मृत्यूनंतरही नाते जिवंत!

Relationships survive कल्पना करा, कुटुंबात कोणाचा मृत्यू झाला आहे आणि त्यांना दफन किंवा अग्नी देण्याऐवजी, कुटुंब त्यांना जेवण भरवते, त्यांचे कपडे बदलते आणि जणू काही ते जिवंतच आहेत अशाप्रकारे त्यांच्याशी बोलते! हे ऐकायला विचित्र वाटेल, पण इंडोनेशियातील सुलावेसी बेटावर हे रोजच्या जीवनाचा एक भाग आहे. जगभरात मृत्यूमुळे अश्रू ढाळले जात असले तरी, तोराजा समुदायासाठी मृत्यू हा जीवनाचा शेवट नसून, परलोकाच्या गौरवशाली प्रवासाची सुरुवात आहे. चला, या आश्चर्यकारक परंपरेबद्दल जाणून घेऊया.

 

 

तोराजा संस्कृतीत, जेव्हा एखाद्या व्यक्तीचा मृत्यू होतो, तेव्हा त्याला लगेच मृत मानले जात नाही. जोपर्यंत कुटुंब भव्य अंत्यविधी आयोजित करण्यासाठी पैसे गोळा करत नाही, तोपर्यंत त्या व्यक्तीला फक्त 'माकुला' म्हणजे आजारी व्यक्ती मानले जाते. Relationships survive  आश्चर्यकारक गोष्ट ही आहे की, मृत व्यक्तीचा मृतदेह महिनोन् महिने, कधीकधी तर वर्षानुवर्षे कुटुंबासोबत घरातच राहतो. कुटुंबातील सदस्य त्यांना रोज अन्न आणि पाणी देतात, त्यांची काळजी घेतात आणि त्यांच्याशी बोलतातसुद्धा. मृतदेह जतन करण्यासाठी, तो विशेष औषधी वनस्पतींनी संरक्षित केला जातो.

 

तोराजा समाजात, अंत्यसंस्कार हे खाजगी समारंभ नसून 'राम्बू सोलो' नावाचा एक मोठा सामाजिक उत्सव असतो. हा सोहळा तीन ते दहा दिवस चालतो, ज्यात संपूर्ण गाव आणि दूरदूरचे नातेवाईक सहभागी होतात. या विधीचा सर्वात महत्त्वाचा भाग म्हणजे म्हशींचा बळी. Relationships survive तोराजा लोकांचा असा विश्वास आहे की म्हशी हे मृताच्या आत्म्याला 'पुया' म्हणजेच परलोकात घेऊन जाणारे वाहन आहेत. बळी दिलेल्या म्हशींची संख्या मृताचा सामाजिक दर्जा देखील दर्शवते. श्रीमंत आणि उच्चभ्रू लोकांच्या अंत्यसंस्कारात डझनभर म्हशींचा बळी दिला जातो.

 

तोराजा लोकांच्या दफनविधीच्या पद्धती देखील सामान्य स्मशानभूमींपेक्षा खूप वेगळ्या आहेत. मृतदेह जमिनीत पुरण्याऐवजी, उंच चुनखडीच्या कड्यांमध्ये कोरलेल्या शवपेट्या ठेवल्या जातात. Relationships survive अनेक शवपेट्या नैसर्गिक गुहांमध्ये सजवलेल्या असतात. मृत व्यक्तीसारखे दिसणारे मानवी आकाराचे लाकडी पुतळे खडकांच्या बाल्कनीवर ठेवले जातात. हे पुतळे कबरींचे रक्षण करतात आणि कुटुंबाला पूर्वजांचा आशीर्वाद देतात, असा विश्वास आहे.

 

एका भव्य 'राम्बू सोलो' समारंभाचा खर्च खूप मोठा असतो. हा प्रचंड खर्च भागवण्यासाठी कुटुंबे परस्पर सहकार्यावर अवलंबून असतात. Relationships survive मृत व्यक्तीला सन्मानपूर्वक निरोप दिला जावा यासाठी नातेवाईक आणि समाजातील सदस्य पैसे, म्हशी आणि डुकरे दान करतात.