कांद्याच्या बाजारात युद्धाचा धक्का!

मध्यपूर्व (खाडी देश) भागात सुरू असलेल्या संघर्षामुळे भारतातून होणारी कांद्याची निर्यात मोठ्या प्रमाणावर प्रभावित झाली आहे. युद्धामुळे, विशेषतः आखाती देशांकडे कांद्याची निर्यात मंदावली आहे. याचा थेट परिणाम भारतातील कांदा बाजारावर झाला आहे. आंतरराष्ट्रीय मागणी घटल्यामुळे, कांद्याचा साठा देशांतर्गत बाजारात वाढला आहे आणि परिणामस्वरूप दर घसरले आहेत.

एप्रिल २५ ते जानेवारी २०२६ दरम्यान भारताने १२ लाख ८३ हजार ४७३ मे.टन कांदा निर्यात केला, ज्याची किंमत २९७० कोटी रुपयांवर पोहोचली होती. मात्र, यानंतर निर्यात घटली आहे आणि देशांतर्गत पुरवठा वाढल्याने बाजारात असंतुलन निर्माण झाले आहे.निर्यात मंदावल्यामुळे कांद्याचा साठा देशांतर्गत बाजारात वाढला आहे, परिणामी कांद्याचे दर घसरले आहेत. काही ठिकाणी कांद्याचे दर उत्पादन खर्चाच्या खाली गेले आहेत. यामुळे शेतकऱ्यांना मोठा आर्थिक फटका बसत आहे. कांदा एक नगदी पीक असल्याने, शेतकऱ्यांची स्थिती अधिक गंभीर बनली आहे. काही ठिकाणी शेतकऱ्यांना अत्यल्प दरात कांदा विकावा लागत आहे, ज्यामुळे त्यांचा आर्थिक ताण वाढला आहे.

 

 

दर घसरल्यामुळे शेतकऱ्यांना उत्पादन खर्चही वसूल होत नाही. अशा परिस्थितीत शेतकऱ्यांची आर्थिक स्थिती अधिकच बिकट होईल. काही ठिकाणी कांदा कमी दरात विकावा लागत असल्याने शेतकरी मोठ्या संकटात आहेत. या गंभीर परिस्थितीत उपाययोजनांची आवश्यकता निर्माण झाली आहे.

एचपीइए (हॅल्थी प्रोड्यूस एक्सपोर्ट असोसिएशन) चे उपाध्यक्ष विकास सिंग यांनी निर्यातदारांचे अस्तित्व टिकवण्यासाठी आणि शेतकऱ्यांचे नुकसान टाळण्यासाठी उपाययोजनांची मागणी केली आहे. केंद्र सरकारने समन्वय साधून निर्यात धोरण स्थिर करणे, निर्यात प्रोत्साहन दर वाढवणे, किमान ७ टक्के वाहतूक अनुदान देणे, आधुनिक साठवण सुविधा उभारणे, तसेच बंदर आणि लॉजिस्टिक व्यवस्थेत सुधारणा करणे आवश्यक आहे.किरकोळ बाजारात कांद्याचे दर तुलनेने स्थिर असले तरी, घाऊक बाजारात दराची घसरण चिंताजनक ठरत आहे. यामुळे शेतकऱ्यांचे नुकसान वाढत असून, त्यांना आर्थिक संकटाचा सामना करावा लागत आहे. जर परिस्थिती अशीच राहिली, तर कांदा उत्पादकांना आणखी मोठा आर्थिक फटका बसू शकतो. त्यामुळे सरकारकडून खरेदी किंवा निर्यात प्रोत्साहनासारख्या उपाययोजनांची तातडीने आवश्यकता आहे.

खाडी देशांमध्ये सुरू असलेल्या अस्थिरतेमुळे भारतातून होणारी कांद्याची निर्यात कमी झाली आहे. परिणामी, जो कांदा बाहेर जाणार होता तो देशांतर्गत बाजारातच राहिल्याने कांद्याचा पुरवठा मोठ्या प्रमाणात वाढला आहे. यामुळे बाजारातील संतुलन बिघडले असून, कांद्याचे दर कोसळले आहेत. काही ठिकाणी कांद्याचे दर उत्पादन खर्चाच्या खाली गेले आहेत, आणि शेतकऱ्यांना तोटा सहन करावा लागत आहे.