सौदी अरेबियाने नवीन तेल मार्ग उघडला; भारतासाठी मोठा दिलासा

new oil route अमेरिका, इस्रायल आणि इराण यांच्यातील युद्धामुळे होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील गंभीर संकटाच्या पार्श्वभूमीवर भारतासाठी एक आनंदाची बातमी आली आहे. सौदी अरेबियाने भारताला कच्चे तेल पाठवण्यासाठी नवीन मार्गाचा वापर सुरू केला आहे. सौदी अरेबियाच्या तांबड्या समुद्रातील यान्बू बंदरातून अनेक टँकर आधीच तेल भरून भारतीय बंदरांकडे रवाना झाले आहेत. होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील अडथळ्यामुळे आखाती तेल उत्पादक देशांना त्यांचे पुरवठा मार्ग बदलण्यास भाग पडत असतानाच ही बातमी आली आहे.

 

 

 

मध्यपूर्वेतील सध्याच्या तणावामुळे, होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून होणाऱ्या सागरी वाहतुकीला मोठा धोका निर्माण झाला आहे. इराणने या भागातील काही जहाजांना लक्ष्य केले आहे, ज्यामुळे जहाजे या मार्गातून जाणे टाळत आहेत. साधारणपणे, जागतिक तेल व्यापाराचा सुमारे पाचवा भाग (२० टक्के) या मार्गातून जातो. आखाती देशांकडून भारताची ऊर्जा आयात प्रामुख्याने याच मार्गाने होते.

मात्र, सौदी अरेबियाने आता लाल समुद्रामार्गे भारताला पुरवठा पुन्हा सुरू केला आहे. केप्लर ट्रॅकिंग डेटानुसार, सौदीचे चार कच्चे तेल टँकर सध्या भारताच्या दिशेने जात आहेत. हे टँकर ६ दशलक्ष बॅरल तेल घेऊन जात आहेत. महिन्याच्या अखेरपर्यंत ९ ते १० दशलक्ष बॅरलची अतिरिक्त खेप भारतात येण्याची अपेक्षा आहे. यानबू मार्गे आशियाई बाजारपेठेत होणाऱ्या तेल पुरवठ्याबद्दल ब्लूमबर्गने १६ मार्च रोजी सर्वप्रथम वृत्त दिले होते. मात्र, सौदी अरेबियाने एक अट घातली आहे की खरेदीदारांना या मार्गाद्वारे त्यांच्या मासिक पुरवठ्याचा केवळ काही भागच मिळेल. या अटीमागील कारण समजून घेऊया.

सामान्यतः आखाती देशांमधून येणारे सर्व तेल होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जाते, ज्याला 'पुढचे दार' (फ्रंट डोअर) म्हणूनही ओळखले जाते. इराणच्या क्षेपणास्त्र आणि ड्रोन हल्ल्यांमुळे होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या जहाजांना धोका निर्माण झाला आहे. अलीकडेच, इराणने काही जहाजांना लक्ष्य केले. याव्यतिरिक्त, लाल समुद्रातील यान्बू येथून तेलाची निर्यात केली जाऊ शकते, ज्याला 'मागचे दार' (बॅक डोअर) म्हणून ओळखले जाते. यान्बूला तेल पोहोचवण्यासाठी, ते सौदी अरेबियामधून जाणाऱ्या १,२०० किमी लांबीच्या पाइपलाइनमधून जाते. या पाइपलाइनची क्षमता मर्यादित आहे, त्यामुळे होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जेवढे तेल पाठवले जाऊ शकते, तेवढे तेल यातून पाठवता येत नाही.

 

 

 

लाल समुद्रातून तेल पाठवण्यात आणखी एक अडचण आहे. हा मार्ग बाब अल-मंदाबमधून जातो, जे येमेनच्या इराण-समर्थक हौथी बंडखोरांच्या हल्ल्यांच्या टप्प्यात येते.new oil route यापूर्वी, इस्रायल आणि हमास यांच्यातील युद्धादरम्यान, हौथींनी लाल समुद्रातून जाणाऱ्या जहाजांना लक्ष्य करण्यास सुरुवात केली होती, ज्यामुळे आंतरराष्ट्रीय जहाज वाहतुकीवर मोठा परिणाम झाला होता. हुथींच्या हल्ल्यानंतर, जहाजांनी तांबडा समुद्र सोडून आफ्रिकेखालून लांबचा मार्ग स्वीकारला, ज्यामुळे वाहतुकीचा खर्च वाढला. जर हुथींनी पुन्हा त्या भागावर हल्ला केला, तर परिस्थिती आणखी बिघडू शकते.