भारतीय बासमती तांदळाचा व्यापार ठप्प

basmati rice trade मध्यपूर्वेतील वाढत्या युद्ध तणावाचा परिणाम आता भारताच्या कृषी निर्यातीवर झाला आहे. इस्रायल आणि अमेरिकेने इराणवर केलेल्या हल्ल्यांनंतर पश्चिम आशियात अनिश्चितता वाढत आहे. याचा थेट परिणाम भारतीय बासमती तांदळाच्या व्यापारावर होत आहे.

 

 

पश्चिम आशियातील वाढत्या लष्करी तणावाचा परिणाम आता भारताच्या व्यापारावर स्पष्टपणे होत आहे. इस्रायल आणि अमेरिकेने इराणवर केलेल्या हल्ल्यांनंतर परिस्थिती वेगाने बदलली आहे. आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती वाढत असताना, भारतीय बासमती तांदळाच्या निर्यातीवर गंभीर परिणाम झाला आहे. भारतीय बासमतीचा सर्वात मोठा खरेदीदार असलेल्या इराणमधील अनिश्चित परिस्थितीमुळे निर्यातदारांच्या चिंता वाढल्या आहेत.

व्यापार सूत्रांनुसार, युद्ध सुरू होण्यापूर्वी गेल्या दोन महिन्यांत इराणी आयातदारांनी भारतातून मोठ्या प्रमाणात बासमती तांदळाचे ऑर्डर दिले होते. वाढत्या मागणीमुळे, भारतीय बाजारात बासमती तांदळाची किंमत प्रति किलो सुमारे ₹१० पर्यंत वाढली होती. तथापि, संघर्ष तीव्र होत असताना, निर्यात जवळजवळ थांबली. भारतातून इराणला पाठवण्यात येणारा एक मोठा माल सध्या मार्गावर आहे. सध्याच्या परिस्थितीत, तो सुरक्षितपणे त्याच्या गंतव्यस्थानावर पोहोचेल की नाही हे स्पष्ट नाही. शिपमेंट, पेमेंट आणि विम्याबाबतही अनिश्चितता कायम आहे.

ऑल इंडिया राईस एक्सपोर्टर्स असोसिएशनच्या मते, भारताच्या एकूण बासमती निर्यातीपैकी सुमारे २५ टक्के इराणला जातो, तर २० टक्के इराकला जातो. याचा अर्थ असा की २० दशलक्ष टनांपेक्षा जास्त बासमती तांदूळ पश्चिम आशियाई बाजारपेठांमध्ये पाठवले जात आहेत, ज्याची किंमत ₹२ अब्ज पेक्षा जास्त आहे. २०२५ मध्ये, भारताने एकट्या इराणला १.२ अब्ज डॉलर्सचा बासमती तांदूळ निर्यात केला. परिणामी, सध्याच्या संकटामुळे अब्जावधी रुपयांचा व्यापार अनिश्चित झाला आहे. तज्ञांचा असा विश्वास आहे की जर परिस्थिती लवकरच सामान्य झाली नाही तर इराक आणि मध्य आशियातील इतर बाजारपेठांवरही परिणाम होऊ शकतो.

संघर्षाचा परिणाम फक्त तांदळापुरता मर्यादित नाही. २०२४-२५ मध्ये, भारताने इराणला सुमारे ७ अब्ज डॉलर्सचा चहा निर्यात केला. तथापि, युद्ध आणि पेमेंटशी संबंधित जोखमींमुळे या व्यापारावरही परिणाम होण्याची शक्यता आहे.

इराणची अर्थव्यवस्था आधीच दबावाखाली होती. राजकीय अस्थिरता आणि अमेरिकेच्या निर्बंधांमुळे इराणी चलन रियालच्या मूल्यात मोठी घसरण झाली आहे.basmati rice trade रियालच्या मूल्यात जवळपास ५० टक्के घट झाल्याने तेथील लोकांची खरेदी शक्ती कमी झाली आहे. शिवाय, २५ टक्के अतिरिक्त जकातीच्या घोषणेमुळे व्यापार आणखी गुंतागुंतीचा झाला आहे.