भूमीवर लढले जाऊ नये, तरी परिस्थिती त्यांच्या नियंत्रणाबाहेर जात आहे. या संघर्षाचा इराकच्या अर्थव्यवस्थेवर सर्वाधिक परिणाम होत आहे. इराकची अर्थव्यवस्था जवळजवळ पूर्णपणे तेल निर्यातीवर अवलंबून आहे. तथापि, आखाती प्रदेशातील वाहतुकीतील अडथळे आणि तेल पायाभूत सुविधांवर झालेल्या हल्ल्यांमुळे निर्यात जवळजवळ थांबली आहे.

जर ही परिस्थिती दीर्घकाळ चालू राहिली तर इराकी सरकारला मोठ्या आर्थिक संकटाचा सामना करावा लागू शकतो. एपी वृत्तानुसार, इराकी कुर्दिश अधिकाऱ्यांनी इशारा दिला आहे की जर तेल निर्यात लवकरच सुरू झाली नाही तर पुढील महिन्यापासून सरकारी कर्मचाऱ्यांचे पगार देण्यास त्यांना अडचणी येऊ शकतात. इराकमध्ये सरकारी क्षेत्रात मोठ्या संख्येने कर्मचारी आहेत आणि पगार थांबविल्याने देशभरात व्यापक निदर्शने होऊ शकतात.

परिस्थिती हाताळण्यासाठी, बगदाद सरकारने उत्तर कुर्दिश प्रदेशातून तुर्कीला जाणाऱ्या पाइपलाइनद्वारे तेल निर्यात पुन्हा सुरू करण्याचे आवाहन केले आहे. ही पाइपलाइन किर्कुकच्या तेल क्षेत्रापासून तुर्कीच्या सेहान बंदरापर्यंत जाते. सरकारला या मार्गाने दररोज किमान २,५०,००० बॅरल तेल निर्यात करायचे आहे, परंतु या मुद्द्यावर कुर्दिश नेतृत्व आणि केंद्र सरकारमधील चर्चा अद्याप कोणत्याही निष्कर्षापर्यंत पोहोचलेली नाही.

दरम्यान, आणखी एक समांतर संघर्ष सुरू आहे. इराण समर्थित इराकी मिलिशिया गट आणि अमेरिकन सैन्य यांच्यात जवळजवळ दररोज संघर्ष होत आहेत. ड्रोन आणि रॉकेट हल्ले अमेरिकेच्या तळांना लक्ष्य करत आहेत, तर अमेरिका प्रत्युत्तर देत आहे.

इराण समर्थित गटांनी उत्तर इराकमधील काही कुर्दिश संघटनांनाही लक्ष्य केले आहे. अहवालांनुसार अमेरिका इराणवर दबाव आणण्यासाठी या कुर्दिश गटांना पाठिंबा देण्याचा विचार करत आहे. काही कुर्दिश नेत्यांनी असे संकेत दिले आहेत की जर त्यांना अमेरिकेचा पाठिंबा मिळाला तर ते इराणमध्येही कारवाई करू शकतात.

इराक देखील राजकीयदृष्ट्या नाजूक स्थितीत आहे. सध्या देशात अंतरिम सरकार कार्यरत आहे. अमेरिकेने माजी पंतप्रधान नूरी अल-मलिकी यांच्या नियुक्तीला विरोध केला, ज्यामुळे नवीन सरकार स्थापन होण्यास अडथळा निर्माण झाला आहे. सध्याचे कार्यवाहक पंतप्रधान मोहम्मद शिया अल-सुदानी यांच्याकडे मिलिशिया गटांवर नियंत्रण ठेवण्याचे मर्यादित अधिकार आहेत.

तज्ज्ञांचे मत आहे की जर युद्ध सुरूच राहिले तर इराकसाठी परिस्थिती आणखी कठीण होऊ शकते. आर्थिक धक्का, राजकीय अस्थिरता आणि मिलिशिया गटांच्या वाढत्या कारवाया गेल्या अनेक वर्षांपासून इराकने इतक्या कष्टाने मिळवलेल्या स्थिरतेला धोका निर्माण करू शकतात.