भारताने तयार केले ‘सायबर कमांडो’, फसवणूक रोखण्यासाठी 1930 वर करा कॉल

cyber-commandos : भारतात साइबर गुन्हे दिवसेंदिवस वाढत असून नागरिकांचा मोठा वित्तीय आणि डिजिटल धोका उभा राहिला आहे. याबाबत उपाय म्हणून केंद्र सरकारने गृह मंत्रालयाच्या अंतर्गत इंडियन साइबर क्राइम कोऑर्डिनेशन सेंटर (I4C) स्थापना केली आहे. या केंद्रातून विशेष प्रशिक्षित ‘साइबर कमांडो’ तैनात केले आहेत जे फसवणूक करणाऱ्या नेटवर्कवर त्वरित कारवाई करतात.

 

 

 

 

 

सध्या नागरिकांना फसवणूक झाल्यास 1930 हेल्पलाइनवर कॉल करणे किंवा cybercrime.gov.in वर तक्रार नोंदवणे फक्त पुरेसे आहे. या तक्रारीनंतर Citizen Financial Cyber Fraud Reporting and Management System सक्रिय होते आणि Cyber Fraud Mitigation Centre हॉटस्पॉट्स ओळखून बँक आणि पेमेंट सिस्टमवर तत्काळ लक्ष ठेवते.

 

I4Cच्या माध्यमातून फिशिंग, OTP फ्रॉड, हनी ट्रॅप, ऑनलाइन ब्लॅकमेलिंग आणि फसवणूक करणाऱ्या फाइनेंशियल नेटवर्कवर नियंत्रण ठेवले जात आहे. सरकारी अधिकाऱ्यांच्या मते, हॉटस्पॉट मॅपिंग, रिअल-टाइम मॉनिटरिंग आणि मल्टी-एजन्सी समन्वयमुळे आता डिजिटल ठगांचा नेटवर्क पटकन तोडता येऊ शकतो.

 

संबंधित आकडेवारीनुसार, 10 जानेवारी 2025 ते 20 जानेवारी 2026 दरम्यान चेकद्वारे 3,827 संदिग्ध व्यवहार, एटीएमद्वारे 43,450 संदिग्ध व्यवहार आणि 54,869 बँक खाते संशयास्पद क्रियाकलापांसाठी नोंदवले गेले आहेत.

 

साइबर कमांडो विशेष डिजिटल फॉरेंसिक, नेटवर्क ट्रॅकिंग आणि डेटा विश्लेषणात तज्ज्ञ आहेत आणि त्यांचा उद्देश साइबर अपराधी ओळखणे, डिजिटल पुरावे गोळा करणे आणि कारवाईस मदत करणे हा आहे.

 

सारांशात, भारताने आता साइबर फसवणूक रोखण्यासाठी डिजिटल पलटवार सुरू केला आहे, आणि नागरिकांसाठी 1930 नंबर हे संरक्षणाचे पहिले पाऊल ठरणार आहे.