लिव्ह-इन आणि विवाहासंबंधी नवीन नियम!

live-in-marriage-new-rules : आज गुजरातच्या राजकारणासाठी एक ऐतिहासिक दिवस होता. मुख्यमंत्री भूपेंद्र पटेल यांनी विधानसभेत गुजरात समान नागरी संहिता (UCC) विधेयक, २०२६ सादर केले. या विधेयकाद्वारे, धर्म किंवा पंथाचा विचार न करता, विवाह, घटस्फोट, वारसा हक्क आणि लिव्ह-इन रिलेशनशिप यांसारख्या बाबींचे नियमन करणारी एक समान कायदेशीर चौकट राज्यात तयार करण्याचे सरकारचे उद्दिष्ट आहे.

 

 

 

 

 

राज्य सरकारने नियुक्त केलेल्या एका तज्ञ समितीने आठवडाभरापूर्वी समान नागरी संहितेच्या (UCC) अंमलबजावणीबाबत आपला अहवाल सादर केला. जर हे विधेयक विधानसभेत मंजूर झाले, तर उत्तराखंडनंतर गुजरात समान नागरी संहिता विधेयक मंजूर करणारे देशातील दुसरे राज्य बनेल. उत्तराखंडने फेब्रुवारी २०२४ मध्ये समान नागरी संहिता विधेयक मंजूर केले होते.

 

 

गुजरात सरकारने गठीत केलेल्या एका उच्चस्तरीय तज्ञ समितीच्या अहवालाच्या आधारे हे विधेयक तयार करण्यात आले आहे. 'गुजरात समान नागरी संहिता, २०२६' नावाचा हा प्रस्तावित कायदा संपूर्ण राज्याला लागू होईल आणि गुजरातच्या सीमेबाहेर राहणाऱ्या रहिवाशांनाही लागू होईल. तथापि, हा प्रस्तावित कायदा अनुसूचित जमाती आणि काही विशिष्ट गटांना लागू होणार नाही, ज्यांचे पारंपरिक हक्क संविधानांतर्गत संरक्षित आहेत.

 

विधेयकाच्या "उद्दिष्टे आणि कारणे" नुसार, समान कायदेशीर चौकट तयार करणे हे त्याचे उद्दिष्ट आहे. इतर गोष्टींबरोबरच, हे विधेयक लिव्ह-इन संबंधांची नोंदणी आणि औपचारिक घोषणेद्वारे ते संबंध संपुष्टात आणण्याची तरतूद करते. हे विधेयक द्विविवाहावरही बंदी घालते. त्यात असे नमूद केले आहे की, विवाहाच्या वेळी दोन्ही पक्षांपैकी कोणाचाही जोडीदार जिवंत नसेल तरच विवाह संहितेनुसार वैध मानला जाईल.

 

 

या विधेयकात स्पष्ट करण्यात आले आहे की, विवाहाच्या वेळी दोन्ही पक्षांपैकी कोणाचाही पूर्वीचा जोडीदार हयात नसेल तरच विवाह वैध मानला जाईल. बहुपत्नीत्वाची प्रथा थेटपणे संपुष्टात आणण्याच्या दिशेने हे एक मोठे पाऊल आहे.

 

हे विधेयक लिव्ह-इन संबंधांबाबत अधिक कठोर नियम प्रस्तावित करते. अशा संबंधांची नोंदणी आता अनिवार्य असेल आणि संबंध तुटल्याची औपचारिक घोषणा देखील आवश्यक असेल.

 

सर्व समाजांसाठी मालमत्तेचे हक्क आणि घटस्फोटाची प्रक्रिया एकसमान करण्याची तरतूद आहे, जेणेकरून कायदेशीर गुंतागुंत कमी होईल आणि न्याय सहज मिळू शकेल.