अमेरिकेच्या घोषणेनंतर खळबळ; रशियाच्या तेल जहाजांची भारताभोवती घिरट्या

russian-oil-ships-in-india मध्यपूर्वेतील चालू युद्धामुळे तेल आणि वायूच्या पुरवठ्यात गंभीर तुटवडा निर्माण झाला आहे. या तुटवडीत भारतासाठी पर्याय म्हणून रशिया तयार झाला होता. अमेरिकेने भारताला रशियन तेल खरेदी करण्यावरील निर्बंधांमधून सूट दिल्यानंतर बातमी समोर आली की रशियाने भारताच्या पोहोचीत १५ दशलक्ष बॅरलपेक्षा जास्त तेल समुद्रात तैनात केले आहे.

 

 

अरबी समुद्र आणि बंगालच्या उपसागरातील शिप ट्रॅकिंग डेटावरून तयार झालेल्या अहवालानुसार, हे तेल डझनभराहून अधिक टँकरांवर आहे. सध्या ही खेप विक्रीला नाही किंवा कुठल्या बंदरात उतरणार आहे ते निश्चित नाही. त्यामुळे ही टँकरे एका आठवड्यात किंवा त्यापेक्षा कमी वेळेत भारतात पोहोचू शकतात. russian-oil-ships-in-india याव्यतिरिक्त सिंगापूरजवळ आठ जहाज ७ दशलक्ष बॅरल युरल्स तेल घेऊन उभे आहेत आणि तीही आठवड्याभरात भारतात येण्याची शक्यता आहे. भूमध्यसागर आणि सुएझ कालव्याद्वारे इतर अनेक खेपाही पूर्वेकडे येत आहेत, ज्या एका महिन्यापेक्षा कमी वेळेत भारतात पोहोचतील. फेब्रुवारी २०२२ मध्ये रशिया-युक्रेन युद्ध सुरू झाल्यानंतर भारत सवलतीच्या दरात रशियन तेलाचा मोठा आयातदार बनला होता. मात्र अमेरिकेच्या दबावामुळे भारताने अलीकडे या खरेदीत मोठी घट केली आणि फेब्रुवारीत सौदी अरब भारताचा मुख्य तेल पुरवठादार बनला. मध्यपूर्वेतील युद्धामुळे सऊदी अरब आणि युएईसारख्या देशांकडून येणाऱ्या तेलात मोठी घट झाली आहे. यामुळे अमेरिका भारताला एक महिन्याची सूट देत आहे, ज्यामुळे भारत पुन्हा रशियन तेल खरेदी करू शकतो.

अमेरिकेकडून परवानगी मिळण्यापूर्वीच रशियन तेल घेऊन चालणाऱ्या अनेक टँकरांनी आपले गंतव्य बदलून भारतीय बंदरांकडे वाट बदलली आहे. शिपिंग डेटा फर्म केप्लरच्या माहितीनुसार सध्या अंदाजे १८ जहाज युरल्स तेल भारतात घेऊन येत आहेत. भारत आपल्या शिखर काळात रोज २० लाख बॅरल रशियन तेल खरेदी करत होता. russian-oil-ships-in-india जून २०२३ मध्ये भारताने रोज २२ लाख बॅरल तेल खरेदी केले, जे अद्यापचा उच्चांक आहे. अमेरिकेच्या सूट कालावधीत हा विक्रम मोडला जाऊ शकतो.

दरम्यान, माहितीनुसार रशियन तेलाचा आयात पुन्हा दररोज २० लाख बॅरलपेक्षा जास्त होऊ शकतो. पूर्वी रशियन कच्च्या तेलावर मोठ्या सवलती मिळत होत्या, पण आता त्या घटल्या आहेत आणि काही प्रकरणांमध्ये प्रीमियम लागू होऊ शकतो. भारताच्या कमी खरेदीमुळे आणि चीनवर अतिरिक्त पुरवठ्याचा भार असल्यामुळे रशियाचे युरल्स ग्रेड तेल ब्रेंट क्रूडच्या तुलनेत सवलतीवर विकले जात होते. मात्र भारताने खरेदी पुन्हा सुरू केल्याने आणि मध्यपूर्वेतील तुटवड्यामुळे तेल महाग होऊ शकते. अलीकडेच भारतीय रिफायनरींनी १० दशलक्ष बॅरलपेक्षा जास्त युरल्स तेल खरेदी केले आहे. या खेपेसाठी ब्रेंटच्या तुलनेत प्रीमियम दिला जात आहे, ज्यामध्ये मालवाहतूक आणि वितरण खर्चही समाविष्ट आहेत. मागील आठवड्याच्या तुलनेत तेलाची किंमत प्रति बॅरल सुमारे १२ डॉलरने वाढली आहे.